Tê bì bàn tay khi ngủ dậy: Giải đáp nguyên nhân và phòng ngừa

Tê bì bàn tay khi ngủ dậy là tình trạng khá phổ biến, có thể xuất hiện sau khi nằm ngủ sai tư thế hoặc duy trì một vị trí quá lâu. Tuy nhiên, nếu triệu chứng kéo dài, tái diễn thường xuyên hoặc đi kèm yếu cơ, người bệnh cần lưu ý những vấn đề liên quan đến dây thần kinh, cột sống cổ và tuần hoàn máu. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn giải đáp nguyên nhân tê bàn tay về đêm và cách phòng ngừa triệu chứng này.

1. Tình trạng tê tay khi ngủ là bệnh gì?

Tê bì bàn tay là hiện tượng thay đổi cảm giác tại bàn tay hoặc các ngón tay, khiến người bệnh cảm thấy châm chích, kiến bò, kim châm hoặc giảm khả năng nhận biết xúc giác. Nhiều người nhận thấy triệu chứng rõ rệt hơn vào buổi sáng, ngay sau khi thức dậy hoặc trong lúc đang ngủ. Một số trường hợp còn xuất hiện cảm giác nóng rát, căng tức hoặc mất cảm giác tạm thời tại vùng bị ảnh hưởng.

Tình trạng này có thể xảy ra ở một hoặc cả hai bàn tay, tùy thuộc vào nguyên nhân và vị trí dây thần kinh bị tác động

2. Tại sao ngủ dậy tê các ngón tay?

2.1. Chèn ép dây thần kinh gây rối loạn cảm giác bàn tay

Đây là một trong những nguyên nhân thường gặp khiến bàn tay xuất hiện cảm giác tê bì sau khi ngủ dậy. Đặc biệt, hiện tượng tê bàn tay có phải hội chứng ống cổ tay là thắc mắc của rất nhiều người. Các dây thần kinh cảm giác và vận động chạy từ vùng cổ xuống cánh tay, cổ tay và bàn tay, đảm nhiệm chức năng truyền tín hiệu giữa não bộ với các cơ quan ngoại vi. Khi dây thần kinh chịu áp lực kéo dài, quá trình dẫn truyền tín hiệu có thể bị ảnh hưởng, gây tê, châm chích hoặc yếu cơ.

Tình trạng chèn ép có thể xuất hiện do tư thế ngủ, chấn thương, sưng viêm mô mềm, hoặc những thay đổi cấu trúc xương khớp. Một số hội chứng chèn ép thần kinh thường liên quan đến triệu chứng tê bàn tay gồm:

Hội chứng ống cổ tay: Xảy ra khi dây thần kinh giữa bị chèn ép tại cổ tay, gây tê ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và một phần ngón áp út.
Hội chứng ống khuỷu tay: Xuất hiện khi dây thần kinh trụ bị chèn ép tại khuỷu tay, gây tê ngón út và một phần ngón áp út.
Hội chứng ống Guyon: Tình trạng dây thần kinh trụ bị chèn ép tại vùng cổ tay, có thể gây tê ngón út, ngón áp út và giảm sức mạnh bàn tay.

Ngoài ra, thoái hóa cột sống cổ hoặc thoát vị đĩa đệm cổ cũng có thể gây chèn ép rễ thần kinh, dẫn đến tê bì lan xuống vai, cánh tay và các ngón tay.

2.2. Bệnh lý toàn thân ảnh hưởng đến chức năng thần kinh

Một số bệnh lý mạn tính có thể làm tổn thương hệ thần kinh ngoại biên, khiến cảm giác tại bàn tay và các ngón tay thay đổi bất thường:

Đái tháo đường: Đường huyết tăng kéo dài có thể gây tổn thương các dây thần kinh ngoại biên, khiến người bệnh xuất hiện cảm giác tê, châm chích hoặc nóng rát ở tay và chân.
Thiếu hụt vitamin B12: Vitamin B12 tham gia duy trì chức năng hệ thần kinh và tạo tế bào máu. Khi cơ thể thiếu hụt dưỡng chất này, người bệnh có thể bị tê bì, yếu cơ và giảm cảm giác ở các chi.
Bệnh lý tuyến giáp: Suy giáp có thể liên quan đến tình trạng phù nề mô và chèn ép dây thần kinh, làm tăng nguy cơ xuất hiện hội chứng ống cổ tay.
Bệnh lý thần kinh ngoại biên: Một số bệnh tự miễn, nhiễm trùng hoặc tình trạng sử dụng rượu kéo dài có thể làm tổn thương dây thần kinh, gây rối loạn cảm giác tại bàn tay.

Tình trạng chèn ép có thể diễn ra tạm thời do tư thế ngủ hoặc do các nguyên nhân bên trong cơ thể như viêm gân, u nang bao hoạt dịch

2.3. Rối loạn tuần hoàn máu làm giảm cảm giác bàn tay

Lưu lượng máu đến bàn tay suy giảm có thể khiến các mô và dây thần kinh không được cung cấp đầy đủ oxy, từ đó xuất hiện cảm giác tê bì hoặc lạnh đầu ngón tay. Tình trạng này có thể liên quan đến co thắt mạch máu, tổn thương thành mạch hoặc những bệnh lý tuần hoàn.

