Bao nhiêu tuổi nên tầm soát ung thư cổ tử cung?

Chào bạn Trần Thị Thu Hằng (28 tuổi) và quý bạn đọc đang xây dựng lộ trình chăm sóc sức khỏe phụ khoa!

Ở lứa tuổi 28, sau khi đã lập gia đình và có đời sống tình dục ổn định, việc bạn tự đặt ra câu hỏi: “Bao nhiêu tuổi nên bắt đầu tầm soát ung thư cổ tử cung? Người đã tiêm phòng vaccine HPV từ trước thì có cần phải đi xét nghiệm định kỳ nữa không?” là một thắc mắc cực kỳ xuất sắc và mang tính thời sự cao trong y học dự phòng. Trên thực tế, có rất nhiều bạn trẻ sau khi tiêm đủ 3 mũi vaccine ngừa HPV thì lầm tưởng rằng mình đã có “tấm khiên hộ mệnh vĩnh cửu” miễn nhiễm với mọi loại ung thư sinh dục, từ đó hoàn toàn lơ là việc đi khám phụ khoa và làm xét nghiệm sàng lọc.

Sự chủ quan này tiềm ẩn rất nhiều rủi ro. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp cho bạn Hằng những cứ liệu khoa học chuẩn mực quốc tế về độ tuổi bắt đầu tầm soát và phân tích rõ tại sao đã tiêm vaccine vẫn bắt buộc phải duy trì lịch kiểm tra định kỳ.

Độ tuổi chính thức bắt đầu tầm soát ung thư cổ tử cung theo khuyến cáo quốc tế

Theo các hướng dẫn điều trị chuẩn hóa của Trường Đại học Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG), Hiệp hội Soi cổ tử cung và Bệnh lý Cổ tử cung Hoa Kỳ (ASCCP), Lực lượng Đặc nhiệm Dự phòng Hoa Kỳ (USPSTF) và Bộ Y tế Việt Nam:

• Mốc độ tuổi bắt đầu tầm soát: TẤT CẢ PHỤ NỮ NÊN BẮT ĐẦU TẦM SOÁT UNG THƯ CỔ TỬ CUNG TỪ NĂM 21 TUỔI (áp dụng cho những người đã từng có quan hệ tình dục).
• Tại sao không nên tầm soát trước tuổi 21?

Trước 21 tuổi, dù một thiếu nữ đã có quan hệ tình dục và bị nhiễm virus HPV, hệ thống miễn dịch tự nhiên của cơ thể người trẻ ở lứa tuổi dậy thì và thanh thiếu niên cực kỳ khỏe mạnh. Hơn 90% các ca nhiễm HPV ở độ tuổi dưới 21 sẽ được cơ thể tự đào thải và quét sạch hoàn toàn trong vòng 1 đến 2 năm mà không để lại bất kỳ di chứng nào. Các biến đổi tế bào nếu có ở độ tuổi này hầu như chỉ là các tổn thương tiền ung thư mức độ thấp thoáng qua (Low-grade SIL / CIN 1) và sẽ tự lành. Việc xét nghiệm quá sớm ở lứa tuổi này dễ dẫn đến chẩn đoán quá mức và các can thiệp khoét chóp cổ tử cung không cần thiết, làm tăng nguy cơ hở eo cổ tử cung và sinh non trong các thai kỳ tương lai.

• Lộ trình tầm soát theo từng nhóm tuổi:
• Giai đoạn từ 21 đến 29 tuổi (Độ tuổi 28 của bạn Hằng nằm trong nhóm này): Phương pháp tầm soát tiêu chuẩn được khuyến nghị là XÉT NGHIỆM TẾ BÀO HỌC CỔ TỬ CUNG ĐƠN THUẦN (Pap smear hoặc ThinPrep Pap) MỖI 3 NĂM MỘT LẦN. Ở nhóm tuổi này, tỷ lệ nhiễm HPV thoáng qua trong cộng đồng rất cao, nên việc làm xét nghiệm HPV DNA đại trà thường không được khuyến khích ưu tiên đầu tay (trừ khi kết quả tế bào học trả về biến đổi không rõ ràng ASC-US).
• Giai đoạn từ 30 đến 65 tuổi: Đây là độ tuổi tỷ lệ nhiễm HPV mạn tính dai dẳng tăng cao và chuyển biến thành ung thư thực sự. Do đó, phụ nữ có thể lựa chọn một trong ba phác đồ: (1) Làm đồng xét nghiệm Co-testing (cả HPV test + ThinPrep Pap) mỗi 5 năm/lần; (2) Hoặc làm xét nghiệm HPV DNA đơn độc mỗi 5 năm/lần; (3) Hoặc làm ThinPrep Pap đơn độc mỗi 3 năm/lần.
• Sau 65 tuổi: Có thể ngừng tầm soát nếu có đủ tiền sử tầm soát trước đó hoàn toàn bình thường (3 lần Pap âm tính liên tiếp hoặc 2 lần Co-testing âm tính liên tiếp trong vòng 10 năm qua, với lần gần nhất trong vòng 5 năm) và không có tiền sử tổn thương tiền ung thư CIN 2/3.

