“Em ăn uống rất ít, người gầy gò, không béo phì mà sao lại bị rối loạn mỡ máu?” – Đó là câu hỏi tôi thường nghe từ nhiều bệnh nhân nữ, đặc biệt là những người có thân hình mảnh mai nhưng bụng lại to bất thường. Họ lo lắng khi xét nghiệm máu cho thấy triglyceride tăng, cholesterol xấu cao dù cân nặng “chuẩn” và BMI trong ngưỡng bình thường.
“Mang thai được 3 tháng, em thấy người mệt mỏi, lưng đau và hay lo lắng. Nghe nói tập thể dục giúp dễ sinh hơn, nhưng em không biết nên bắt đầu từ đâu, bài nào an toàn cho cả mẹ và bé? Liệu có bài tập nào vừa nhẹ nhàng lại hiệu quả không, thưa bác sĩ?”
Dạo gần đây, tôi nghe nhiều người nhắc đến từ “bị liệu” – có người bảo là phương pháp chữa bệnh cổ truyền, lại có người nói đó là cách xoa bóp đặc biệt. Tôi thực sự hoang mang không biết “bị liệu” rốt cuộc là gì, có phải thuật ngữ y học chính thống hay chỉ là cách gọi dân gian? Liệu nó có hiệu quả thật sự hay chỉ là tin đồn?
Dạo gần đây, tôi thường xuyên cảm thấy ớn lạnh, người run rẩy dù trời không lạnh và cũng không hề sốt. Cảm giác này xuất hiện bất chợt, khiến tôi rất lo lắng – liệu đây có phải dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng nào đó không?
“Em thường ăn vài múi bưởi sau bữa tối vì nghe nói giúp đẹp da, giảm cân. Nhưng dạo gần đây, em hay bị ợ nóng và khó ngủ. Liệu có phải do ăn bưởi buổi tối? Hay em nên bỏ thói quen này?” — Đây là thắc mắc tôi gặp khá thường xuyên trong phòng khám, nhất là ở những người đang theo đuổi lối sống lành mạnh nhưng chưa hiểu rõ cách dùng thực phẩm đúng thời điểm.
“Bác tôi năm nay đã ngoài 90, dạo này trời trở lạnh, bác cứ ho húng hắng, mệt mỏi, ăn chẳng được mấy. Gia đình lo lắm, không biết có phải do thời tiết hay bác đang mắc bệnh gì nghiêm trọng. Liệu có nên đưa đi viện ngay không, hay cứ theo dõi thêm ở nhà?”
“Em đã thử đủ cách: nhịn ăn, uống detox, thậm chí cắt hẳn tinh bột… Cân nặng có giảm, nhưng người cứ nhão ra, mệt mỏi, và chỉ cần ăn lại một chút là cân vọt lên nhanh hơn trước. Em thực sự muốn giảm mỡ chứ không chỉ giảm cân. Vậy phải ăn uống thế nào để vừa đốt mỡ, vừa giữ được cơ bắp?”
“Tôi năm nay 48 tuổi, dạo gần đây thường xuyên cảm thấy mệt mỏi vào buổi sáng, nên tôi hay bỏ luôn bữa ăn đầu ngày để ‘tiết kiệm thời gian’. Nhưng gần đây đi khám, bác sĩ phát hiện tôi có huyết áp hơi cao và đường huyết lúc đói cũng tăng nhẹ. Tôi rất lo — liệu có phải do tôi bỏ bữa sáng lâu ngày không?”
“Chồng em và em cưới nhau đã hai năm mà vẫn chưa có tin vui. Cả hai đều làm việc căng thẳng, thường xuyên thức đến 2 giờ sáng và chỉ ngủ được khoảng 5 tiếng mỗi đêm. Em lo lắng không biết liệu thói quen này có đang âm thầm ‘đánh cắp’ cơ hội làm cha mẹ của vợ chồng em hay không?”
Dạo này tôi thấy nhiều người rủ nhau uống trà mỗi ngày để “thải độc” và “chống lão hóa”. Tôi cũng thử theo, nhưng lại lo: liệu uống mãi như vậy có ảnh hưởng gì không? Caffeine trong trà có làm mất ngủ không? Và thực sự, trà có “thần kỳ” như người ta đồn?
