Giải đáp về mức độ nguy hiểm của bệnh viêm phổi virus corona

Chào bạn,

Cảm ơn bạn đã gửi thắc mắc đến chuyên mục Hô hấp của chúng tôi. Tình trạng ho nhiều, tức ngực và hụt hơi ở người mắc COVID-19 là những dấu hiệu cảnh báo đáng lo ngại về nguy cơ tiến triển thành bệnh viêm phổi virus corona. Không giống như các bệnh lý viêm đường hô hấp cấp thông thường, viêm phổi do covid có thể diễn biến rất nhanh và gây ra những tổn thương sâu sắc tại nhu mô phổi. Để giúp bạn theo dõi sát sao tình trạng của người nhà, chúng tôi sẽ phân tích chi tiết về cơ chế, các dấu hiệu nhận biết và hướng xử trí chuẩn y khoa đối với biến chứng này ngay sau đây.

Bệnh viêm phổi virus corona tàn phá đường hô hấp như thế nào?

Bệnh viêm phổi virus corona xảy ra khi virus SARS-CoV-2 vượt qua được hàng rào bảo vệ ở đường hô hấp trên (mũi, họng) và tiến sâu vào trong phổi. Theo giải thích từ Johns Hopkins Medicine, virus này sử dụng gai protein của chúng để bám vào và xâm nhập các tế bào phế nang (các túi khí nhỏ nơi diễn ra quá trình trao đổi oxy).

Quá trình nhân lên của virus phá hủy trực tiếp màng phế nang, khiến các túi khí này chứa đầy dịch tiết, mủ và các tế bào viêm. Khi thực hiện chụp X-quang phổi hoặc cắt lớp vi tính (CT), tổn thương này thường hiển thị dưới dạng hình ảnh kính mờ lan tỏa ở cả hai bên phổi. Hậu quả là phổi mất dần khả năng đưa oxy vào máu và thải khí carbonic ra ngoài, dẫn đến suy hô hấp cấp tính.

Đâu là những dấu hiệu viêm phổi covid cảnh báo nguy cơ suy hô hấp?

Việc nhận diện sớm dấu hiệu viêm phổi covid là chìa khóa để cứu sống người bệnh. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), ngoài các triệu chứng cơ bản như ho dai dẳng và sốt cao không hạ, bạn cần đặc biệt chú ý đến tình trạng nhịp thở nhanh (trên 20 lần/phút) và cảm giác khó thở, tức ngực kể cả khi đang nghỉ ngơi.

Một điểm cực kỳ nguy hiểm của căn bệnh này là hiện tượng “thiếu oxy máu thầm lặng” (Silent Hypoxia). Người bệnh có thể vẫn tỉnh táo, nói chuyện bình thường nhưng chỉ số oxy trong máu (SpO2) lại đang giảm sút nghiêm trọng. Do đó, chúng tôi luôn khuyến cáo bệnh nhân phải sử dụng máy đo kẹp tay để theo dõi SpO2 liên tục. Nếu chỉ số này tụt xuống dưới 94%, đây là báo động đỏ của tình trạng suy hô hấp và cần được can thiệp y tế khẩn cấp.

Những nhóm đối tượng nào dễ bị tổn thương phổi do covid nhất?

Bất kỳ ai khi nhiễm virus cũng có nguy cơ tiến triển thành viêm phổi, nhưng mức độ tàn phá sẽ nghiêm trọng hơn ở một số nhóm đặc thù. Theo cảnh báo từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), những người chưa tiêm đủ liều vắc-xin, người cao tuổi (trên 65 tuổi) và những bệnh nhân mắc các bệnh lý nền như đái tháo đường, tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hoặc suy giảm miễn dịch là đối tượng cực kỳ nhạy cảm với tổn thương phổi do covid.

Ở những bệnh nhân này, hệ miễn dịch phản ứng quá mức với virus, tạo ra hiện tượng bão cytokine – một dòng thác hóa chất gây viêm lan rộng, không chỉ phá hủy phổi mà còn làm tổn thương đa tạng.

Phương pháp điều trị viêm phổi corona hiện nay được thực hiện ra sao?

Việc điều trị viêm phổi corona đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ tại bệnh viện. Theo hướng dẫn điều trị lâm sàng từ Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), nền tảng của phác đồ là liệu pháp hỗ trợ oxy. Tùy thuộc vào mức độ thiếu oxy, bác sĩ sẽ chỉ định cho thở oxy qua gọng kính, thở máy không xâm nhập hoặc đặt ống nội khí quản để thở máy xâm nhập.

Bên cạnh hỗ trợ hô hấp, chúng tôi sẽ sử dụng các thuốc kháng virus đặc hiệu (nếu bệnh nhân ở giai đoạn sớm) để ngăn virus nhân lên. Đối với trường hợp có phản ứng viêm mạnh (nguy cơ bão cytokine), các thuốc Corticosteroid toàn thân (như Dexamethasone) và thuốc ức chế miễn dịch sẽ được đưa vào phác đồ nhằm làm dịu hệ miễn dịch, giảm phù nề và bảo vệ nhu mô phổi.

Khi nào người bệnh cần khám chuyên khoa để đánh giá di chứng phổi hậu covid?

Ngay cả khi người bệnh đã có kết quả âm tính và được xuất viện, cuộc chiến với bệnh viêm phổi virus corona đôi khi vẫn chưa kết thúc. Rất nhiều bệnh nhân phải đối mặt với di chứng phổi hậu covid, điển hình nhất là tình trạng xơ phổi – khi các mô phổi bị viêm để lại sẹo vĩnh viễn, làm giảm độ đàn hồi của phổi và gây ra chứng hụt hơi, ho khan kéo dài hàng tháng trời.

Nếu có triệu chứng kéo dài hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, bạn nên chủ động đặt lịch khám với bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và đánh giá phù hợp. Người bệnh có thể đặt lịch qua App TCI Hospital tại app.thucuc.vn hoặc liên hệ 0936388288 để được hỗ trợ lựa chọn thời gian thăm khám và quản lý lịch khám thuận tiện hơn.

Chúng tôi khuyên bạn nên thường xuyên theo dõi nhịp thở và chỉ số oxy máu của người nhà ngay tại thời điểm này. Nếu có bất kỳ dấu hiệu trở nặng nào, hãy lập tức liên hệ y tế để được hỗ trợ.