Khối u vú lành tính có cần theo dõi không?

Chào bạn Hoàng Thị Linh (32 tuổi) và quý bạn đọc đang có những băn khoăn về các khối u vú lành tính!

Khi đi kiểm tra sức khỏe và nhận được kết luận từ bác sĩ rằng mình có một “khối u nhỏ ở tuyến vú nhiều khả năng là lành tính”, tâm lý chung của chị em phụ nữ thường chia làm hai thái cực trái ngược: một bên thì vô cùng hoảng sợ vì nghĩ cứ có “u” là đồng nghĩa với ung thư; bên còn lại thì thở phào nhẹ nhõm, coi đó là u lành nên bỏ mặc hoàn toàn, không bao giờ đi tái khám nữa. Cả hai cách tiếp cận này đều không đúng với nguyên tắc y học thực chứng.

Khối u vú lành tính tuy không phải là ung thư và không đe dọa trực tiếp đến tính mạng tại thời điểm phát hiện, nhưng việc theo dõi định kỳ có kế hoạch theo thang phân loại quốc tế BI-RADS là chỉ định y khoa bắt buộc để bảo vệ sự an toàn dài lâu cho người bệnh.

Bản chất của các khối u vú lành tính thường gặp ở phụ nữ 30 tuổi

Ở độ tuổi 32 như bạn Linh, tuyến vú đang hoạt động nội tiết tích cực. Đa phần các khối u phát hiện trong giai đoạn này là những tổn thương lành tính, phổ biến nhất là:

• U xơ tuyến vú (Fibroadenoma): Đây là loại u lành tính phổ biến nhất ở phụ nữ trẻ từ 20 đến 35 tuổi. Khối u được hình thành từ sự tăng sinh quá mức của cả mô tuyến và mô liên kết nâng đỡ dưới tác động kích thích của hormone estrogen. Đặc điểm kinh điển của u xơ tuyến vú là khối hình tròn hoặc bầu dục, bề mặt nhẵn, ranh giới rất rõ ràng, mật độ dai chắc và di động rất dễ dàng dưới da (dân gian thường gọi là “u chạy”). U xơ tuyến vú đơn thuần hầu như không làm tăng nguy cơ ung thư vú trong tương lai.
• Biến đổi sợi bọc tuyến vú (Fibrocystic Changes): Là tình trạng mô tuyến vú tăng sinh dạng dải xơ kết hợp với nhiều nang dịch nhỏ li ti. Hiện tượng này thường gây cảm giác ngực căng tức, lợn cợn đau nhiều trước kỳ kinh và xẹp dần sau khi sạch kinh.
• U nhú trong ống dẫn sữa (Intraductal Papilloma): Khối u nhỏ mọc nhô vào lòng ống dẫn sữa, thường ở vị trí gần quầng vú. Mặc dù là lành tính nhưng u nhú có thể gây tiết dịch trong suốt hoặc dịch lẫn máu ở núm vú và cần được phẫu thuật cắt bỏ để tránh biến chứng tăng sinh không điển hình.
• Nang tuyến vú lành tính (Breast Cysts): Những túi chứa dịch lỏng hình thành do sự tắc nghẽn của các tiểu thùy tuyến sữa.

Vì sao khối u lành tính BẮT BUỘC PHẢI THEO DÕI ĐỊNH KỲ?

Việc theo dõi khối u vú lành tính không phải vì bác sĩ nghi ngờ u sẽ “biến thành ung thư” sau một đêm, mà vì những lý do khoa học sau:

• Khẳng định tính ổn định về mặt sinh học: Chẩn đoán hình ảnh ban đầu (siêu âm hoặc nhũ ảnh) chỉ ghi nhận hình thái tổn thương tại một lát cắt thời gian duy nhất. Một tổn thương thực sự lành tính sẽ giữ nguyên kích thước hoặc tăng kích thước cực kỳ chậm, đường bờ luôn nhẵn nhụi qua các mốc thời gian 6 tháng, 12 tháng, 24 tháng. Việc theo dõi giúp chứng minh tổn thương đó là “tĩnh” và không có sự đột biến ác tính ẩn giấu.
• Loại trừ sai số chẩn đoán ban đầu: Một tỷ lệ nhỏ khối u ung thư thể nhầy, ung thư tủy hoặc ung thư biểu mô tiểu thùy ở giai đoạn rất sớm có thể “ngụy trang” dưới hình thái rất tròn trịa, ranh giới giả rõ ràng, dễ bị đánh giá nhầm thành u xơ lành tính. Việc theo dõi sát sao giúp phát hiện ngay nếu khối u có xu hướng tăng sinh mạch máu, biến dạng đường bờ hay tăng nhanh kích thước.
• Đánh giá các thể tổn thương tăng sinh: Một số dạng u xơ tuyến vú phức tạp (Complex Fibroadenoma), u xơ biểu mô tăng sản hoặc quá sản ống tuyến không điển hình (Atypical Ductal Hyperplasia – ADH) có nguy cơ tiến triển thành ung thư vú cao gấp 3–5 lần so với bình thường.