“Tôi bị gout đã gần 2 năm, mỗi lần cơn đau tái phát là lại lo lắng đủ thứ — từ ăn uống đến sinh hoạt. Gần đây nghe nói ăn đu đủ giúp giảm axit uric, tôi rất muốn thử nhưng không biết có thật sự hiệu quả không, hay chỉ là lời đồn? Bác sĩ có thể giải thích rõ hơn giúp tôi được không?”
Dạo này tôi hay mệt mỏi, da xỉn màu, thỉnh thoảng còn cảm thấy đầy bụng khó tiêu. Nghe người quen mách uống nước tía tô đậu đen giúp “thanh lọc cơ thể”, nhưng tôi không rõ thực hư ra sao. Liệu loại nước này có thật sự tốt cho gan, thận như lời đồn?
“Dạo này trời lúc lạnh, lúc ẩm, con tôi cứ hắt hơi, sổ mũi suốt. Mới tưởng cảm lạnh thông thường, ai ngờ lại sốt cao, ho nặng phải nhập viện vì viêm phổi. Tôi lo quá – không biết làm sao để phòng bệnh cho cả nhà khi thời tiết thất thường thế này?”
“Dạo này trời se lạnh, mẹ tôi 85 tuổi bắt đầu ho khan, mệt mỏi, ăn uống kém hẳn. Tôi lo lắm vì năm ngoái bà từng nhập viện vì viêm phổi. Liệu thời tiết chuyển mùa có thực sự nguy hiểm với người già như vậy không, thưa bác sĩ?”
“Ba tôi 59 tuổi, dạo gần đây hay đau ngực trái, khó thở, có lúc choáng váng đến mức ngất xỉu. Vào viện thì huyết áp tụt, suýt nguy kịch. Nhưng lạ là chụp mạch vành ban đầu lại không thấy chỗ nào tắc rõ ràng. Bác sĩ nói do mảng xơ vữa vỡ – tôi nghe mà hoang mang, không hiểu sao ‘không tắc’ mà lại nhồi máu cơ tim?”
“Tôi thường thức dậy, uống ngay một ly cà phê rồi đi làm, đôi khi nhịn tiểu vì vội, lại hay bỏ bữa sáng. Gần đây, tôi thấy mệt mỏi, hay phù nhẹ ở mắt cá chân và lo lắng không biết có phải thận đang gặp vấn đề? Những thói quen tưởng chừng vô hại này có thực sự ảnh hưởng đến thận không, thưa bác sĩ?”
“Tôi vẫn ăn như mọi ngày, thậm chí còn tập thể dục đều đặn, vậy mà cân nặng cứ tăng dần từng tuần. Tôi lo lắng không biết có phải cơ thể đang có vấn đề gì không…” – Đây là tâm sự tôi nghe khá thường xuyên trong phòng khám. Nhiều người nghĩ tăng cân chỉ liên quan đến ăn nhiều hay lười vận động, nhưng thực tế, có những “thủ phạm thầm lặng” hoàn toàn nằm ngoài thói quen sinh hoạt hàng ngày.
“Em uống đủ loại thực phẩm chức năng – collagen, vitamin, bổ não, bổ gan – vì nghĩ ‘uống cho yên tâm’. Nhưng dạo gần đây em hay mệt, tiểu ít, thậm chí có hôm buồn nôn. Liệu có phải do uống quá nhiều ‘thuốc bổ’ không, thưa bác sĩ?”
“Tôi bận rộn suốt ngày, chẳng có thời gian tập gym hay chơi thể thao. Nhưng gần đây, tôi nghe nói chỉ cần đi bộ 15 phút mỗi ngày cũng giúp tim khỏe hơn. Liệu điều đó có thật không, hay chỉ là lời khuyên chung chung? Tôi rất muốn biết rõ hơn để bắt đầu một thói quen thực sự có ích.”
“Da mình dạo này khô, nhăn nheo và thiếu sức sống dù mới ngoài 30. Mình lo lắng liệu có phải cơ thể đang thiếu collagen? Có cách nào tăng collagen tự nhiên mà không cần tiêm hay dùng mỹ phẩm đắt tiền không, thưa bác sĩ?”