“Chúng em sắp cưới, cả hai đều trẻ và thấy mình khỏe mạnh, nhưng gần đây nghe nhiều người khuyên nên đi khám sức khỏe trước khi kết hôn. Em hơi phân vân: liệu có thật sự cần thiết không, hay chỉ dành cho những người đã từng ốm nặng? Liệu việc này có giúp gì cho tương lai con cái sau này không?”
“Thưa bác sĩ, em bị thiếu máu do thiếu sắt. Nghe nói rau ngót chứa nhiều sắt hơn cả thịt bò, nên em định ăn thường xuyên để ‘bổ máu’. Nhưng em cũng lo lắng liệu ăn nhiều có hại gì không, nhất là khi thấy người ta bảo rau ngót có thể gây sảy thai… Em rất mong bác sĩ giải thích rõ giúp em!”
“Em nghe nói ổi là ‘vua vitamin C’, tốt cho da và miễn dịch nên mua về ăn mỗi ngày. Nhưng dạo gần đây, em thấy đầy bụng, thậm chí hơi đau bụng nhẹ sau khi ăn. Liệu có phải do em ăn quá nhiều, hay cơ thể em không hợp với ổi?” — Đó là thắc mắc mà tôi thường gặp từ nhiều bệnh nhân, đặc biệt là những người đang cố gắng cải thiện sức khỏe bằng chế độ ăn “tự nhiên” nhưng chưa hiểu rõ về giới hạn của từng loại thực phẩm.
“Mỗi sáng em đều ăn một quả chuối rồi đi làm, vì nghe nói nó tốt cho sức khỏe. Nhưng dạo gần đây em thấy hơi đầy bụng, lại lo liệu có phải mình đang ăn sai cách? Bác sĩ ơi, ăn chuối buổi sáng thực sự có lợi như người ta nói không, hay chỉ là xu hướng nhất thời?”
“Tôi nghe nói hạt chia rất tốt cho người đang ăn kiêng, nhưng không biết dùng thế nào cho đúng. Có người bảo uống nước hạt chia mỗi sáng là đủ, lại có người khuyên kết hợp vào bữa ăn. Tôi muốn thử nhưng lại ngại công thức cầu kỳ… Bác sĩ có thể gợi ý vài món đơn giản, vừa ngon vừa hỗ trợ giảm cân được không?”
“Da em dạo này cứ bong tróc, sần sùi dù đã dùng đủ loại kem dưỡng. Mùa hanh khô đến là em lại lo lắng vì da mặt căng rát, thậm chí trang điểm cũng không ăn. Có phải do em uống ít nước hay cơ thể thiếu chất gì không, thưa bác sĩ?”
“Dạo này em nghe nhiều người nói ăn rau lang tốt cho gan, ổn định đường huyết, thậm chí còn ngừa ung thư. Em cũng thích món canh rau lang nấu tôm, nhưng không biết có nên ăn thường xuyên không – nhất là khi nghe nói nó ‘mát’ quá lại hại dạ dày. Bác sĩ có thể giải thích rõ hơn được không ạ?”
“Tôi vừa phát hiện mình mắc viêm gan B và rất lo lắng: hai đứa con nhỏ ở nhà có nguy cơ bị lây bệnh không? Có cần phải cách ly hay hạn chế ôm ấp, chăm sóc các cháu không?” — Đó là tâm trạng chung của nhiều phụ huynh khi lần đầu biết mình nhiễm virus viêm gan B. Bạn hoàn toàn có thể yên tâm phần nào: viêm gan B không lây qua tiếp xúc thông thường, và không di truyền từ bố sang con qua gen.
“Con trai tôi gần 2 tuổi, nhưng mỗi lần thay tã tôi đều thấy ‘cậu nhỏ’ như bị lún sâu vào trong, nhìn rất khó. Tôi lo lắm, sợ con bị dị tật hay sau này ảnh hưởng đến sinh lý. Liệu đây có phải vấn đề nghiêm trọng không, thưa bác sĩ?”
“Con mình vừa tiêm về, thấy sưng đỏ ở chỗ tiêm, mình vội đắp lá trầu không như bà ngoại dặn. Nhưng tối đó bé sốt cao, quấy khóc suốt đêm khiến cả nhà hoảng loạn. Mình thật sự lo lắng: liệu có phải do cách chăm sóc sau tiêm không đúng?”
