Em và chồng đã cố gắng có con hơn một năm nay mà vẫn chưa thành công. Gia đình hai bên giục giã, em thì lo lắng không biết liệu mình có bị vô sinh hay không. Vậy vô sinh là gì, và làm sao để biết mình có vấn đề về khả năng sinh sản?
“Bác tôi năm nay đã ngoài 90, dạo này trời trở lạnh, bác cứ ho húng hắng, mệt mỏi, ăn chẳng được mấy. Gia đình lo lắm, không biết có phải do thời tiết hay bác đang mắc bệnh gì nghiêm trọng. Liệu có nên đưa đi viện ngay không, hay cứ theo dõi thêm ở nhà?”
“Em đã thử đủ cách: nhịn ăn, uống detox, thậm chí cắt hẳn tinh bột… Cân nặng có giảm, nhưng người cứ nhão ra, mệt mỏi, và chỉ cần ăn lại một chút là cân vọt lên nhanh hơn trước. Em thực sự muốn giảm mỡ chứ không chỉ giảm cân. Vậy phải ăn uống thế nào để vừa đốt mỡ, vừa giữ được cơ bắp?”
“Tôi năm nay 48 tuổi, dạo gần đây thường xuyên cảm thấy mệt mỏi vào buổi sáng, nên tôi hay bỏ luôn bữa ăn đầu ngày để ‘tiết kiệm thời gian’. Nhưng gần đây đi khám, bác sĩ phát hiện tôi có huyết áp hơi cao và đường huyết lúc đói cũng tăng nhẹ. Tôi rất lo — liệu có phải do tôi bỏ bữa sáng lâu ngày không?”
“Chồng em và em cưới nhau đã hai năm mà vẫn chưa có tin vui. Cả hai đều làm việc căng thẳng, thường xuyên thức đến 2 giờ sáng và chỉ ngủ được khoảng 5 tiếng mỗi đêm. Em lo lắng không biết liệu thói quen này có đang âm thầm ‘đánh cắp’ cơ hội làm cha mẹ của vợ chồng em hay không?”
Dạo này tôi thấy nhiều người rủ nhau uống trà mỗi ngày để “thải độc” và “chống lão hóa”. Tôi cũng thử theo, nhưng lại lo: liệu uống mãi như vậy có ảnh hưởng gì không? Caffeine trong trà có làm mất ngủ không? Và thực sự, trà có “thần kỳ” như người ta đồn?
“Tôi thường xuyên ăn bắp luộc vì thấy ngon và dễ mua, nhưng gần đây nghe nói bắp nhiều tinh bột, có thể làm tăng đường huyết. Tôi lo lắng không biết liệu món ăn dân dã này có thực sự tốt cho sức khỏe hay không, nhất là khi mình đang kiểm soát cân nặng và huyết áp.”
“Tôi bị gout đã gần 2 năm, mỗi lần cơn đau tái phát là lại lo lắng đủ thứ — từ ăn uống đến sinh hoạt. Gần đây nghe nói ăn đu đủ giúp giảm axit uric, tôi rất muốn thử nhưng không biết có thật sự hiệu quả không, hay chỉ là lời đồn? Bác sĩ có thể giải thích rõ hơn giúp tôi được không?”
Dạo này tôi hay mệt mỏi, da xỉn màu, thỉnh thoảng còn cảm thấy đầy bụng khó tiêu. Nghe người quen mách uống nước tía tô đậu đen giúp “thanh lọc cơ thể”, nhưng tôi không rõ thực hư ra sao. Liệu loại nước này có thật sự tốt cho gan, thận như lời đồn?
“Tôi đang theo chế độ ăn chay hoặc hạn chế thịt, nhưng vẫn muốn tăng cơ và phục hồi tốt sau tập luyện. Liệu chỉ ăn rau có đủ protein không? Có loại rau nào thực sự hỗ trợ xây dựng cơ bắp như thịt hay không?” – Đây là câu hỏi tôi thường nghe từ nhiều bệnh nhân và người tập gym muốn chuyển sang lối sống lành mạnh hơn.
