Cách phân biệt cúm A và cúm B chính xác nhất ra sao?

Chào bạn,

Để tìm cách phân biệt cúm a và cúm b một cách chính xác, người bệnh cần chú ý đến đặc điểm lây lan và các biểu hiện kèm theo như triệu chứng đường tiêu hóa. Cúm A có xu hướng lây lan nhanh, dễ bùng phát thành dịch lớn và gây sốt cao dồn dập ở mọi lứa tuổi, trong khi cúm B thường tiến triển âm thầm hơn nhưng lại hay gây ra các biểu hiện nôn trớ, tiêu chảy ở trẻ em. Việc so sánh cúm a và cúm b sớm giúp bạn chủ động hơn trong việc chăm sóc và ngăn ngừa các nguy cơ biến chứng đường hô hấp.

Vì sao cần biết cách phân biệt cúm A và cúm B?

Mặc dù đều là hai chủng virus cúm mùa phổ biến gây nhiễm trùng hô hấp cấp tính, cúm A và cúm B lại có bản chất vi sinh học và khả năng gây dịch hoàn toàn khác nhau.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh CDC Hoa Kỳ, virus cúm A có thể lây nhiễm trên cả người và nhiều loài động vật, sở hữu khả năng biến đổi di truyền liên tục để tạo ra các phân týp mới như H1N1 hay H3N2. Trong khi đó, virus cúm B gần như chỉ lưu hành ở người và tiến triển thành hai dòng chính là B/Yamagata và B/Victoria. Việc nhận biết triệu chứng cúm a và cúm b khác nhau thế nào giúp người bệnh không chủ quan trước những làn sóng dịch bệnh phức tạp do cúm A gây ra, đồng thời chú ý hơn đến các biểu hiện tiêu hóa khi trẻ nhỏ mắc cúm B.

Triệu chứng lâm sàng cúm A và cúm B khác nhau thế nào?

Nhiều biểu hiện của hai loại cúm rất giống nhau, tuy nhiên cúm A thường gây phản ứng toàn thân rầm rộ hơn, còn cúm B hay đi kèm sự khó chịu ở đường tiêu hóa ở bệnh nhi.

Bảng tổng hợp dưới đây chỉ ra các điểm khác biệt cơ bản giữa hai chủng virus:

Tiêu chí	Cúm A	Cúm B
Vật chủ lây nhiễm	Người và động vật (chim, lợn, gia cầm)	Hầu như chỉ lây ở người
Khả năng gây dịch	Dễ bùng phát thành dịch lớn và đại dịch toàn cầu	Chỉ gây ra các đợt dịch mùa nội địa
Đối tượng tác động chính	Mọi lứa tuổi (người già, trẻ em, người có bệnh nền)	Tỷ lệ mắc cao hơn ở trẻ em và thanh thiếu niên
Biểu hiện tiêu hóa	Ít gặp ở người lớn, thỉnh thoảng có ở trẻ em	Rất phổ biến ở trẻ em (nôn trớ, tiêu chảy, đau bụng)
Tốc độ khởi phát	Rất đột ngột, sốt cao $38.5^\circ\text{C} – 40^\circ\text{C}$ chỉ sau vài giờ	Từ từ hơn hoặc đột ngột tùy theo thể trạng

Biểu hiện toàn thân và đường hô hấp có gì đặc biệt?

Cả hai chủng virus đều gây sốt, ho và đau nhức cơ, nhưng cúm A thường khiến người bệnh rơi vào trạng thái kiệt sức nhanh chóng hơn.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO, cảm giác đau mỏi cơ khớp dữ dội, đau đầu vùng hốc mắt và sốt cao rét run là đặc trưng điển hình khi nhiễm cúm A. Ngược lại, cúm B cũng gây ra các triệu chứng hô hấp tương tự như ho khô, đau họng và nghẹt mũi nhưng cường độ sốt đôi khi không dồn dập bằng, ngoại trừ ở những bệnh nhi có thể trạng nhạy cảm.

Triệu chứng đường tiêu hóa ở trