Bị trĩ nội nên uống thuốc gì để giảm sưng đau và chảy máu?

Trĩ nội hình thành do sự giãn phồng quá mức của các đám rối tĩnh mạch nằm phía trên đường lược trong ống hậu môn. Việc lựa chọn thuốc điều trị phụ thuộc chủ yếu vào mức độ sưng viêm, tình trạng chảy máu và giai đoạn tiến triển của bệnh. Người bệnh không nên tự ý mua thuốc kháng sinh hay thuốc giảm đau liều cao khi chưa có chỉ định, bởi phác đồ nội khoa chuẩn cho trĩ nội thường tập trung vào thuốc tăng trương lực tĩnh mạch kết hợp thuốc điều hòa nhu động ruột và thuốc tác dụng tại chỗ.

Hiểu đúng về trĩ nội và nguyên tắc dùng thuốc

Trĩ nội phát sinh từ đám rối tĩnh mạch trĩ trong, được bao phủ bởi lớp niêm mạc ống hậu môn và không chứa các sợi thần kinh cảm giác đau thân thể. Do đó, ở giai đoạn sớm, dấu hiệu nhận biết phổ biến nhất là chảy máu khi đại tiện (máu đỏ tươi dính trên giấy vệ sinh hoặc lẫn trong phân) mà ít khi gây đau đớn, trừ khi có biến chứng tắc mạch hoặc nứt kẽ hậu môn đi kèm.

Về mặt lâm sàng, phân độ trĩ nội gồm 4 mức độ:

• Độ 1: Búi trĩ cương tụ, phồng nhẹ trong lòng hậu môn, chỉ gây chảy máu, chưa sa ra ngoài.

• Độ 2: Búi trĩ sa ra ngoài khi rặn đại tiện nhưng tự co lên được ngay sau đó.

• Độ 3: Búi trĩ sa ra ngoài khi đại tiện hoặc đi bộ nhiều, không tự co lên mà phải dùng tay đẩy vào.

• Độ 4: Sa búi trĩ thường trực bên ngoài hậu môn, dùng tay đẩy vào cũng không lên hoặc nhanh chóng tụt ra lại.

Theo Hướng dẫn Thực hành Lâm sàng của Hiệp hội Phẫu thuật viên Tiêu hóa và Trực tràng Hoa Kỳ (ASCRS), các nhóm thuốc điều trị trĩ nội chỉ phát huy hiệu quả tối ưu đối với trĩ nội độ 1, độ 2 hoặc hỗ trợ giảm nhẹ đợt viêm cấp của trĩ độ 3; trĩ độ 4 hoặc trĩ nghẹt thường đáp ứng nội khoa kém và cần can thiệp thủ thuật hoặc ngoại khoa.

Bị trĩ nội nên uống thuốc gì? Các nhóm thuốc toàn thân phổ biến

Khi gặp đợt trĩ cấp tính, bác sĩ chuyên khoa thường chỉ định phối hợp các nhóm thuốc đường uống nhằm củng cố thành mạch, ngăn chảy máu và giải quyết căn nguyên táo bón:

1. Nhóm thuốc trợ tĩnh mạch và bảo vệ mạch máu

Đây là nền tảng quan trọng nhất trong điều trị nội khoa trĩ. Nhóm thuốc này chủ yếu chứa phân đoạn flavonoid vi hạt tinh khiết (phổ biến là sự kết hợp giữa Diosmin và Hesperidin theo tỷ lệ 9:1) hoặc các hoạt chất như Rutin.

• Cơ chế tác dụng: Làm tăng trương lực thành tĩnh mạch, cải thiện tuần hoàn vi mạch, giảm tính thấm mao mạch và ức chế các phản ứng viêm cục bộ quanh búi trĩ.

• Hiệu quả lâm sàng: Giúp giảm nhanh thể tích búi trĩ cương tụ, cầm máu và rút ngắn thời gian của các đợt trĩ cấp.

2. Thuốc nhuận tràng tạo khối và nhuận tràng thẩm thấu

Táo bón và phản ứng rặn mạnh là yếu tố làm tăng áp lực ổ bụng, khiến búi trĩ phình to và trầy xước niêm mạc. Do đó, việc duy trì phân mềm là yêu cầu bắt buộc:

• Bổ sung chất xơ hòa tan dạng sợi tự nhiên (Psyllium husk, Methylcellulose) giúp tăng thể tích phân và kích thích nhu động ruột tự nhiên.

• Sử dụng thuốc nhuận tràng thẩm thấu (như Macrogol/PEG 4000 hoặc Lactulose) trong thời gian ngắn để làm mềm phân mà không gây phụ thuộc thuốc hay kích thích co thắt đại tràng dữ dội.

3. Thuốc giảm đau và kháng viêm hỗ trợ

Nếu búi trĩ bị phù nề nhiều gây cảm giác tức nặng, căng tức vùng đáy chậu:

• Paracetamol thường là lựa chọn an toàn đầu tay để hạ bớt cảm giác ê ẩm khó chịu.