Hội chứng Raynaud: Các mạch máu nhỏ ở ngón tay co thắt quá mức khi gặp lạnh hoặc căng thẳng, khiến đầu ngón tay chuyển màu trắng, xanh, sau đó có thể đỏ trở lại.
Bệnh lý mạch máu: Tình trạng xơ vữa, hẹp hoặc tắc mạch có thể làm giảm lượng máu lưu thông đến các chi, gây lạnh và tê bì.
Bệnh lý tim mạch: Một số bệnh lý ảnh hưởng đến khả năng tuần hoàn có thể liên quan đến tình trạng giảm tưới máu ngoại vi.

3. Các phương pháp chẩn đoán nguyên nhân tê bì bàn tay khi ngủ dậy

Không phải trường hợp tê tay khi ngủ dậy đều xuất phát từ bệnh lý nguy hiểm. Tuy nhiên, người bệnh cần chú ý đến tần suất xuất hiện, thời gian kéo dài và những biểu hiện đi kèm để nhận biết dấu hiệu bất thường. Thông qua thăm khám, bác sĩ có thể kiểm tra sức cơ, phản xạ, khả năng cảm nhận và phạm vi vận động của bàn tay. Một số nghiệm pháp chuyên biệt giúp đánh giá nguy cơ chèn ép dây thần kinh tại cổ tay hoặc khuỷu tay.

Những trường hợp tê bì kéo dài, tái phát nhiều lần, yếu tay cần được đánh giá sớm để hạn chế nguy cơ tổn thương tiến triển

Tùy theo biểu hiện lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định thêm các phương pháp kiểm tra nhằm xác định nguyên nhân gây tê bì:

Xét nghiệm máu: Giúp đánh giá đường huyết, chức năng tuyến giáp, nồng độ vitamin B12 và một số chỉ số điện giải cần thiết.
Chụp X-quang: Hỗ trợ khảo sát cấu trúc xương, phát hiện dấu hiệu thoái hóa hoặc những bất thường tại cột sống cổ và các khớp liên quan.
Siêu âm: Có thể giúp đánh giá dây thần kinh ngoại biên, phát hiện tình trạng dày dây thần kinh giữa hoặc các bất thường mô mềm tại cổ tay.
Chụp cộng hưởng từ (MRI): Được cân nhắc khi cần khảo sát chi tiết đĩa đệm, tủy sống, rễ thần kinh và những cấu trúc phần mềm liên quan.

4. Cách phòng ngừa và cải thiện tình trạng tê bì bàn tay

4.1. Điều chỉnh tư thế ngủ phù hợp

Nhiều người thắc mắc tê tay buổi sáng phải làm sao và cách cải thiện tình trạng này. Thực tế, người bệnh nên hạn chế nằm đè lên cánh tay, cổ tay hoặc duy trì tư thế gập khuỷu tay quá lâu trong lúc ngủ. Việc giữ cổ tay ở tư thế trung tính giúp giảm áp lực lên dây thần kinh và các cấu trúc xung quanh. Ngoài ra, nên lựa chọn gối có độ cao phù hợp, giữ vùng cổ và cột sống ở tư thế tự nhiên.

4.2. Hạn chế hoạt động lặp lại gây chèn ép thần kinh

Những công việc đòi hỏi sử dụng bàn tay liên tục như đánh máy, cầm điện thoại hoặc thao tác dụng cụ có thể làm tăng áp lực lên cổ tay. Người bệnh nên nghỉ giải lao, thay đổi tư thế và vận động nhẹ nhàng các ngón tay sau thời gian làm việc.

4.3. Duy trì chế độ dinh dưỡng và kiểm soát bệnh nền

Chế độ ăn cân đối với thực phẩm giàu vitamin B12, protein và khoáng chất giúp hỗ trợ hoạt động bình thường của hệ thần kinh. Người bệnh cần kiểm soát đường huyết, huyết áp và các bệnh lý mạn tính theo hướng dẫn của bác sĩ.

4.4. Điều trị theo nguyên nhân gây bệnh

Tùy vào kết quả chẩn đoán, bác sĩ có thể chỉ định điều trị bằng thuốc, vật lý trị liệu, phục hồi chức năng hoặc các biện pháp can thiệp chuyên biệt. Một số trường hợp chèn ép thần kinh kéo dài, gây yếu cơ hoặc tổn thương tiến triển có thể cần cân nhắc phẫu thuật. Người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc giảm đau, thuốc bổ thần kinh hoặc nẹp cổ tay khi chưa được tư vấn chuyên môn.

Tình trạng tê bì bàn tay khi ngủ dậy có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau, từ chèn ép dây thần kinh tại cổ tay đến bệnh lý cột sống cổ. Vì vậy, việc thăm khám với bác sĩ chuyên khoa giúp xác định đúng nguyên nhân và xây dựng hướng điều trị phù hợp.

Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, khách hàng có thể lựa chọn thăm khám cùng đội ngũ chuyên gia Nội thần kinh và cơ xương khớp, được đánh giá triệu chứng và tư vấn phương pháp kiểm tra cần thiết. Hệ thống hỗ trợ từ xét nghiệm đến các phương tiện chẩn đoán hình ảnh hiện đại như X-quang, siêu âm, góp phần khảo sát cấu trúc xương khớp và những bất thường liên quan.