Siêu âm vú hay chụp nhũ ảnh tốt hơn?

Chào bạn Vũ Thị Quỳnh (46 tuổi) và quý độc giả đang tìm hiểu giải pháp tầm soát ung thư vú tối ưu!

Ở độ tuổi 46, bạn đang ở trong nhóm tuổi có tỷ lệ mắc ung thư vú tăng vọt theo các số liệu thống kê dịch tễ học. Băn khoăn của bạn: “Siêu âm vú hay chụp nhũ ảnh tốt hơn? Hai phương pháp này có thể thay thế hoàn toàn cho nhau được không?” là một câu hỏi mang tính then chốt trong y học chẩn đoán tuyến vú. Rất nhiều phụ nữ tại Việt Nam hiện nay có thói quen chỉ đi siêu âm hàng năm vì thấy siêu âm không đau, không dùng tia X và chi phí rẻ, từ đó bỏ qua việc chụp nhũ ảnh. Ngược lại, một số người lại cho rằng chụp nhũ ảnh là kỹ thuật hiện đại đắt tiền hơn thì sẽ phát hiện được mọi thứ mà không cần siêu âm.

Cả hai quan niệm trên đều phiến diện và tiềm ẩn những rủi ro y khoa lớn. Bản chất khoa học là: Siêu âm vú và Chụp nhũ ảnh không hề triệt tiêu hay thay thế nhau, mà là “cặp bài trùng” tương hỗ hoàn hảo, bù trừ những điểm mù giải phẫu cho nhau để tạo nên một lá chắn tầm soát vững chắc nhất.

So sánh chi tiết bản chất, ưu điểm và hạn chế của Siêu âm và Chụp nhũ ảnh

Chụp nhũ ảnh (Mammography) – “Tiêu chuẩn vàng” phát hiện ung thư giai đoạn sớm nhất

• Cơ chế: Sử dụng chùm tia X năng lượng thấp xuyên qua mô tuyến vú đã được ép mỏng để chụp chiếu toàn cảnh cấu trúc bên trong.
• Ưu điểm vượt trội:
• Phát hiện vi vôi hóa (Microcalcifications): Đây là ưu thế độc tôn của nhũ ảnh. Ung thư biểu mô tuyến vú tại chỗ (Ductal Carcinoma In Situ – DCIS) thường bắt đầu bằng các tổn thương lắng đọng canxi siêu nhỏ li ti trong lòng ống dẫn sữa mà chưa hề tạo thành khối u đặc. Nhũ ảnh có thể nhìn thấy những đốm vôi hóa có kích thước chỉ 0.1 – 0.2 mm này, giúp phát hiện ung thư ở “giai đoạn 0” – thời điểm phẫu thuật có thể chữa khỏi bệnh hoàn toàn 100%.
• Đánh giá toàn cảnh và độ đối xứng: Nhũ ảnh ghi lại hình ảnh tổng thể của toàn bộ bầu ngực từ lớp mỡ dưới da đến tận sát cơ thành ngực, cho phép bác sĩ so sánh tính đối xứng giữa hai bên ngực để phát hiện những vùng xáo trộn cấu trúc (architectural distortion) kín đáo.
• Hạn chế của nhũ ảnh:
• Độ nhạy bị giảm ở mô tuyến vú đặc: Như đã đề cập, mô tuyến vú đặc cản tia X tạo ra màu trắng trên phim, các khối u ung thư cũng có màu trắng. Khi hai cấu trúc này chồng lên nhau, khối u có thể bị “ngụy trang” hoàn toàn.
• Không phân biệt được bản chất dịch hay đặc: Nhũ ảnh thấy một bóng mờ tròn nhưng rất khó khẳng định bên trong đó là một nang nước hoàn toàn lành tính hay một khối u đặc nguy hiểm.

Siêu âm tuyến vú (Breast Ultrasound) – “Kính hiển vi” xuyên qua mô tuyến đặc

• Cơ chế: Sử dụng chùm sóng âm tần số cao quét trực tiếp trên bề mặt ngực để tái hiện cấu trúc mô mềm theo thời gian thực.
• Ưu điểm vượt trội:
• Xuyên thấu mô tuyến đặc xuất sắc: Siêu âm không bị ảnh hưởng bởi độ cản quang của mô tuyến vú. Các khối u đặc thường biểu hiện dưới dạng giảm âm màu xám đen, tương phản rất rõ rệt trên nền mô tuyến tăng âm màu sáng của phụ nữ châu Á.
• Phân biệt chính xác 100% giữa nang nước và u đặc: Giúp giải tỏa nỗi lo cho người bệnh ngay lập tức nếu tổn thương chỉ là nang dịch lành tính do biến đổi sợi bọc.
• Đánh giá động học và mạch máu: Tích hợp siêu âm Doppler màu để kiểm tra tình trạng tưới máu nuôi u và siêu âm đàn hồi đo độ cứng mô. Khảo sát tỉ mỉ hệ thống hạch bạch huyết vùng nách.
• Dẫn đường sinh thiết chuẩn xác: Siêu âm là công cụ dẫn đường trực tiếp cho kim sinh thiết đâm trúng vào tâm khối u nhỏ một cách an toàn nhất.
• Hạn chế của siêu âm:
• Rất khó phát hiện các tổn thương vi vôi hóa rải rác: Siêu âm không đủ độ tương phản để quét toàn diện các hạt vi vôi hóa nhỏ dạng DCIS nếu chúng không nằm trong một khối u đặc rõ ràng.
• Phụ thuộc vào kỹ năng người thực hiện và không có tính lưu trữ toàn cảnh chuẩn hóa như phim X-quang.