Vai trò của thang phân loại BI-RADS trong quyết định theo dõi hay sinh thiết

Khi cầm bản kết quả siêu âm hoặc chụp nhũ ảnh tuyến vú, bạn sẽ luôn nhìn thấy chữ “BI-RADS” kèm theo một con số. BI-RADS (Breast Imaging Reporting and Data System) là hệ thống phân loại chuẩn hóa quốc tế do Hiệp hội Điện quang Hoa Kỳ thiết lập:

• BI-RADS 1: Hoàn toàn bình thường, không có tổn thương. Tiếp tục tầm soát định kỳ 1 năm/lần.
• BI-RADS 2: Tổn thương chắc chắn lành tính 100% (ví dụ: u xơ tuyến vú điển hình đã ổn định nhiều năm, nang nước đơn thuần, vôi hóa lành tính dạng mạch máu hoặc hạt bắp). Xử trí: Khám định kỳ hàng năm như người bình thường, không cần can thiệp.
• BI-RADS 3: Tổn thương nhiều khả năng lành tính, nhưng nguy cơ ác tính tiềm ẩn < 2% (ví dụ: khối đặc hình bầu dục, bờ đều mới phát hiện lần đầu như trường hợp của bạn Linh). Xử trí chuẩn y khoa: THEO DÕI NGẮN HẠN BẰNG SIÊU ÂM MỖI 6 THÁNG MỘT LẦN TRONG VÒNG 2 NĂM LIÊN TỤC. Nếu sau 2 năm tổn thương hoàn toàn ổn định, bác sĩ sẽ hạ xuống BI-RADS 2. Nếu trong quá trình theo dõi, khối u tăng kích thước trên 20% trong 6 tháng hoặc xuất hiện bờ tua gai, bạn sẽ được chuyển sang chỉ định sinh thiết.
• BI-RADS 4: Tổn thương nghi ngờ ác tính (nguy cơ ung thư từ 2% đến 95%, chia nhỏ thành 4A, 4B, 4C). Xử trí: BẮT BUỘC PHẢI SINH THIẾT MÔ BỆNH HỌC (Sinh thiết kim lõi CNB hoặc sinh thiết hút chân không VABB).
• BI-RADS 5: Rất gợi ý ác tính (nguy cơ ung thư > 95%). Xử trí: Bắt buộc sinh thiết khẩn cấp để lên phác đồ điều trị.
• BI-RADS 6: Đã có kết quả giải phẫu bệnh khẳng định ung thư vú, đang chờ phẫu thuật hoặc điều trị toàn thân.

Khi nào khối u lành tính cần can thiệp phẫu thuật hoặc hút u VABB?

Không phải mọi khối u lành tính đều phải “mang đi mổ”. Chỉ định can thiệp chỉ được đặt ra khi:

• Khối u phát triển kích thước lớn (trên 2–3 cm) gây biến dạng bầu ngực hoặc chèn ép gây đau nhức khó chịu.
• Khối u tăng trưởng nhanh bất thường trong thời gian theo dõi.
• Tổn thương thuộc dạng u diệp thể (Phyllodes tumor) cần phẫu thuật cắt bỏ rộng để tránh tái phát.
• Người bệnh quá lo âu, muốn loại bỏ hoàn toàn khối u để giải tỏa tâm lý. Hiện nay, kỹ thuật sinh thiết có hỗ trợ hút chân không VABB (Vacuum-Assisted Breast Biopsy) cho phép loại bỏ trọn vẹn khối u lành tính chỉ qua một lỗ châm kim siêu nhỏ 2–3 mm dưới hướng dẫn của siêu âm, không cần phẫu thuật mở, không đau, không để lại sẹo và người bệnh có thể ra về ngay trong ngày.

Bạn hãy tuân thủ đúng lịch hẹn tái khám của bác sĩ để theo dõi sát sao sự tiến triển của khối u. Khi cần thăm khám và theo dõi khối u vú cùng các chuyên gia hàng đầu, bạn có thể dễ dàng đặt lịch trên App TCI Hospital: app.thucuc.vn.