Khô mắt kéo dài dùng thuốc nhỏ không đỡ: Xử trí thế nào?
Công việc của tôi phải nhìn máy tính cả ngày, hiện khô mắt kéo dài dùng thuốc nhỏ không đỡ. Có cách nào tìm nguyên nhân và điều trị hiệu quả?

Chào bạn! Với tình trạng khô mắt kéo dài dùng thuốc nhỏ không đỡ dù đã chủ động chăm sóc mắt, bạn nên đi khám để xác định cơ chế gây khô mắt thay vì tiếp tục đổi thuốc theo cảm tính. Làm việc trước máy tính nhiều giờ có thể làm nước mắt bốc hơi nhanh, nhưng cũng cần kiểm tra tuyến bờ mi, tình trạng viêm bề mặt nhãn cầu, lượng nước mắt tiết ra và những yếu tố sức khỏe khác. Khi giải quyết đúng nguyên nhân, việc điều trị thường có ý nghĩa hơn so với chỉ bổ sung độ ẩm nhất thời.
Vì sao mắt vẫn khô dù đã dùng thuốc nhỏ mắt?
Nước mắt không chỉ là chất lỏng giúp làm ướt mắt. Màng phim nước mắt còn tạo ra bề mặt quang học tương đối ổn định, bảo vệ giác mạc và giúp loại bỏ bụi bẩn. Chất dầu từ tuyến Meibomius ở bờ mi góp phần hạn chế bốc hơi nước mắt. Khi một trong những thành phần này bị rối loạn, bạn có thể cảm thấy cộm, nóng rát, châm chích, mỏi mắt hoặc nhìn mờ lúc rõ lúc không.
Viện Mắt Quốc gia Hoa Kỳ (NEI) phân biệt hai cơ chế chính của khô mắt là giảm sản xuất nước mắt và nước mắt bốc hơi quá nhanh. Nhiều người có cả hai cơ chế cùng lúc. Vì lý do đó, thuốc nhỏ làm ẩm thông thường có thể chỉ đem lại cảm giác dễ chịu ngắn ngủi. Nếu tuyến dầu bị tắc hoặc bề mặt nhãn cầu có viêm kéo dài, những vấn đề này vẫn tồn tại giữa các lần nhỏ thuốc.
Công việc nhìn màn hình nhiều ảnh hưởng thế nào đến mắt?
Trong khi tập trung đọc tài liệu, làm việc với bảng tính hay theo dõi hình ảnh, chúng ta thường chớp mắt ít hơn hoặc chớp không hoàn toàn. Điều này làm màng nước mắt phân bố kém và dễ mất ổn định. Văn phòng sử dụng điều hòa, quạt thổi trực tiếp, không khí khô cũng làm tăng khó chịu.
Khô mắt do màn hình thường rõ hơn vào cuối ngày làm việc. Bạn có thể thấy chữ trên màn hình nhòe đi rồi rõ hơn sau một vài lần chớp mắt. Tuy nhiên, đó không phải biểu hiện đặc hiệu. Tật khúc xạ chưa được chỉnh đúng, rối loạn điều tiết hoặc các bệnh khác cũng có thể khiến mắt mỏi, nhìn không rõ.
Loại thuốc nhỏ mắt đang sử dụng có phù hợp không?
Không phải tất cả thuốc nhỏ được bán với mục đích làm dịu mắt đều thích hợp với khô mắt mạn tính. Một số sản phẩm chứa chất co mạch giúp mắt bớt đỏ trong thời gian ngắn nhưng không khắc phục được nguyên nhân khô mắt. Việc dùng thường xuyên các loại thuốc chứa chất bảo quản cũng có thể làm tăng kích ứng ở một số người.
Học viện Nhãn khoa Hoa Kỳ (AAO) lưu ý rằng nước mắt nhân tạo không chất bảo quản có thể phù hợp hơn với người cần bổ sung nước mắt thường xuyên. Khi tới khám, bạn nên mang theo tất cả các lọ thuốc đang dùng, bao gồm cả sản phẩm mua không cần đơn. Bác sĩ sẽ xem xét thành phần, tần suất và cách nhỏ để điều chỉnh hợp lý.
Cần thực hiện những kiểm tra nào khi khô mắt kéo dài?
Thăm khám bắt đầu bằng việc tìm hiểu thời điểm xuất hiện triệu chứng, công việc, thói quen sử dụng kính áp tròng, những thuốc đang uống và các bệnh nền. Một số thuốc điều trị dị ứng, thuốc có tác dụng kháng cholinergic hoặc thuốc sử dụng trong bệnh lý khác có thể ảnh hưởng đến lượng nước mắt. Tuy nhiên, không nên tự ngừng thuốc đang điều trị chỉ vì nghi ngờ gây khô mắt.
