“Con trai tôi 3 tuổi, đang chơi bình thường bỗng dưng lên cơn sốt cao rồi co giật, mắt trợn ngược, tay chân cứng đờ. Tôi hoảng quá, ôm con chạy thẳng vào viện. Bác sĩ nói cháu bị cúm A gây sốt co giật. Giờ tôi vẫn còn run… Liệu lần sau nếu lại sốt cao, con có co giật nữa không? Có để lại di chứng gì không, thưa bác sĩ?”
“Chúng em sắp cưới, cả hai đều trẻ và thấy mình khỏe mạnh, nhưng gần đây nghe nhiều người khuyên nên đi khám sức khỏe trước khi kết hôn. Em hơi phân vân: liệu có thật sự cần thiết không, hay chỉ dành cho những người đã từng ốm nặng? Liệu việc này có giúp gì cho tương lai con cái sau này không?”
“Thưa bác sĩ, em bị thiếu máu do thiếu sắt. Nghe nói rau ngót chứa nhiều sắt hơn cả thịt bò, nên em định ăn thường xuyên để ‘bổ máu’. Nhưng em cũng lo lắng liệu ăn nhiều có hại gì không, nhất là khi thấy người ta bảo rau ngót có thể gây sảy thai… Em rất mong bác sĩ giải thích rõ giúp em!”
“Em nghe nói ổi là ‘vua vitamin C’, tốt cho da và miễn dịch nên mua về ăn mỗi ngày. Nhưng dạo gần đây, em thấy đầy bụng, thậm chí hơi đau bụng nhẹ sau khi ăn. Liệu có phải do em ăn quá nhiều, hay cơ thể em không hợp với ổi?” — Đó là thắc mắc mà tôi thường gặp từ nhiều bệnh nhân, đặc biệt là những người đang cố gắng cải thiện sức khỏe bằng chế độ ăn “tự nhiên” nhưng chưa hiểu rõ về giới hạn của từng loại thực phẩm.
“Mỗi sáng em đều ăn một quả chuối rồi đi làm, vì nghe nói nó tốt cho sức khỏe. Nhưng dạo gần đây em thấy hơi đầy bụng, lại lo liệu có phải mình đang ăn sai cách? Bác sĩ ơi, ăn chuối buổi sáng thực sự có lợi như người ta nói không, hay chỉ là xu hướng nhất thời?”
“Tôi nghe nói hạt chia rất tốt cho người đang ăn kiêng, nhưng không biết dùng thế nào cho đúng. Có người bảo uống nước hạt chia mỗi sáng là đủ, lại có người khuyên kết hợp vào bữa ăn. Tôi muốn thử nhưng lại ngại công thức cầu kỳ… Bác sĩ có thể gợi ý vài món đơn giản, vừa ngon vừa hỗ trợ giảm cân được không?”
“Mỗi sáng tôi bước lên cân thấy nhẹ nhõm, nhưng đến tối lại ‘nặng trịch’ dù cả ngày chẳng ăn gì quá đà. Liệu có phải tôi đang tăng mỡ thật sự? Hay chỉ là ảo giác?” — Đây là thắc mắc rất thường gặp trong phòng khám của tôi, đặc biệt ở những người đang theo dõi cân nặng sát sao.
“Da em dạo này cứ bong tróc, sần sùi dù đã dùng đủ loại kem dưỡng. Mùa hanh khô đến là em lại lo lắng vì da mặt căng rát, thậm chí trang điểm cũng không ăn. Có phải do em uống ít nước hay cơ thể thiếu chất gì không, thưa bác sĩ?”
“Dạo này trời chuyển lạnh, tôi thấy mẹ hay kêu chóng mặt, tê tay và đôi lúc nói hơi ngọng. Gia đình rất lo vì bà từng bị tăng huyết áp. Liệu đây có phải dấu hiệu cảnh báo đột quỵ không, thưa bác sĩ?”
“Dạo này em nghe nhiều người nói ăn rau lang tốt cho gan, ổn định đường huyết, thậm chí còn ngừa ung thư. Em cũng thích món canh rau lang nấu tôm, nhưng không biết có nên ăn thường xuyên không – nhất là khi nghe nói nó ‘mát’ quá lại hại dạ dày. Bác sĩ có thể giải thích rõ hơn được không ạ?”