• Các thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) cần dùng rất thận trọng và phải có chỉ định của bác sĩ vì nguy cơ làm tăng thời gian chảy máu tại búi trĩ trầy xước.

Trĩ nội nên dùng thuốc bôi hay thuốc đặt hậu môn?

Bên cạnh thuốc uống toàn thân, các chế phẩm tác dụng tại chỗ đóng vai trò xoa dịu triệu chứng nhanh chóng:

• Thuốc đặt trĩ nội dạng viên đạn (Suppository): Đây là dạng bào chế tối ưu cho trĩ nội vì thuốc được đưa trực tiếp vào ống hậu môn, tan chảy ở nhiệt độ cơ thể và bao phủ trực tiếp bề mặt búi trĩ nội. Viên đặt thường chứa chất bôi trơn, kẽm oxit làm săn se niêm mạc hoặc dẫn xuất chống co thắt cơ vòng.

• Thuốc bôi trĩ nội: Một số tuýp bôi ngoài da có đầu thụt chuyên dụng để bơm thuốc vào trong lòng ống hậu môn. Thành phần thường kết hợp thuốc gây tê tại chỗ (Lidocaine, Benzocaine) giúp cắt cơn ngứa ngáy, nóng rát tức thì. Nếu thuốc chứa thành phần kháng viêm steroid như hydrocortisone bôi hậu môn, người bệnh tuyệt đối không dùng liên tục quá 7 đến 10 ngày để tránh nguy cơ teo mỏng niêm mạc và nhiễm nấm.

Những sai lầm thường gặp khi tự mua thuốc chữa trĩ

Nhiều người bệnh vì tâm lý e ngại đi khám nên tự tìm kiếm cách chữa trĩ nội qua mạng hoặc tự mua thuốc theo truyền miệng, dẫn đến nhiều hệ lụy:

• Lạm dụng kháng sinh: Kháng sinh không có tác dụng làm co búi trĩ và chỉ được dùng khi có biến chứng nhiễm trùng hoặc hoại tử hậu môn theo chỉ định nghiêm ngặt. Tự ý uống kháng sinh chỉ gây loạn khuẩn đường ruột và làm tình trạng táo bón thêm trầm trọng.

• Tự đắp lá thuốc, bột ngâm không rõ nguồn gốc: Dễ gây bỏng rát, loét niêm mạc và bội nhiễm vi khuẩn vùng hậu môn trực tràng.

• Dùng thuốc nhuận tràng kích thích kéo dài: Các thuốc chứa Senna, Bisacodyl nếu dùng liên tục có thể gây tổn thương đám rối thần kinh ruột, dẫn đến táo bón kháng trị.

Khi nào người bệnh cần thăm khám y tế?

Việc áp dụng các biện pháp điều trị trĩ nội tại nhà chỉ thích hợp trong giai đoạn đầu và khi đã loại trừ các nguyên nhân ác tính đường tiêu hóa dưới. Bạn cần đến cơ sở y tế thăm khám ngay khi xuất hiện các dấu hiệu:

• Chảy máu thành tia hoặc phân có màu đen sẫm kèm máu cục.

• Cơn đau hậu môn xuất hiện dữ dội, búi trĩ thò ra ngoài sưng to, tím tái, không thể đẩy ngược vào trong (nguy cơ trĩ nghẹt hoặc huyết khối búi trĩ).

• Các triệu chứng chảy máu, cộm vướng không thuyên giảm sau 1 tuần dùng thuốc đúng cách.

• Xuất hiện dấu hiệu chóng mặt, hoa mắt, mệt mỏi mạn tính nghi ngờ thiếu máu do mất máu rỉ rả kéo dài.

Triệu chứng chảy máu đại tiện rất dễ nhầm lẫn với các bệnh lý polyp đại trực tràng, viêm loét đại tràng hay ung thư đại trực tràng. Việc thăm khám chuyên khoa Hậu môn – Trực tràng giúp bác sĩ soi hậu môn trực tràng, xác định đúng cấp độ trĩ và chỉ định phác đồ thuốc hoặc can thiệp Laser Diode, thắt vòng cao su chuẩn xác. Để chủ động lựa chọn thời gian kiểm tra thuận tiện, bạn có thể đặt lịch khám chuyên khoa trên App TCI Hospital: app.thucuc.vn.

Để giải đáp băn khoăn trĩ nội nên uống thuốc gì, nguyên tắc cốt lõi là phối hợp nhóm thuốc trợ tĩnh mạch (Flavonoid) để gia cố mạch máu, thuốc nhuận tràng kiểm soát táo bón và thuốc đặt tại chỗ làm lành niêm mạc. Thuốc chỉ hiệu quả tối ưu ở giai đoạn nhẹ và cần kết hợp chế độ ăn giàu chất xơ, uống đủ 2 lít nước mỗi ngày. Khi búi trĩ sa độ nặng hoặc chảy máu dai dẳng, người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá trực tiếp để can thiệp kịp thời.