Khối u lành tính có nên mổ không?

Vấn đề khối u lành tính có nên mổ không là thắc mắc rất phổ biến khi người bệnh phát hiện có u qua thăm khám hoặc siêu âm. Không phải trường hợp u lành tính nào cũng cần phẫu thuật, nhưng cũng không nên chủ quan vì một số khối u vẫn có thể gây biến chứng nếu để lâu. Quyết định điều trị cần dựa trên loại u, vị trí, kích thước, tốc độ phát triển và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ u lành tính có phải mổ không, khi nào nên mổ và cách theo dõi an toàn.

1. Giải mã: Khối u lành tính là gì?

Các khối u không phải ung thư được gọi là u lành tính. Những khối u này thường không xâm lấn hay lan rộng sang các mô và cơ quan lân cận. Về đặc điểm hình thái, u lành tính thường có bề mặt tương đối trơn, ranh giới rõ ràng, dễ phân biệt với mô xung quanh. Khác với u ác tính có xu hướng xâm lấn, di căn và chèn ép các cấu trúc lân cận, u lành tính không mang những đặc điểm tiến triển như vậy.

U lành tính có thể xuất hiện ở nhiều vị trí trong cơ thể như tử cung, buồng trứng, mô mỡ hoặc dưới da. Phần lớn các trường hợp không gây nguy hiểm và có thể được kiểm soát nếu theo dõi đúng cách. Khi phát hiện bất kỳ khối bất thường nào trên cơ thể, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám, xác định đó là u lành tính hay u ác tính. Việc chẩn đoán chính xác sẽ giúp lựa chọn phương án xử trí và điều trị phù hợp trong từng trường hợp.

Hiện nay có nhiều phương pháp được sử dụng để đánh giá và chẩn đoán khối u. Tùy theo vị trí, kích thước và đặc điểm nghi ngờ của khối u, bác sĩ sẽ chỉ định một hoặc kết hợp nhiều kỹ thuật cận lâm sàng nhằm đưa ra kết luận chính xác. Các phương pháp thường được áp dụng gồm xét nghiệm máu, chụp X-quang, siêu âm, nội soi, chụp cộng hưởng từ (MRI), chụp cắt lớp vi tính (CT), PET/CT và sinh thiết khi cần thiết.

2. Vì sao nhiều khối u lành tính không cần mổ, khi nào cần mổ?

2.1. Vì sao nhiều khối u lành tính không cần mổ?

Theo Hackensack Meridian Health, nhiều khối u lành tính có kích thước nhỏ, không tăng trưởng và chưa gây ảnh hưởng đến sức khỏe, người bệnh có thể được theo dõi mà chưa cần can thiệp phẫu thuật. Ngay cả với một số khối u lành tính nằm trong hoặc quanh não, việc phẫu thuật chỉ được cân nhắc khi khối u gây ra, hoặc có nguy cơ gây ra, các rối loạn về thần kinh.

Trong trường hợp khối u xuất hiện dấu hiệu phát triển, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật loại bỏ nếu người bệnh đủ điều kiện sức khỏe để chịu đựng cuộc mổ. Chẳng hạn, một bệnh nhân khoảng 60 tuổi có khối u tăng trưởng chậm vẫn có thể được khuyến nghị phẫu thuật, bởi khả năng hồi phục và chịu đựng can thiệp ở thời điểm hiện tại thường tốt hơn so với khi tuổi cao hơn. Phẫu thuật cũng có thể được xem xét khi khối u ảnh hưởng đến chức năng vận động, sinh hoạt hoặc gây trở ngại về mặt thẩm mỹ.

Ngược lại, nếu người bệnh lớn tuổi, ví dụ khoảng 85 tuổi, có khối u tiến triển rất chậm và kèm theo nhiều bệnh lý nền khác, bác sĩ có thể đánh giá rằng nguy cơ của phẫu thuật cao hơn lợi ích mang lại. Khi đó, phương án theo dõi và kiểm soát khối u mà không can thiệp phẫu thuật thường được ưu tiên.

2.2. Khi nào không nên mổ/ nên mổ khối u lành tính?

Dù là u lành tính nhưng trong một số trường hợp vẫn có thể ảnh hưởng rõ rệt đến sức khỏe và sinh hoạt hằng ngày, khi đó việc can thiệp điều trị sớm là cần thiết. Chẳng hạn, khối u lành tính ở não có thể gây chèn ép lên hệ thần kinh, dẫn đến các rối loạn chức năng cần được xử trí kịp thời. Tương tự, u xơ tử cung dù lành tính nhưng nếu gây chèn ép, cảm giác căng tức đau vùng bụng hoặc gây xuất huyết theo chu kỳ kinh nguyệt thì cũng nên được thăm khám và điều trị phù hợp.

Như đã nói, không nên mổ khối u lành tính nếu khối u có kích thước nhỏ/không tăng trưởng/không gây ảnh hưởng đến sức khỏe của người bệnh. 

Ngoài yếu tố về tác động của khối u đến sức khỏe/sinh hoạt của người mắc, các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mổ hay không có thể kể đến như: Loại khối u, vị trí, tiến triển, tuổi tác, tiền sử…

3. Các phương pháp điều trị ra sao, theo dõi như thế nào?

Theo Cleveland Clinics, việc lựa chọn phương pháp điều trị sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như loại khối u, vị trí và các triệu chứng mà người bệnh gặp phải. Trong trường hợp khối u lành tính nhỏ, không tăng kích thước và không gây ảnh hưởng đến sức khỏe hay sinh hoạt, người bệnh có thể chưa cần điều trị ngay mà được bác sĩ chỉ định theo dõi định kỳ. Với hình thức theo dõi này, người bệnh sẽ được hẹn tái khám để kiểm tra sự thay đổi của khối u và đánh giá tình trạng cơ thể theo thời gian.

Nếu trong quá trình theo dõi xuất hiện biến đổi về kích thước hoặc triệu chứng, bác sĩ có thể chỉ định các biện pháp can thiệp phù hợp. Người bệnh có thể được kê đơn thuốc nhằm kiểm soát các biểu hiện như đau hoặc sưng. Trong những trường hợp khối u lành tính phát triển hoặc gây chèn ép lên mô và cơ quan xung quanh, phẫu thuật loại bỏ khối u có thể được cân nhắc để cải thiện triệu chứng và bảo vệ chức năng của cơ thể.

Nhìn chung, khối u lành tính có nên mổ không hay u lành tính có phải mổ không sẽ không có một câu trả lời chung cho tất cả mọi trường hợp. Phần lớn u lành tính có thể theo dõi định kỳ nếu kích thước nhỏ, phát triển chậm và chưa gây ảnh hưởng đến sức khỏe hoặc sinh hoạt. Tuy nhiên, khi khối u có dấu hiệu tăng kích thước, gây chèn ép, ảnh hưởng thẩm mỹ hoặc làm suy giảm chức năng cơ quan, việc phẫu thuật loại bỏ có thể được bác sĩ cân nhắc nhằm phòng ngừa biến chứng và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh. Điều quan trọng là người bệnh không nên tự ý quyết định mổ hay không mổ khi phát hiện khối u, mà cần được thăm khám tại cơ sở y tế có chuyên khoa phù hợp. Việc đánh giá toàn diện về loại u, vị trí, tốc độ tiến triển, tuổi tác và tình trạng sức khỏe tổng thể sẽ giúp bác sĩ đưa ra hướng xử trí an toàn, cá thể hóa cho từng trường hợp.

Nếu bạn đang băn khoăn khối u lành tính có nên mổ không, việc thăm khám sớm sẽ giúp xác định chính xác bản chất khối u và lựa chọn phương án điều trị phù hợp. Thu Cúc TCI hiện thăm khám, chẩn đoán và phẫu thuật khối u lành tính với đội ngũ bác sĩ chuyên khoa và trang thiết bị hiện đại, giúp người bệnh được tư vấn rõ ràng về việc có cần mổ hay không, cũng như theo dõi an toàn nếu chưa cần can thiệp.