“Tôi vừa phát hiện mình mắc viêm gan B và rất lo lắng: hai đứa con nhỏ ở nhà có nguy cơ bị lây bệnh không? Có cần phải cách ly hay hạn chế ôm ấp, chăm sóc các cháu không?” — Đó là tâm trạng chung của nhiều phụ huynh khi lần đầu biết mình nhiễm virus viêm gan B. Bạn hoàn toàn có thể yên tâm phần nào: viêm gan B không lây qua tiếp xúc thông thường, và không di truyền từ bố sang con qua gen.
“Tôi mới đi khám và được chẩn đoán thiếu máu do thiếu sắt. Nghe nói rau ngót chứa nhiều sắt hơn cả thịt bò, lại còn là đạm thực vật nên lành mạnh hơn. Nhưng tôi cũng lo – liệu ăn nhiều rau ngót có tốt thật không, hay có tác dụng phụ gì mà mình chưa biết?”
“Chồng em nặng gần 90kg, đêm nào cũng ngáy như ‘cưa gỗ’, khiến em mất ngủ triền miên. Em nghe nói giảm cân sẽ hết ngáy, nhưng không biết có thật không, hay chỉ là lời đồn? Liệu anh ấy cần làm gì để cải thiện tình trạng này?”
“Con trai tôi gần 2 tuổi, nhưng mỗi lần thay tã tôi đều thấy ‘cậu nhỏ’ như bị lún sâu vào trong, nhìn rất khó. Tôi lo lắm, sợ con bị dị tật hay sau này ảnh hưởng đến sinh lý. Liệu đây có phải vấn đề nghiêm trọng không, thưa bác sĩ?”
“Con mình vừa tiêm về, thấy sưng đỏ ở chỗ tiêm, mình vội đắp lá trầu không như bà ngoại dặn. Nhưng tối đó bé sốt cao, quấy khóc suốt đêm khiến cả nhà hoảng loạn. Mình thật sự lo lắng: liệu có phải do cách chăm sóc sau tiêm không đúng?”
Dạo gần đây, tôi thấy tim đập nhanh và hay hồi hộp sau khi uống cà phê sáng. Dù biết cà phê giúp tỉnh táo, nhưng tôi lo lắng liệu mình có thuộc nhóm người không nên dùng. Bác sĩ ơi, ai thực sự cần thận trọng khi uống cà phê?
“Dạo này trời trở lạnh, em thấy trong người mệt mỏi, hắt hơi liên tục, lại còn đau đầu nhẹ. Mẹ em thì hay bị đau khớp mỗi khi sáng sớm, còn bố em – vốn có tiền sử tăng huyết áp – dạo này hay kêu tức ngực khi dậy đi vệ sinh lúc 4–5 giờ sáng. Cả nhà lo lắng quá, không biết mùa lạnh này phải chăm sóc sức khỏe thế nào cho đúng?”
“Dạo này em thường xuyên uống nước ép bưởi vì thấy tiện, lại mát. Nhưng gần đây em nghe nói ăn bưởi nguyên múi mới thực sự tốt. Em hơi phân vân: rốt cuộc nên chọn cách nào để vừa giữ dáng, vừa tốt cho tiêu hóa và đường huyết?”
“Bác tôi năm nay 87 tuổi, dạo này cứ sáng dậy là ho sặc sụa, người run rẩy dù đã đắp chăn kín mít. Gia đình lo lắm vì bác từng bị tai biến, giờ lại ngại đi viện sợ lây bệnh. Nhưng càng để lâu, bác càng mệt, ăn không nổi… Liệu mùa lạnh có thực sự nguy hiểm đến thế với người già như lời đồn?”
“Da mình dạo này xỉn màu, nếp nhăn xuất hiện sớm dù mới ngoài 30, lại hay bị viêm da dai dẳng… Liệu có phải do mình hút thuốc nhiều năm nay? Tôi lo lắng không biết liệu bỏ thuốc có giúp da cải thiện được không, hay những tổn thương này đã quá muộn?”