“Dạo này em thường xuyên uống nước ép bưởi vì thấy tiện, lại mát. Nhưng gần đây em nghe nói ăn bưởi nguyên múi mới thực sự tốt. Em hơi phân vân: rốt cuộc nên chọn cách nào để vừa giữ dáng, vừa tốt cho tiêu hóa và đường huyết?”
“Tôi thường phân vân không biết nên mua táo xanh hay táo đỏ khi đi siêu thị. Nghe nói táo đỏ giàu chất chống oxy hóa, còn táo xanh lại ít đường – nhưng rốt cuộc loại nào tốt hơn cho sức khỏe tổng thể? Liệu có nên ưu tiên một loại theo nhu cầu cá nhân hay cứ ăn xen kẽ là đủ?”
“Dạo này em thấy ổi đang vào mùa, giá rẻ lại giòn ngọt nên ăn khá nhiều – có hôm tới 3–4 quả. Nhưng nghe nói dù là trái cây lành mạnh thì cũng không nên ăn quá đà. Bác sĩ ơi, ăn ổi nhiều như vậy có hại gì không, và liệu em có cần giới hạn lượng ăn hàng ngày không?”
Dạo gần đây, mỗi sáng tôi đều cảm thấy chóng mặt nhẹ và đo huyết áp thì thấy chỉ số cao hơn bình thường. Tôi lo lắng lắm, không biết nên ăn uống thế nào cho hợp lý. Có người mách thử thay đổi đồ uống buổi sáng — liệu điều đó có thật sự giúp ổn định huyết áp?
Tôi nghe nói ổi rất tốt cho sức khỏe, nhưng dạo này ăn vào lại bị đầy bụng, thậm chí táo bón. Liệu có phải do cơ địa mình không hợp? Có nhóm người nào nên tránh ăn ổi không, thưa bác sĩ?”
Dạo này tôi hay bị đau đầu âm ỉ, nhất là sau khi làm việc căng thẳng hoặc bỏ bữa trưa. Có hôm chỉ cần nhìn chằm chằm vào màn hình máy tính một lúc là cơn đau lại ùa về. Tôi lo lắng không biết liệu mình có đang vô tình làm trầm trọng thêm tình trạng này hay không – bác sĩ ơi, đâu là những điều nên và không nên làm khi bị đau đầu?
“Tôi nghe nhiều người khen củ sen tốt cho sức khỏe, thậm chí gọi là ‘nhân sâm giá rẻ’. Nhưng thật sự nó có thần kỳ đến thế không? Tôi đang ăn kiêng, lại hay mất ngủ và da dẻ xỉn màu – liệu ăn củ sen thường xuyên có giúp cải thiện tình trạng này?”
“Mỗi lần ăn xong, tôi lại lo ngay ngáy không biết đường huyết có vọt lên không. Tôi đã thử kiêng đủ thứ, nhưng càng kiêng lại càng mệt. Liệu có nhóm thực phẩm nào vừa ngon, vừa an toàn, lại giúp ổn định đường huyết không, thưa bác sĩ?”
“Tôi vừa bước sang tuổi 30 và bắt đầu cảm thấy cơ thể không còn ‘dẻo dai’ như trước. Da xuất hiện nếp nhăn, kinh nguyệt đôi lúc rối loạn, thỉnh thoảng lại mệt mỏi vô cớ… Tôi lo lắng liệu có phải mình đang bỏ qua những dấu hiệu cảnh báo sức khỏe quan trọng? Bác sĩ có thể cho tôi biết phụ nữ ở độ tuổi này nên chú ý kiểm tra những gì để bảo vệ sức khỏe lâu dài?”
“Da em cứ bong tróc, căng rát dù đã thoa đủ loại kem dưỡng. Em nghe nói uống nước nhiều giúp da đẹp hơn, nhưng không biết nên uống gì ngoài nước lọc? Có loại đồ uống nào vừa cấp ẩm, vừa nuôi da từ bên trong không, bác sĩ?” – Đây là câu hỏi tôi thường xuyên nhận được trong phòng khám mỗi khi mùa thu đông về.