Pap bình thường nhưng HPV dương tính có sao không?

Chào bạn Hoàng Thị Ánh (31 tuổi) và quý độc giả đang gặp phải tình huống kết quả tầm soát có sự mâu thuẫn!

Khi thực hiện phương pháp đồng xét nghiệm tầm soát ung thư cổ tử cung (Co-testing) và nhận về kết quả: “Xét nghiệm tế bào học Pap smear bình thường, nhưng xét nghiệm HPV DNA lại trả về dương tính”, tâm lý bối rối, băn khoăn là phản ứng rất dễ hiểu của hầu hết phụ nữ. Bạn tự hỏi: “Tại sao một bên bảo bình thường, một bên lại bảo dương tính? Như vậy có sao không? Liệu kết quả nào đúng? Tôi có nguy cơ bị ung thư hay không? Khi nào tôi phải đi soi cổ tử cung và khi nào chỉ cần hẹn tái khám theo dõi?”.

Đây là một trong những tình huống gặp phải nhiều nhất trong thực hành sản phụ khoa hiện đại. Để giúp bạn Ánh hiểu rõ bản chất vấn đề và không bị rơi vào hoang mang quá mức, bài viết này sẽ giải thích chi tiết cơ chế sinh học đằng sau sự bất tương xứng này và phân tích phác đồ xử trí chuẩn quốc tế.

Giải mã kết quả: “Pap bình thường nhưng HPV dương tính” thực chất có nghĩa là gì?

Để hiểu được kết quả này, bạn cần nhớ lại bản chất của hai kỹ thuật xét nghiệm:

• Xét nghiệm HPV DNA kiểm tra “Sự hiện diện của nguyên nhân gây bệnh” (con virus HPV). Kết quả DƯƠNG TÍNH có nghĩa là hiện tại trong các tế bào niêm mạc cổ tử cung của bạn đang có sự cư trú của virus Papilloma ở người thuộc nhóm nguy cơ cao.
• Xét nghiệm Pap smear (hoặc ThinPrep) kiểm tra “Hậu quả thực thể trên tế bào” (hình thái tế bào có bị biến dạng, loạn sản hay không). Kết quả BÌNH THƯỜNG (NILM) có nghĩa là dưới kính hiển vi quang học, các tế bào biểu mô bong tróc vẫn giữ nguyên hình thái giải phẫu lành tính, nhân tế bào tròn đều, tỷ lệ nhân trên bào tương bình thường, chưa hề có dấu hiệu bị tổn thương loạn sản hay ác tính.
• Tổng hợp lại: Kết quả của bạn có nghĩa là: BẠN ĐANG MANG VIRUS HPV NGUY CƠ CAO TRONG CƠ THỂ, NHƯNG CON VIRUS NÀY MỚI CHỈ Ở DẠNG “TẦM TRÚ / NHIỄM THOÁNG QUA” HOẶC CHƯA KỊP GÂY RA BẤT KỲ TỔN THƯƠNG THỰC THỂ NÀO LÊN CÁC TẾ BÀO CỔ TỬ CUNG CỦA BẠN. Tế bào cổ tử cung của bạn tại thời điểm hiện tại hoàn toàn lành lặn và khỏe mạnh!

Tình trạng này có nguy hiểm không?

Câu trả lời là: NÓ KHÔNG PHẢI LÀ TÌNH TRẠNG NGUY HIỂM CẤP BÁCH, NHƯNG NÓ LÀ MỘT “TÍN HIỆU CẢNH BÁO VÀNG” CỦA CƠ THỂ MÀ BẠN TUYỆT ĐỐI KHÔNG ĐƯỢC PHÉP BỎ QUÊN.

• Theo các số liệu dịch tễ học của Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS), có tới khoảng 8% đến 10% phụ nữ trong độ tuổi từ 30 đến 40 tuổi khi làm xét nghiệm đồng thời sẽ rơi vào tình huống “Pap âm tính – HPV dương tính” giống hệt như bạn Ánh.
• Phần lớn các trường hợp này (khoảng 60% đến 70%) sẽ tự động đào thải virus sạch sẽ sau 12 tháng nhờ sức đề kháng tự nhiên của cơ thể. Tế bào cổ tử cung không hề bị tổn thương và kết quả sau 1 năm sẽ chuyển về âm tính hoàn toàn.
• Tuy nhiên, một tỷ lệ nhỏ nếu virus HPV không được đào thải mà tiếp tục tồn tại dai dẳng nhiều năm, nó mới bắt đầu làm biến đổi gen và tạo ra các tổn thương tiền ung thư. Do đó, bạn không cần phải sợ hãi là mình sắp bị ung thư, nhưng bạn bắt buộc phải tuân thủ đúng phác đồ theo dõi của bác sĩ để kiểm soát nó.

