Một bên mắt hay chảy nước mắt là bệnh gì?

Chào bạn, đối với tình trạng một bên mắt hay chảy nước mắt nhưng không đi kèm biểu hiện sưng, đỏ hay đau nhức, chúng tôi xin phản hồi trực tiếp rằng đây là một triệu chứng lâm sàng rất phổ biến trong nhãn khoa. Hiện tượng này thường không xuất phát từ các phản ứng viêm cấp tính tại bề mặt nhãn cầu mà liên quan mật thiết đến sự mất cân bằng trong cơ chế sản xuất nước mắt hoặc sự tắc nghẽn trong hệ thống lệ đạo. Chỉ một bất thường nhỏ ở màng phim nước mắt hoặc đường dẫn lưu cũng có thể khiến mắt hay bị chảy nước mắt khi bạn thực hiện động tác chớp mắt. Bạn không nên quá lo lắng nhưng cần theo dõi sát sao để phát hiện sớm các nguyên nhân cơ học tiềm ẩn.

Vì sao một bên mắt hay chảy nước mắt dù không sưng đỏ?

Để hiểu rõ tại sao mắt không đỏ nhưng chảy nước mắt, chúng tôi cần phân tích hai cơ chế sinh lý đối nghịch: sự tăng tiết nước mắt quá mức và sự suy giảm khả năng thoát lưu của dịch lệ.

Khô mắt phản xạ kích thích tiết nước mắt như thế nào?

Nghe có vẻ nghịch lý, nhưng khô mắt phản xạ lại là tác nhân hàng đầu khiến chảy nước mắt một bên. Theo hướng dẫn lâm sàng từ Hiệp hội Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO), khi bề mặt giác mạc bị khô do thiếu hụt lớp dầu (lipid) bảo vệ từ tuyến Meibomius, các sợi thần kinh cảm giác tại đây sẽ phát tín hiệu khẩn cấp về não bộ. Hệ thần kinh ngay lập tức kích thích tuyến lệ chính sản xuất một lượng lớn nước mắt để bù đắp. Tuy nhiên, lượng nước mắt phản xạ này chủ yếu là nước, thiếu độ nhầy nên không thể bám giữ trên bề mặt nhãn cầu, dẫn đến hiện tượng chớp mắt là nước mắt trào ra ngoài.

Tắc nghẽn hệ thống lệ đạo gây ứ đọng dịch ra sao?

Theo dữ liệu nghiên cứu từ Mayo Clinic, khoảng 20% các trường hợp chảy nước mắt sống một bên liên quan đến sự bất thường ở đường dẫn lưu dịch vị. Bình thường, nước mắt sau khi làm trơn nhãn cầu sẽ được dẫn qua điểm lệ ở góc trong mi mắt, đi xuống túi lệ và thoát ra ngoài qua đường mũi. Nếu hệ thống lệ đạo bị hẹp hoặc tắc tuyến lệ hoàn toàn do bẩm sinh, tuổi tác, hoặc biểu mô sẹo, nước mắt sẽ không thể thoát xuống mũi. Hệ quả là mỗi khi chớp mắt, áp lực cơ mi ép vào túi lệ đầy tràn sẽ đẩy ngược nước mắt tràn qua bờ mi.

Tình trạng chảy nước mắt sống một bên cảnh báo bệnh lý gì?

Khi gặp hiện tượng một bên mắt bị chảy nước mắt mạn tính, hệ thống cận lâm sàng thường hướng tới các bệnh lý đặc hiệu sau:

• Hội chứng rối loạn chức năng tuyến Meibomius (MGD): Gây ra tình trạng bay hơi nước mắt nhanh chóng, dẫn tới khô mắt phản xạ.

• Hẹp điểm lệ hoặc tắc ống lệ mũi: Đây là bệnh lý cơ học thuần túy, thường chỉ xuất hiện ở một bên mắt, khiến dịch lệ ứ đọng gây nhòe và mờ mắt tạm thời.

• Viêm bờ mi mạn thể bã nhờn: Các vảy da hoặc chất tiết tích tụ tại chân lông mi làm kích ứng kết mạc nhẹ, thúc đẩy phản ứng tăng tiết dịch cơ bản.

