5 Hạng mục thiết yếu trong danh mục khám tiểu đường định kỳ lâu năm

Theo khuyến cáo cập nhật từ Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA), quá trình tầm soát biến chứng tiểu đường ở người mắc bệnh lâu năm phải bao gồm 5 nhóm kiểm tra chuyên sâu sau:

1. Đánh giá kiểm soát chuyển hóa và chỉ số HbA1c

Đo đường huyết lúc đói kết hợp định lượng chỉ số HbA1c là bước cơ bản nhất để đánh giá hiệu quả của phác đồ điều trị trong 3 tháng gần nhất. Ở người bệnh lâu năm, mục tiêu HbA1c thường được điều chỉnh linh hoạt (thường từ 7.0% đến 8.0%) tùy thuộc vào độ tuổi, thời gian mắc bệnh và nguy cơ hạ đường huyết để tránh tai biến tim mạch hoặc té ngã.

2. Tầm soát bệnh thận đái tháo đường

Thận là cơ quan dễ bị tổn thương nhất do tình trạng tăng lọc cầu thận kéo dài. Xét nghiệm cho người tiểu đường lâu năm bắt buộc phải có hai chỉ số đánh giá chức năng thận:

• Định lượng microalbumin niệu (tỷ lệ Albumin/Creatinine trong nước tiểu – UACR): Giúp phát hiện sớm tình trạng rò rỉ đạm qua màng lọc cầu thận ngay từ giai đoạn vi thể, khi xét nghiệm nước tiểu thông thường chưa thể hiện bất thường.

• Định lượng Creatinine huyết thanh và ước tính mức lọc cầu thận (eGFR): Đánh giá chính xác giai đoạn bệnh thận đái tháo đường để kịp thời điều chỉnh nhóm thuốc đào thải qua thận.

3. Khám chuyên khoa mắt tầm soát bệnh võng mạc

Thời gian mắc bệnh càng dài, tỷ lệ mắc bệnh võng mạc đái tháo đường càng tăng cao (chiếm tới hơn 60% ở người bệnh mắc trên 15 năm). Bác sĩ mắt sẽ nhỏ thuốc giãn đồng tử và soi đáy mắt nhằm phát hiện sớm các vi phình mạch, xuất huyết dạng chấm hoặc phù hoàng điểm – nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa nếu không can thiệp bằng laser kịp thời.

4. Đánh giá biến chứng thần kinh ngoại biên và kiểm tra bàn chân

Tổn thương dây thần kinh làm giảm hoặc mất hoàn toàn cảm giác đau, nóng, lạnh ở chi dưới:

• Thử nghiệm cảm giác với sợi monofilament 10g và âm thoa: Nhận diện sớm biến chứng thần kinh ngoại biên.

• Bắt mạch mu chân và mạch chày sau: Đánh giá lưu lượng máu tưới đến các chi, phòng ngừa nguy cơ tắc hẹp động mạch ngoại biên dẫn đến hoại tử bàn chân.

5. Tầm soát biến chứng tim mạch và xơ vữa động mạch lớn

Bệnh nhân đái tháo đường lâu năm có nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ cao gấp 2 đến 4 lần người bình thường. Khám chuyên sâu tim mạch bao gồm:

• Đo điện tim (ECG) và siêu âm tim: Phát hiện sớm thiếu máu cơ tim thầm lặng và suy tim.

• Xét nghiệm bộ mỡ máu (Lipid panel): Đánh giá nồng độ cholesterol LDL, triglyceride để phòng ngừa mảng xơ vữa nứt vỡ.

• Đo chỉ số huyết áp cổ chân – cánh tay (ABI) hoặc siêu âm doppler mạch máu: Sàng lọc tình trạng xơ cứng và hẹp mạch máu chi dưới do xơ vữa động mạch.

Người mắc tiểu đường 10 năm cần khám gì để phát hiện biến chứng âm thầm?

Nhiều người bệnh chia sẻ rằng họ vẫn cảm thấy khỏe khoắn và băn khoăn liệu người mắc tiểu đường 10 năm cần khám gì nếu không có triệu chứng bất thường. Trong y khoa, đái tháo đường được xem là bệnh lý có tính chất diễn tiến thầm lặng:

• Giai đoạn tổn thương vi mạch không đau đớn: Cầu thận có thể xơ hóa hoặc võng mạc có thể xuất huyết nhiều tháng trước khi người bệnh cảm thấy phù chân hay mờ mắt. Khi triệu chứng lâm sàng đã biểu hiện rõ rệt ra bên ngoài, tổn thương thường đã tiến triển đến giai đoạn muộn và rất khó hồi phục.

• Mất cảm giác cảnh báo: Do tổn thương dây thần kinh cảm giác, một vết xước nhỏ ở kẽ chân hoặc vết bỏng do ngâm nước nóng cũng có thể nhanh chóng loét sâu, nhiễm trùng xương mà người bệnh không hề hay biết.

Do đó, khám biến chứng tiểu đường lâu năm cần được tiến hành theo lịch trình chủ động hàng năm, bất kể bạn có cảm nhận thấy dấu hiệu khác lạ hay không.

Khi nào người bệnh cần đi khám chuyên khoa ngay lập tức?

Bên cạnh các mốc kiểm tra định kỳ, người bệnh tiểu đường lâu năm cần đến bệnh viện ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm:

• Vấn đề ở bàn chân: Xuất hiện vết phồng rộp, chai chân đổi màu đỏ thẫm, vết loét chậm lành, chảy dịch hoặc bàn chân có cảm giác lạnh buốt, tím tái.

• Thị lực suy giảm đột ngột: Mắt nhìn mờ nhanh chóng, xuất hiện các đốm đen hoặc mạng nhện bay lơ lửng trước tầm nhìn.

• Biểu hiện tổn thương thận và tim: Nước tiểu sủi bọt lâu tan, phù mi mắt buổi sáng, phù mắt cá chân hoặc cảm giác hụt hơi, tức ngực khi leo cầu thang.

• Thường xuyên tê bì, châm chích, nóng rát như bỏng ở hai cẳng chân, cảm giác đau tăng nặng hơn về đêm.

Việc thăm khám lâm sàng trực tiếp giúp bác sĩ nội tiết đánh giá toàn diện mức độ suy giảm chức năng của từng cơ quan, từ đó tối ưu hóa phác đồ thuốc, bảo vệ thận và ngăn chặn tàn phế. Để chủ động sắp xếp thời gian kiểm tra thuận tiện và không phải chờ đợi lâu, bạn có thể lựa chọn khung giờ phù hợp bằng cách đặt lịch trên App TCI Hospital: app.thucuc.vn.

Nắm vững Tiểu đường lâu năm cần kiểm tra những gì sẽ giúp bạn chuyển từ thế bị động chịu đựng sang thế chủ động kiểm soát bệnh tật. Thời gian mắc bệnh dài không đồng nghĩa với việc biến chứng là điều tất yếu xảy ra. Nếu tuân thủ dùng thuốc đúng chỉ định, duy trì lối sống khoa học và thực hiện đầy đủ các kiểm tra tầm soát mắt, thận, tim mạch và bàn chân định kỳ mỗi 6 đến 12 tháng, bạn hoàn toàn có thể duy trì sức khỏe dẻo dai và tận hưởng cuộc sống trọn vẹn bên gia đình.