Khi nào cần SOI CỔ TỬ CUNG NGAY và khi nào CHỈ CẦN HẸN TÁI KHÁM SAU 1 NĂM?

Hướng xử trí chuẩn mực cho tình huống của bạn Ánh được quy định rõ trong Hướng dẫn đồng thuận của ASCCP (Hiệp hội Soi cổ tử cung và Bệnh lý Cổ tử cung Hoa Kỳ) và phụ thuộc hoàn toàn vào CHỦNG TYPE HPV MÀ BẠN ĐANG NHIỄM:

Tình huống 1: Bạn dương tính với HPV type 16 hoặc type 18 (HPV 16/18 Positive)

• Hướng xử trí: BẮT BUỘC PHẢI SOI CỔ TỬ CUNG (Colposcopy) NGAY LẬP TỨC.
• Lý do: Mặc dù Pap smear trả về bình thường, nhưng độc tính của hai chủng 16 và 18 quá mạnh. Nguy cơ tiềm ẩn tổn thương tiền ung thư độ cao (CIN 3) nằm ẩn sâu trong lỗ cổ tử cung ở nhóm này là khoảng 10–15%. Bác sĩ cần dùng máy soi phóng đại bôi acid acetic để nhìn trực tiếp và bấm sinh thiết nếu có tổn thương vi thể.

Tình huống 2: Bạn dương tính với 12 chủng HPV nguy cơ cao KHÁC (Non-16/18 High-risk HPV: gồm type 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59, 66, 68)

• Hướng xử trí: KHÔNG CẦN PHẢI SOI CỔ TỬ CUNG NGAY, KHÔNG CẦN SINH THIẾT.
• Lộ trình y khoa chuẩn: Bác sĩ sẽ hẹn bạn QUAY LẠI TÁI KHÁM ĐỒNG XÉT NGHIỆM CO-TESTING SAU ĐÚNG 12 THÁNG (1 năm).
• Tại sao lại chờ 1 năm?

Độc tính của các chủng HPV ngoài 16/18 tiến triển rất chậm. Trong vòng 1 năm, virus không thể biến một tế bào bình thường thành khối ung thư nguy hiểm được. Chờ đợi 1 năm là khoảng thời gian lý tưởng để hệ thống miễn dịch của bạn tự chiến đấu và đào thải virus. Nếu soi cổ tử cung ngay lúc này, đa phần kết quả soi đều bình thường, dẫn đến việc người bệnh phải chịu thêm thủ thuật không cần thiết và tốn kém chi phí.

• Kết quả sau 12 tháng tái khám sẽ được xử trí ra sao?
• Kịch bản 1: Cả HPV và Pap smear đều Âm tính/Bình thường (hệ miễn dịch của bạn đã chiến thắng và đào thải hết virus). Bạn được quay trở lại lịch tầm soát thông thường mỗi 3–5 năm một lần.
• Kịch bản 2: HPV vẫn tiếp tục DƯƠNG TÍNH dai dẳng (dù Pap smear vẫn bình thường) HOẶC Pap smear xuất hiện bất thường (từ ASC-US trở lên). Lúc này, bạn sẽ được CHỈ ĐỊNH SOI CỔ TỬ CUNG NGAY để kiểm tra chuyên sâu.

Lời khuyên thiết thực dành riêng cho bạn Hoàng Thị Ánh ở tuổi 31

• Bước 1: Xem lại bảng kết quả xét nghiệm HPV của bạn: Hãy kiểm tra xem phòng xét nghiệm có định type cụ thể không, bạn đang dương tính với type nào (có phải 16 hay 18 không, hay thuộc nhóm 12 chủng nguy cơ cao khác).
• Bước 2: Đến gặp bác sĩ sản phụ khoa để được tư vấn chính xác lộ trình (soi cổ tử cung ngay nếu nhiễm type 16/18, hoặc lên lịch hẹn tái khám sau 1 năm nếu nhiễm type khác).
• Bước 3: Nâng cao thể trạng để cơ thể tự đào thải virus:
• Tuyệt đối không hút thuốc lá và tránh xa môi trường có khói thuốc lá.
• Quan hệ tình dục an toàn có sử dụng bao cao su trong thời gian này để hạn chế lây nhiễm chéo hoặc tăng nồng độ tải lượng virus.
• Ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, tăng cường rau xanh họ cải, hoa quả tươi giàu vitamin C và chất chống oxy hóa, duy trì luyện tập thể dục thể thao và ngủ đủ giấc.

Bạn hoàn toàn có thể yên tâm và không nên quá hoang mang lo lắng. Hãy để khoa học y khoa dẫn đường cho sức khỏe của bạn. Bạn có thể chủ động đặt lịch khám và tư vấn chi tiết cùng các chuyên gia Sản phụ khoa qua App TCI Hospital: app.thucuc.vn.