• Lộn mi hoặc trễ mi (Ectropion): Theo tài liệu y khoa từ Cleveland Clinic, khi mi dưới bị lỏng lẻo hoặc lộn ra ngoài do lão hóa cơ, điểm lệ không còn áp sát vào nhãn cầu để hút nước mắt vào hệ thống dẫn lưu, gây ra hiện tượng chảy nước mắt một bên kéo dài.

Bác sĩ chẩn đoán nguyên nhân chảy nước mắt bằng cách nào?

Khi bạn đến thăm khám tại chuyên khoa Mắt, các bác sĩ sẽ thực hiện quy trình chẩn đoán chuyên sâu để xác định chính xác nguyên nhân gốc rễ:

• Khám bằng đèn khe hiển vi (Slit-lamp examination): Đánh giá tình trạng toàn vẹn của giác mạc, độ dày của màng phim nước mắt, và tìm kiếm các dấu hiệu viêm bờ mi hay dị vật siêu nhỏ.

• Thử nghiệm bơm rửa lệ đạo: Bác sĩ sử dụng một ống thông nhỏ chuyên dụng để đưa nước muối sinh lý vào điểm lệ. Nếu nước muối không xuống họng mà trào ngược lại, điều đó khẳng định bạn đã bị tắc tuyến lệ hoặc hẹp đường dẫn lưu.

• Kiểm tra thời gian vỡ màng phim nước mắt (TBUT): Đo lường tốc độ bay hơi của nước mắt để đánh giá chất lượng dịch lệ có bị suy giảm hay không.

Khi nào hiện tượng chảy nước mắt một bên cần can thiệp y tế?

Dù hiện tại mắt của bạn không bị sưng đỏ, tình trạng một bên mắt hay chảy nước mắt vẫn cần được bác sĩ kiểm tra nếu kéo dài trên 2 tuần hoặc xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo nguy cơ biến chứng. Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), việc dịch lệ ứ đọng lâu ngày trong túi lệ là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn phát triển, dễ dẫn đến viêm túi lệ cấp tính.

Nếu có triệu chứng kéo dài hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, bạn nên chủ động đặt lịch khám với bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và đánh giá phù hợp. Người bệnh có thể đặt lịch qua App TCI Hospital tại app.thucuc.vn hoặc liên hệ 0936388288 để được hỗ trợ lựa chọn thời gian thăm khám và quản lý lịch khám thuận tiện hơn.

Điều trị một bên mắt bị chảy nước mắt bằng phương pháp nào hiệu quả?

Tùy thuộc vào nguyên nhân được xác định qua các bước chẩn đoán, chúng tôi sẽ áp dụng phác đồ điều trị nội khoa hoặc ngoại khoa chuyên biệt:

• Đối với nguyên nhân do khô mắt phản xạ: Sử dụng các loại nước mắt nhân tạo có độ nhớt phù hợp để tái tạo màng phim nước mắt. Kết hợp chườm ấm mi mắt hàng ngày để giải phóng chất dầu từ các tuyến Meibomius, ngăn chặn tình trạng bay hơi nước mắt.

• Đối với tình trạng hẹp hoặc tắc lệ đạo: Tiến hành kỹ thuật thông lệ đạo hoặc bơm rửa lệ đạo lâm sàng để giải phóng vị trí tắc nghẽn. Trong trường hợp tắc nghẽn hoàn toàn đường ống lệ mũi mạn tính, phẫu thuật mở thông túi lệ mũi (DCR) sẽ được chỉ định để tạo một đường thoát lưu mới cho nước mắt sang khoang mũi.

Tóm lại, hiện tượng một bên mắt hay chảy nước mắt không kèm theo sưng đỏ đa phần là hệ quả của hội chứng khô mắt phản xạ hoặc tổn thương cơ học gây tắc tuyến lệ. Để ngăn ngừa nguy cơ nhiễm trùng thứ phát từ dịch lệ ứ đọng, việc chẩn đoán phân biệt bằng các kỹ thuật chuyên sâu là vô cùng cần thiết. Chúng tôi khuyến khích bạn không tự ý sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt chứa corticoid khi chưa có chỉ định, mà hãy chủ động tới các cơ sở nhãn khoa uy tín để được bác sĩ thăm khám và đưa ra giải pháp điều trị tối ưu nhất.