Bệnh tiểu đường có chữa khỏi không? Lời giải từ chuyên gia

Khi được chẩn đoán mắc bệnh, câu hỏi đầu tiên của hầu hết người bệnh là bệnh tiểu đường có chữa khỏi không và liệu có thể dừng thuốc hoàn toàn hay không. Về mặt y học, bệnh đái tháo đường hiện chưa có phương pháp điều trị dứt điểm hoàn toàn. Tuy nhiên, người mắc đái tháo đường type 2 hoàn toàn có thể đạt được trạng thái thuyên giảm đái tháo đường type 2 (remission) – tức là mức đường huyết trở về ngưỡng bình thường mà không cần dùng thuốc hạ đường huyết trong thời gian dài nhờ can thiệp lối sống tích cực.

Hiểu đúng: Chữa khỏi hoàn toàn và thuyên giảm bệnh khác nhau thế nào?

Y học phân định rất rõ ràng giữa hai khái niệm “chữa khỏi” và “thuyên giảm” để người bệnh không mang kỳ vọng sai lệch dẫn đến buông lỏng theo dõi:

1. Vì sao tiểu đường không thể “chữa khỏi dứt điểm”?

Nhiều người tìm kiếm tiểu đường có trị dứt điểm không với hy vọng loại bỏ vĩnh viễn căn bệnh này. Tuy nhiên, ở bệnh nhân đái tháo đường type 1, hệ miễn dịch tự phá hủy các tế bào tiết insulin ở đảo tụy khiến cơ thể mất khả năng tự sản xuất hormone này vĩnh viễn. Trong khi đó, ở bệnh nhân type 2, sự suy giảm số lượng và chức năng của tế bào beta tụy diễn ra âm thầm cùng với tình trạng đề kháng insulin kéo dài. Khi các tế bào beta đã xơ hóa hoặc kiệt quệ, chúng không thể tái sinh hoàn toàn về trạng thái nguyên bản.

2. Trạng thái thuyên giảm bệnh là gì?

Theo đồng thuận quốc tế từ Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) và Hiệp hội Nghiên cứu Đái tháo đường Châu Âu (EASD), thuyên giảm được định nghĩa là khi chỉ số HbA1c duy trì dưới 6.5% (48 mmol/mol) trong ít nhất 3 tháng liên tục mà không cần dùng bất kỳ loại thuốc hạ đường huyết nào. Khi đó, người bệnh đạt được mục tiêu đảo ngược bệnh tiểu đường trên lâm sàng, cơ thể tự điều hòa chuyển hóa ổn định mà không phụ thuộc vào dược chất.

Cơ chế giúp đảo ngược bệnh và kiểm soát đường huyết hiệu quả

Mặc dù câu trả lời cho việc bệnh tiểu đường có chữa được không là chưa thể trị dứt điểm, nhưng cơ hội đưa bệnh về trạng thái lui bệnh hoàn toàn nằm trong tầm tay nếu can thiệp đúng lúc:

• Giảm mỡ nội tạng tại gan và tụy: Thử nghiệm lâm sàng nổi tiếng DiRECT (Diabetes Remission Clinical Trial) công bố trên tạp chí The Lancet chứng minh rằng việc giảm cân khoa học (giảm 10–15 kg thể trọng) giúp loại bỏ lượng mỡ ứ đọng độc hại trong gan và tụy, từ đó “đánh thức” chức năng tiết insulin của các tế bào beta còn sống sót.

• Cải thiện độ nhạy cảm insulin: Vận động thể lực thường xuyên (tối thiểu 150 phút/tuần với các bài tập kháng lực và aerobic) giúp mở các kênh vận chuyển glucose vào cơ bắp mà không cần tiêu tốn quá nhiều insulin, giải tỏa gánh nặng cho tuyến tụy.

• Chế độ dinh dưỡng giảm tải carbohydrate: Hạn chế tinh bột tinh chế và đường đơn giúp ngăn chặn các đợt tăng vọt đường huyết sau ăn, hỗ trợ quá trình kiểm soát đường huyết bền vững ngay từ giai đoạn tiền đái tháo đường.

Những hiểu lầm nguy hiểm về cách chữa bệnh tiểu đường

Khao khát tìm cách chữa bệnh tiểu đường cấp tốc thường khiến người bệnh dễ rơi vào các cạm bẫy quảng cáo sai sự thật:

• Tin vào các bài thuốc truyền miệng “cam kết chữa khỏi vĩnh viễn”: Nhiều sản phẩm đông y không rõ nguồn gốc bị trộn tân dược cấm hoặc corticoid, gây suy tuyến thượng thận, loét dạ dày và suy thận nặng nề.

• Tự ý ngưng thuốc hạ đường huyết khi thấy chỉ số giảm: Khi thấy đường huyết đói trở về mức an toàn, nhiều người tự ý bỏ thuốc mà không thông qua bác sĩ, dẫn đến hiện tượng đường huyết tăng vọt trở lại và làm tăng nguy cơ biến chứng cấp tính.

• Bỏ qua việc theo dõi định kỳ: Kể cả khi đã đạt trạng thái thuyên giảm, bệnh vẫn có thể tái phát nếu người bệnh tăng cân trở lại hoặc chịu stress kéo dài.

Khi nào người bệnh cần được bác sĩ đánh giá chuyên sâu?

Đái tháo đường là bệnh mạn tính tiến triển, do đó người bệnh không nên tự điều trị hay thử nghiệm các phương pháp chưa kiểm chứng. Bạn nên đến gặp bác sĩ nội tiết để được tư vấn lộ trình phù hợp khi:

• Vừa nhận kết quả chẩn đoán ban đầu và muốn xây dựng kế hoạch dinh dưỡng, vận động nhằm mục tiêu thuyên giảm bệnh an toàn.

• Đường huyết dao động thất thường, liên tục xuất hiện các cơn mệt mỏi, sụt cân nhanh hoặc đói cồn cào.

• Xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo sớm của biến chứng tiểu đường: Tê bì đầu ngón chân, thị lực mờ dần, phù mắt cá chân hoặc vết xước ở chân lâu lành.

Việc thăm khám trực tiếp giúp bác sĩ đánh giá chính xác trữ lượng tế bào beta còn lại qua định lượng C-peptide, từ đó phân loại khả năng thuyên giảm bệnh và cá nhân hóa phác đồ can thiệp phù hợp nhất với thể trạng của bạn. Để chủ động lựa chọn thời gian kiểm tra thuận tiện và không phải chờ đợi lâu, bạn có thể đặt lịch trên App TCI Hospital: app.thucuc.vn.

Tóm lại, với băn khoăn bệnh tiểu đường có chữa khỏi không, người bệnh cần nhìn nhận thực tế rằng đây là tình trạng mạn tính chưa thể xóa bỏ hoàn toàn gốc rễ bệnh lý. Tuy nhiên, thay vì bi quan, bạn hoàn toàn có thể làm chủ sức khỏe và đưa bệnh vào trạng thái lui bệnh lâu dài thông qua lối sống lành mạnh, dinh dưỡng khoa học và kiểm soát cân nặng chặt chẽ. Sự kiên trì hợp tác cùng bác sĩ chuyên khoa sẽ giúp bạn duy trì đường huyết lý tưởng, phòng ngừa biến chứng và có một cuộc sống khỏe mạnh, trọn vẹn.