Tại sao ở tuổi 46, bạn BẮT BUỘC PHẢI PHỐI HỢP CẢ HAI PHƯƠNG PHÁP?

Ở tuổi 46, phụ nữ đang trong giai đoạn tiền mãn kinh. Cấu trúc mô vú lúc này bắt đầu có sự thoái hóa mỡ xen lẫn các thùy tuyến còn hoạt động mạnh:

• Bằng chứng y khoa: Các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn trên thế giới (điển hình như thử nghiệm ACRIN 6666) đã chứng minh rằng: Ở những phụ nữ có mô tuyến vú đặc, nếu chỉ chụp nhũ ảnh đơn thuần, tỷ lệ phát hiện ung thư đạt khoảng 50–60%. Nhưng khi kết hợp thêm siêu âm tuyến vú định kỳ, tỷ lệ phát hiện ung thư vú tăng thêm tới 30–40%, giúp cứu sống hàng nghìn phụ nữ khỏi các khối u phát triển âm thầm.
• Ngược lại, nếu bạn chỉ đi siêu âm mà bỏ qua chụp nhũ ảnh: Bạn hoàn toàn có nguy cơ bỏ sót các tổn thương tiền ung thư dạng vi vôi hóa. Đến khi khối u phát triển to thành một khối đặc có thể nhìn thấy trên siêu âm hay sờ thấy bằng tay thì khối u đã bước sang giai đoạn xâm lấn, điều trị sẽ phức tạp và tốn kém hơn rất nhiều.
• Vì vậy, câu trả lời y khoa chính xác nhất là: KHÔNG CÓ PHƯƠNG PHÁP NÀO TỐT HƠN TUYỆT ĐỐI, VÀ CHÚNG KHÔNG THỂ THAY THẾ CHO NHAU. Với phụ nữ 46 tuổi như bạn, phác đồ chuẩn mực nhất là THỰC HIỆN ĐỒNG THỜI CẢ SIÊU ÂM TUYẾN VÚ VÀ CHỤP NHŨ ẢNH KỸ THUẬT SỐ.

Quy trình thăm khám phối hợp lý tưởng tại bệnh viện

Khi bạn đi khám tầm soát ung thư vú tại cơ sở y tế chuyên khoa:

• Bước 1: Khám lâm sàng chuyên khoa để bác sĩ đánh giá hình thái, phát hiện các điểm đau khu trú hoặc khối sờ thấy.
• Bước 2: Chụp nhũ ảnh kỹ thuật số (tốt nhất là công nghệ nhũ ảnh 3D – Tomosynthesis): Giúp ghi lại toàn bộ hệ thống vi vôi hóa và các xáo trộn cấu trúc toàn cảnh.
• Bước 3: Siêu âm tuyến vú độ phân giải cao: Bác sĩ siêu âm sẽ đối chiếu trực tiếp với kết quả phim chụp nhũ ảnh vừa chụp để quét kỹ vào những vùng mô tuyến đặc hoặc những điểm nghi ngờ trên phim nhũ ảnh, đồng thời đánh giá hạch nách hai bên.

Sự kết hợp ăn ý này đảm bảo không bỏ sót bất kỳ tổn thương nào, dù là nhỏ nhất.

Lời khuyên thiết thực dành riêng cho bạn Quỳnh

Lời khuyên của người quen bảo bạn “chỉ cần siêu âm mà không cần chụp nhũ ảnh” là xuất phát từ sự e ngại cảm giác ép ngực khi chụp, nhưng đó là một lời khuyên thiếu cơ sở khoa học y học chứng cứ. Hãy lựa chọn cơ sở y tế sở hữu hệ thống máy nhũ ảnh kỹ thuật số thế hệ mới có đệm ép giảm đau thông minh và đội ngũ bác sĩ chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu về tuyến vú.

Để bảo vệ toàn diện sức khỏe bầu ngực của mình ở tuổi 46, bạn có thể chủ động đặt lịch khám tầm soát trọn gói (khám chuyên gia, nhũ ảnh và siêu âm) thông qua App TCI Hospital: app.thucuc.vn.