Mắt nhìn thấy ruồi bay có nguy hiểm không? Khi nào cần đi khám?

Mắt bỗng xuất hiện những chấm đen, sợi mảnh hoặc hình giống mạng nhện trôi nổi trước tầm nhìn có thể là biểu hiện của hiện tượng ruồi bay. Tình trạng này thường liên quan đến sự thay đổi của dịch kính trong mắt, đặc biệt ở người lớn tuổi. Tuy nhiên, đôi khi đây cũng là dấu hiệu cảnh báo những tổn thương nghiêm trọng ở võng mạc. Vậy mắt nhìn thấy ruồi bay có nguy hiểm không, nguyên nhân do đâu và cần xử lý như thế nào để bảo vệ thị lực?

1. Dấu hiệu mắt nhìn thấy ruồi bay là gì?

Ruồi bay trước mắt (floaters) là hiện tượng người bệnh nhìn thấy những hình ảnh nhỏ như đốm đen, sợi chỉ hoặc mạng nhện lơ lửng trong tầm nhìn. Thực chất, đây thường là bóng của các cấu trúc vẩn đục bên trong dịch kính – khối gel trong suốt nằm giữa thủy tinh thể và võng mạc.

Các biểu hiện có thể gặp gồm:

• Đốm màu đen hoặc xám: Xuất hiện những chấm nhỏ có kích thước khác nhau, lơ lửng trong tầm nhìn.
• Đường nét ngoằn ngoèo: Người bệnh nhìn thấy những đường mảnh, uốn lượn hoặc có hình dạng không cố định.
• Sợi nhỏ giống sợi chỉ: Các vệt mảnh, trong hoặc hơi xám, đôi khi có nhiều đoạn nối với nhau.
• Hình ảnh giống mạng nhện: Những vùng mờ có nhiều nhánh đan xen, di chuyển khi mắt thay đổi hướng nhìn.
• Đốm hoặc vòng tròn: Một số người nhìn thấy các hình tròn nhỏ, vòng sáng hoặc mảng mờ xuất hiện thoáng qua.

2. Nguyên nhân mắt nhìn thấy ruồi bay là gì?

Hiện tượng ruồi bay thường bắt nguồn từ những thay đổi bên trong dịch kính. Tuy nhiên, một số bệnh lý hoặc tổn thương ở mắt cũng có thể gây ra triệu chứng tương tự. Những nguyên nhân phổ biến bao gồm:

• Vẩn đục dịch kính: Dịch kính là chất gel trong suốt lấp đầy khoang bên trong nhãn cầu. Theo tuổi tác, cấu trúc dịch kính có thể dần thay đổi, các sợi collagen kết tụ thành những đám nhỏ. Chúng tạo bóng trên võng mạc, khiến người bệnh nhìn thấy các đốm đen hoặc sợi bay trước mắt. Đây là nguyên nhân thường gặp ở người trung niên và cao tuổi.
• Bong dịch kính sau: Khi dịch kính co lại và tách khỏi bề mặt võng mạc, người bệnh có thể đột ngột nhận thấy nhiều đốm bay hơn, đôi khi kèm theo những tia sáng lóe lên. Quá trình này có thể diễn ra theo tuổi tác nhưng cũng có nguy cơ gây co kéo hoặc rách võng mạc.
• Rách hoặc bong võng mạc: Dịch kính co kéo có thể tạo ra vết rách trên võng mạc. Nếu dịch đi qua vết rách và tích tụ phía dưới, võng mạc có thể bị bong khỏi vị trí bình thường. Đây là tình trạng nghiêm trọng, có nguy cơ gây mất thị lực nếu không được xử trí kịp thời.
• Xuất huyết dịch kính: Máu xuất hiện trong khoang dịch kính có thể tạo thành nhiều đốm đen, mảng mờ hoặc cảm giác như có màn sương trước mắt. Nguyên nhân có thể liên quan đến bệnh võng mạc đái tháo đường, chấn thương hoặc bất thường mạch máu.
• Viêm bên trong mắt: Viêm màng bồ đào hoặc viêm dịch kính có thể làm xuất hiện các vẩn đục trong tầm nhìn. Người bệnh có thể đồng thời bị đau mắt, đỏ mắt, nhìn mờ hoặc nhạy cảm với ánh sáng.
• Chấn thương hoặc phẫu thuật mắt: Va đập vùng mắt, biến chứng sau phẫu thuật hoặc những tổn thương bên trong nhãn cầu cũng có thể làm xuất hiện hiện tượng ruồi bay. Nếu triệu chứng xuất hiện sau chấn thương hay can thiệp phẫu thuật, người bệnh nên được kiểm tra sớm.

3. Mắt nhìn thấy ruồi bay có nguy hiểm không?

Mắt nhìn thấy ruồi bay có nguy hiểm không còn phụ thuộc vào nguyên nhân và những triệu chứng đi kèm. Trong nhiều trường hợp, các đốm bay hình thành do quá trình lão hóa dịch kính, không gây tổn thương nghiêm trọng. Theo thời gian, não bộ có thể dần thích nghi nên người bệnh ít chú ý đến chúng hơn.

