Tiểu đường có khỏi được không?

Chào bạn Phan Ngọc Ánh và quý độc giả!

Tiểu đường có khỏi được không?

Tiểu đường có khỏi hoàn toàn hay không phụ thuộc loại bệnh. Tiểu đường type 1 hiện chưa có phương pháp chữa khỏi phổ biến; người bệnh thường cần insulin lâu dài. Một số người mắc type 2 có thể đạt trạng thái lui bệnh, nhưng không đồng nghĩa đã khỏi vĩnh viễn.

Trả lời cụ thể cho băn khoăn của bạn: Theo định nghĩa đồng thuận quốc tế, lui bệnh type 2 thường được xác định khi HbA1c dưới 6,5% kéo dài ít nhất ba tháng mà không dùng thuốc hạ glucose, với điều kiện đánh giá phù hợp. Người đạt lui bệnh vẫn cần theo dõi vì đường huyết có thể tăng trở lại và biến chứng trước đó không tự biến mất. Giảm cân phù hợp ở người có thừa cân, thay đổi lối sống và một số phương pháp điều trị có thể giúp đạt lui bệnh ở một số trường hợp. Không tự dừng thuốc khi chỉ số cải thiện.

Cần phân biệt các loại tiểu đường

Tiểu đường tuýp 1 là bệnh tự miễn làm cơ thể thiếu insulin nghiêm trọng và thường cần insulin suốt đời. Tuýp 2 thường liên quan đề kháng insulin cùng suy giảm tiết insulin, có thể cải thiện đáng kể ở một số người khi thay đổi lối sống và điều trị phù hợp. Tiểu đường thai kỳ có thể cải thiện sau sinh nhưng vẫn làm tăng nguy cơ tuýp 2 về sau. Vì vậy, câu hỏi khỏi bệnh cần được trả lời theo đúng loại tiểu đường đã được chẩn đoán.

Lui bệnh tuýp 2 nghĩa là gì?

Theo đồng thuận quốc tế được ADA và các tổ chức chuyên môn công bố, lui bệnh tuýp 2 thường được xác định khi HbA1c dưới 6,5% kéo dài ít nhất ba tháng mà không sử dụng thuốc hạ glucose, với điều kiện đánh giá phù hợp. Lui bệnh không đồng nghĩa chữa khỏi vĩnh viễn. Đường huyết có thể tăng trở lại, nhất là khi cân nặng hoặc các yếu tố chuyển hóa thay đổi. Người đã lui bệnh vẫn cần theo dõi và sàng lọc biến chứng.

Những yếu tố nào có thể giúp đạt lui bệnh?

Ở một số người mắc tuýp 2, giảm cân phù hợp khi có thừa cân, điều chỉnh chế độ ăn, tăng vận động và các phương pháp điều trị được chỉ định có thể cải thiện đáng kể chuyển hóa glucose. Khả năng lui bệnh phụ thuộc thời gian mắc bệnh, chức năng tế bào beta, cân nặng và nhiều yếu tố cá nhân. Không có một chế độ ăn hoặc thực phẩm chức năng nào bảo đảm tất cả người bệnh đạt lui bệnh. Không nên tự áp dụng nhịn ăn kéo dài nếu đang dùng thuốc có nguy cơ hạ đường huyết.

Vì sao không được tự ngừng thuốc?

Glucose bình thường trong thời gian dùng thuốc có thể phản ánh hiệu quả điều trị, không chứng minh bệnh đã hết. Ngừng thuốc đột ngột có thể khiến glucose tăng trở lại. Với người tuýp 1, tự ngừng insulin còn có nguy cơ nhiễm toan ceton đái tháo đường. Mọi thay đổi liều thuốc cần được bác sĩ chỉ định dựa trên nhật ký đường huyết, HbA1c và tình trạng sức khỏe.

Chế độ ăn nên tập trung vào điều gì?

Ưu tiên rau, ngũ cốc nguyên hạt với khẩu phần phù hợp, đạm nạc, cá, đậu và chất béo không bão hòa. Hạn chế nước ngọt, đồ uống nhiều đường và khẩu phần tinh bột tinh chế quá lớn. Không cần loại bỏ hoàn toàn trái cây hoặc cơm, nhưng nên phân bố carbohydrate hợp lý. Người có bệnh thận, tim mạch hoặc đang mang thai cần kế hoạch riêng. Chế độ ăn có thể duy trì lâu dài quan trọng hơn các phương pháp cực đoan trong thời gian ngắn.