“Em nghe nhiều người mách uống nước cần tây mỗi sáng giúp thanh lọc cơ thể, giảm mỡ máu, thậm chí còn tốt cho não. Nhưng em cũng thấy cần tây chỉ là rau ăn kèm, liệu có thật sự ‘thần kỳ’ như vậy không, hay chỉ là lời đồn thổi? Mong bác sĩ giải thích rõ hơn giúp em.”
“Dạo này trời lúc lạnh, lúc ẩm, con tôi cứ hắt hơi, sổ mũi suốt. Mới tưởng cảm lạnh thông thường, ai ngờ lại sốt cao, ho nặng phải nhập viện vì viêm phổi. Tôi lo quá – không biết làm sao để phòng bệnh cho cả nhà khi thời tiết thất thường thế này?”
“Dạo này trời se lạnh, mẹ tôi 85 tuổi bắt đầu ho khan, mệt mỏi, ăn uống kém hẳn. Tôi lo lắm vì năm ngoái bà từng nhập viện vì viêm phổi. Liệu thời tiết chuyển mùa có thực sự nguy hiểm với người già như vậy không, thưa bác sĩ?”
“Mẹ tôi bị tiểu đường type 2, dạo này bà hay mệt và thèm ăn vặt. Tôi nghe nói các loại đậu tốt cho người bệnh, nhưng không biết nên chọn loại nào, ăn bao nhiêu là đủ, và liệu có làm tăng đường huyết không. Bác sĩ có thể tư vấn giúp không ạ?”
“Ba tôi 59 tuổi, dạo gần đây hay đau ngực trái, khó thở, có lúc choáng váng đến mức ngất xỉu. Vào viện thì huyết áp tụt, suýt nguy kịch. Nhưng lạ là chụp mạch vành ban đầu lại không thấy chỗ nào tắc rõ ràng. Bác sĩ nói do mảng xơ vữa vỡ – tôi nghe mà hoang mang, không hiểu sao ‘không tắc’ mà lại nhồi máu cơ tim?”
“Tôi thường thức dậy, uống ngay một ly cà phê rồi đi làm, đôi khi nhịn tiểu vì vội, lại hay bỏ bữa sáng. Gần đây, tôi thấy mệt mỏi, hay phù nhẹ ở mắt cá chân và lo lắng không biết có phải thận đang gặp vấn đề? Những thói quen tưởng chừng vô hại này có thực sự ảnh hưởng đến thận không, thưa bác sĩ?”
“Sau buổi tập gym hôm qua, em đau nhức khắp người, đi lại còn khó chứ đừng nói đến việc tập tiếp. Nhưng em sợ nghỉ sẽ mất đà, lại lo cơ bị ‘xìu’ đi. Bác sĩ ơi, lúc này có nên cố tập tiếp không hay phải nghỉ hẳn?”
“Tôi vẫn ăn như mọi ngày, thậm chí còn tập thể dục đều đặn, vậy mà cân nặng cứ tăng dần từng tuần. Tôi lo lắng không biết có phải cơ thể đang có vấn đề gì không…” – Đây là tâm sự tôi nghe khá thường xuyên trong phòng khám. Nhiều người nghĩ tăng cân chỉ liên quan đến ăn nhiều hay lười vận động, nhưng thực tế, có những “thủ phạm thầm lặng” hoàn toàn nằm ngoài thói quen sinh hoạt hàng ngày.
“Dạo này em hay mệt, da xỉn, trí nhớ cũng kém đi… Có phải do ăn uống thiếu chất không bác sĩ? Em nghe nói ăn nhiều rau củ tốt cho sức khỏe, nhưng không biết loại nào thực sự ‘xứng đáng’ để ưu tiên mỗi ngày?”
“Em uống đủ loại thực phẩm chức năng – collagen, vitamin, bổ não, bổ gan – vì nghĩ ‘uống cho yên tâm’. Nhưng dạo gần đây em hay mệt, tiểu ít, thậm chí có hôm buồn nôn. Liệu có phải do uống quá nhiều ‘thuốc bổ’ không, thưa bác sĩ?”