Người đã tiêm phòng vaccine HPV CÓ CẦN TẦM SOÁT ĐỊNH KỲ NỮA KHÔNG?

Câu trả lời khẳng định tuyệt đối 100% từ giới chuyên môn là: DÙ ĐÃ TIÊM ĐỦ CÁC MŨI VACCINE NGỪA HPV, BẠN VẪN BẮT BUỘC PHẢI DUY TRÌ LỊCH TẦM SOÁT ĐỊNH KỲ GIỐNG HỆT NHƯ NGƯỜI CHƯA TIÊM! Tại sao lại như vậy? Vaccine HPV rất tốt, nhưng nó không thể bảo vệ bạn hoàn toàn khỏi mọi nguy cơ vì những lý do khoa học sau:

• Vaccine không bao phủ được toàn bộ các chủng HPV gây ung thư:
• Hiện nay trên thị trường có các loại vaccine chính: Vaccine nhị giá Cervarix (ngừa 2 type 16, 18), vaccine tứ giá Gardasil 4 (ngừa 4 type 6, 11, 16, 18), và vaccine cửu giá thế hệ mới Gardasil 9 (ngừa 9 type 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58).
• Dù bạn tiêm loại hiện đại nhất là Gardasil 9, vaccine cũng chỉ bảo vệ bạn chống lại khoảng 90% các chủng HPV gây ung thư cổ tử cung phổ biến nhất. Vẫn còn khoảng 10% các trường hợp ung thư cổ tử cung do các type HPV nguy cơ cao hiếm gặp khác gây ra (như type 35, 39, 51, 56, 59, 68…) mà vaccine hiện tại chưa bao phủ tới.
• Vaccine không có tác dụng điều trị các chủng HPV đã nhiễm từ trước:
• Vaccine HPV là vaccine phòng ngừa (Prophylactic vaccine), KHÔNG PHẢI là vaccine điều trị (Therapeutic vaccine). Vaccine chỉ có tác dụng tạo kháng thể bảo vệ cơ thể trước những lần phơi nhiễm virus trong tương lai.
• Nếu bạn đã từng có quan hệ tình dục trước khi hoàn thành mũi tiêm vaccine, rất có thể bạn đã từng bị nhiễm một chủng HPV nào đó từ trước. Vaccine không thể “tiêu diệt” được virus đang tồn tại âm thầm trong tế bào của bạn. Do đó, nguy cơ virus cũ đó tái hoạt động và gây loạn sản tế bào vẫn tồn tại.
• Một tỷ lệ nhỏ ung thư cổ tử cung không liên quan đến HPV:
• Khoảng 1–2% các ca ung thư cổ tử cung (chẳng hạn như ung thư biểu mô tuyến thể tế bào sáng – Clear cell adenocarcinoma hoặc ung thư biểu mô tế bào thần kinh nội tiết) có cơ chế phát sinh không phụ thuộc vào nhiễm virus HPV. Những tổn thương này chỉ có thể được phát hiện qua việc thăm khám lâm sàng phụ khoa và xét nghiệm tế bào học cổ tử cung định kỳ.

Phác đồ hành động cụ thể cho bạn Trần Thị Thu Hằng ở tuổi 28

• Vì bạn 28 tuổi, đã có gia đình và chưa từng làm xét nghiệm: Đây là thời điểm lý tưởng nhất để bạn thực hiện lần tầm soát đầu tiên trong đời.
• Bạn nên đăng ký thực hiện xét nghiệm tế bào học cổ tử cung cải tiến ThinPrep Pap (hoặc làm xét nghiệm phối hợp Co-testing HPV DNA + ThinPrep nếu bác sĩ tư vấn thấy phù hợp với tiền sử cá nhân).
• Kết hợp khám phụ khoa tổng quát: Bác sĩ sẽ dùng mỏ vịt quan sát bề mặt cổ tử cung xem có lộ tuyến, viêm loét hay polyp không, đồng thời siêu âm đầu dò phụ khoa để kiểm tra tử cung và hai buồng trứng.

Đừng để sự chủ quan sau khi tiêm vaccine làm mất đi cơ hội vàng phát hiện sớm các bất thường phụ khoa. Để đặt lịch tầm soát cổ tử cung êm ái, an toàn cùng các bác sĩ sản phụ khoa giàu kinh nghiệm, bạn có thể dễ dàng thao tác trên App TCI Hospital: app.thucuc.vn.