Tuy nhiên, không nên chủ quan nếu ruồi bay xuất hiện bất thường. Đây có thể là dấu hiệu của rách võng mạc, bong võng mạc hoặc xuất huyết dịch kính. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, một số tình trạng có thể gây suy giảm thị lực lâu dài, thậm chí mất thị lực ở mắt bị ảnh hưởng.

4. Mắt nhìn thấy ruồi bay có cần đi khám không?

Ngay cả khi không đau nhức hay suy giảm thị lực, người bệnh vẫn nên đi khám nếu ruồi bay mới xuất hiện hoặc có sự thay đổi về số lượng, hình dạng và tần suất. Bác sĩ có thể kiểm tra dịch kính, võng mạc và các cấu trúc bên trong mắt để xác định nguyên nhân.

Thông thường, quá trình thăm khám có thể bao gồm đo thị lực, kiểm tra mắt bằng đèn khe và soi đáy mắt sau khi nhỏ thuốc giãn đồng tử. Một số trường hợp cần siêu âm mắt hoặc thực hiện thêm xét nghiệm hình ảnh để đánh giá tình trạng dịch kính, võng mạc.

Việc thăm khám đặc biệt quan trọng với người có yếu tố nguy cơ như cận thị nặng, từng phẫu thuật hoặc chấn thương mắt, mắc bệnh võng mạc do đái tháo đường hoặc có tiền sử bong võng mạc. Mắt nhìn thấy ruồi bay có nguy hiểm không sẽ được đánh giá chính xác hơn khi bác sĩ xác định được tình trạng bên trong nhãn cầu.

5. Cách xử lý mắt nhìn thấy ruồi bay như thế nào?

Hướng xử lý phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ ảnh hưởng đến thị lực và kết quả thăm khám. Vậy mắt nhìn thấy ruồi bay phải làm sao để hạn chế nguy cơ biến chứng?

• Theo dõi và thích nghi: Với trường hợp vẩn đục dịch kính lành tính, không ảnh hưởng đáng kể đến thị lực, bác sĩ có thể khuyến nghị theo dõi định kỳ. Theo thời gian, người bệnh thường dần ít chú ý đến các đốm bay.
• Điều trị bằng laser võng mạc: Nếu phát hiện vết rách võng mạc, bác sĩ có thể sử dụng laser để tạo các điểm kết dính quanh vùng tổn thương, giúp hạn chế nguy cơ dịch đi qua vết rách và gây bong võng mạc.
• Phẫu thuật điều trị bong võng mạc: Khi võng mạc đã bong, người bệnh có thể cần phẫu thuật để đưa võng mạc trở lại vị trí và bảo tồn thị lực. Phương pháp cụ thể phụ thuộc vào mức độ, vị trí tổn thương và tình trạng mắt.
• Điều trị nguyên nhân gây xuất huyết hoặc viêm: Nếu ruồi bay liên quan đến xuất huyết dịch kính, viêm màng bồ đào hoặc bệnh lý võng mạc, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp với bệnh nền và mức độ tổn thương.
• Phẫu thuật cắt dịch kính: Đây là phương pháp loại bỏ một phần hoặc toàn bộ dịch kính để xử lý các vẩn đục gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tầm nhìn. Tuy nhiên, phương pháp có nguy cơ biến chứng như rách hoặc bong võng mạc, xuất huyết và nhiễm trùng nên chỉ được cân nhắc trong những trường hợp phù hợp.
• Laser xử lý vẩn đục dịch kính: Một số trường hợp có thể được cân nhắc sử dụng laser để làm vỡ hoặc giảm ảnh hưởng của các đám vẩn đục. Phương pháp này không phù hợp với tất cả người bệnh và cần được bác sĩ đánh giá kỹ về vị trí, kích thước cũng như nguy cơ tổn thương các cấu trúc lân cận.

Không phải trường hợp nào cũng cần can thiệp bằng phẫu thuật hoặc laser. Cách xử lý mắt nhìn thấy ruồi bay cần được lựa chọn dựa trên kết quả thăm khám, tránh tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt hoặc các sản phẩm chưa được chứng minh hiệu quả để làm tan vẩn đục dịch kính.

Hiện tượng ruồi bay trước mắt có thể xuất phát từ sự thay đổi dịch kính theo tuổi tác, nhưng đôi khi là dấu hiệu cảnh báo những tổn thương nghiêm trọng như rách hoặc bong võng mạc. Vì vậy, khi nhận thấy các đốm đen mới xuất hiện, tăng nhanh về số lượng hoặc đi kèm chớp sáng, màn tối và suy giảm thị lực, người bệnh cần đi khám chuyên khoa Mắt sớm để xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.