Bác sĩ kiểm tra thị lực, bề mặt giác mạc, kết mạc và cấu trúc bờ mi bằng các thiết bị phù hợp. Nhuộm bề mặt mắt có thể giúp nhận diện tổn thương biểu mô. Đánh giá thời gian vỡ phim nước mắt giúp hiểu mức độ ổn định của lớp nước mắt sau khi chớp. Đo lượng nước mắt bằng phương pháp Schirmer hoặc phương pháp khác được lựa chọn khi cần xác định tình trạng giảm tiết.
Theo Mayo Clinic, việc đánh giá lượng nước mắt và chất lượng bề mặt mắt là một phần quan trọng trong quá trình chẩn đoán. Tùy biểu hiện thực tế, bác sĩ còn kiểm tra sự hoạt động của tuyến Meibomius. Không phải ai cũng cần tất cả các xét nghiệm và một kết quả đơn lẻ cũng không phản ánh hoàn toàn mức độ khó chịu của người bệnh.
Trong trường hợp kèm khô miệng, đau khớp hoặc có biểu hiện toàn thân gợi ý bệnh tự miễn, bác sĩ có thể cân nhắc thêm các xét nghiệm liên quan. Người cảm thấy bỏng rát rất nhiều dù tổn thương bề mặt ít cũng cần được đánh giá kỹ hơn để tìm những yếu tố khác góp phần gây đau.
Điều trị khô mắt không đáp ứng thuốc nhỏ như thế nào?
Nếu nước mắt bốc hơi nhanh do rối loạn chức năng tuyến bờ mi, chăm sóc mi mắt sẽ là một phần quan trọng. Chườm ấm vừa phải theo hướng dẫn có thể giúp làm mềm chất tiết của tuyến dầu. Vệ sinh bờ mi nhẹ nhàng, tránh dụi mắt và sử dụng sản phẩm phù hợp giúp hạn chế kích ứng. Không nên chườm quá nóng hoặc cố bóp tuyến mi tại nhà.
Nếu thiếu nước mắt, bác sĩ có thể thay đổi dạng nước mắt nhân tạo, cân nhắc gel hoặc thuốc mỡ dùng vào thời điểm thích hợp. Các sản phẩm đặc có thể làm thị lực mờ tạm thời nên cần lựa chọn theo lịch sinh hoạt. Với tình trạng viêm bề mặt mắt, thuốc điều hòa miễn dịch tại chỗ như cyclosporine hoặc những lựa chọn khác có thể được chỉ định. Thuốc chống viêm chứa corticoid chỉ được dùng khi bác sĩ theo dõi vì nguy cơ tăng nhãn áp, nhiễm trùng và những tác dụng phụ khác.
Ở một số bệnh nhân, các phương pháp hỗ trợ tuyến Meibomius hoặc nút điểm lệ có thể được cân nhắc sau khi đánh giá đầy đủ. Không phải mọi biện pháp đều thích hợp cho mọi cơ chế khô mắt. Việc đáp ứng điều trị cũng cần thời gian theo dõi, đặc biệt khi bệnh đã kéo dài.
Nên thay đổi thói quen làm việc ra sao để bảo vệ mắt?
Bạn có thể bố trí các lần nghỉ ngắn xen kẽ khi sử dụng máy tính. Quy tắc 20-20-20 là một cách nhắc nhở đơn giản: sau khoảng 20 phút nhìn gần, dành khoảng 20 giây nhìn vật ở khoảng cách xa khoảng 6 mét. Đồng thời, chủ động chớp mắt đầy đủ, điều chỉnh cỡ chữ, ánh sáng và đặt màn hình thấp hơn tầm mắt một chút để giảm diện tích bề mặt mắt tiếp xúc với không khí.
Hạn chế hướng gió thổi trực tiếp vào mặt và giữ môi trường làm việc có độ ẩm phù hợp. Ngủ đủ, uống nước theo nhu cầu và tạm ngừng kính áp tròng nếu mắt đang kích ứng cũng là những điều hữu ích. Khi đau mắt rõ, đỏ nhiều, sợ ánh sáng hoặc thị lực giảm đột ngột, bạn cần khám ngay; người đeo kính áp tròng có triệu chứng đau đỏ mắt càng không nên trì hoãn.
Như vậy, khô mắt kéo dài dùng thuốc nhỏ không đỡ cần được tìm nguyên nhân cụ thể và xây dựng kế hoạch điều trị cá thể hóa. Bạn có thể đặt lịch tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI để kiểm tra tình trạng bề mặt mắt, chức năng tuyến lệ và tuyến bờ mi; chủ động lựa chọn thời gian qua App TCI Hospital: app.thucuc.vn.