Vận động và giấc ngủ có vai trò gì?

Vận động thể lực đều đặn hỗ trợ độ nhạy insulin, sức khỏe tim mạch và quản lý cân nặng. Người ít vận động có thể bắt đầu bằng đi bộ rồi tăng dần thời lượng. Ngủ đủ và bỏ thuốc lá cũng có ý nghĩa. Nếu dùng insulin hoặc một số thuốc hạ glucose, cần được hướng dẫn phòng hạ đường huyết khi tập. Người có biến chứng tim, mắt hoặc bàn chân nên hỏi bác sĩ về bài tập phù hợp.

Vẫn cần theo dõi biến chứng dù glucose tốt?

Có. Tiểu đường có thể ảnh hưởng mắt, thận, thần kinh và tim mạch. Ngay cả khi đạt lui bệnh, nguy cơ liên quan đến thời gian đường huyết tăng trước đó không biến mất ngay. Cần tiếp tục kiểm tra huyết áp, lipid máu, chức năng thận, mắt và bàn chân theo lịch. Không nên tự kết luận khỏi bệnh chỉ vì hết khát hoặc không còn tiểu nhiều.

Những dấu hiệu cần đi khám sớm

Khát nhiều, tiểu nhiều, sụt cân không rõ nguyên nhân, nhìn mờ hoặc glucose thường xuyên vượt mục tiêu cần được bác sĩ đánh giá. Nôn liên tục, mất nước nặng, khó thở hoặc rối loạn ý thức có thể là dấu hiệu nguy hiểm và cần khám khẩn cấp. Người đang dùng thuốc cần lưu ý dấu hiệu hạ đường huyết như run tay, vã mồ hôi, chóng mặt và lú lẫn.

Cẩn trọng với quảng cáo chữa khỏi tiểu đường

Những lời hứa chữa khỏi mọi loại tiểu đường bằng nước lá, thực phẩm chức năng hoặc một liệu trình ngắn không có cơ sở y khoa đáng tin cậy. Một số chế phẩm còn có thể gây tương tác thuốc hoặc tổn thương gan thận. Bạn nên trao đổi với bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm bổ sung nào. Kết quả xét nghiệm và theo dõi lâu dài mới là căn cứ đánh giá kiểm soát bệnh.

Cần hỏi bác sĩ những gì?

Hãy xác định rõ mình mắc tuýp 1, tuýp 2, tiểu đường thai kỳ hay dạng khác. Hỏi về mục tiêu HbA1c, kế hoạch ăn uống, vận động, thuốc và thời điểm tái khám. Nếu là tuýp 2, có thể trao đổi về khả năng lui bệnh trong trường hợp cá nhân. Không nên tự thay đổi phác đồ theo kinh nghiệm của người khác.

Lưu ý khi tự theo dõi tại nhà

Bạn nên ghi lại kết quả xét nghiệm, thời điểm ăn uống, mức vận động và thuốc đang dùng. Khi thay đổi khẩu phần hoặc thói quen sinh hoạt, không nên chỉ dựa vào một chỉ số đơn lẻ để kết luận đã cải thiện. Nếu xuất hiện triệu chứng bất thường, hãy liên hệ cơ sở y tế thay vì tự điều trị bằng mẹo truyền miệng. Kế hoạch chăm sóc cần được điều chỉnh theo tuổi, bệnh nền, tình trạng dinh dưỡng và mục tiêu do bác sĩ xác định. Việc tái khám đúng hẹn giúp phát hiện sớm các vấn đề có thể không biểu hiện rõ qua cảm giác hằng ngày.

Tóm lại, tiểu đường có khỏi được không? Câu trả lời cần dựa trên tình trạng sức khỏe, kết quả xét nghiệm và hướng dẫn điều trị của bác sĩ. Bạn có thể đăng ký khám và tư vấn dinh dưỡng tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI qua App TCI Hospital: app.thucuc.vn để được tư vấn phù hợp.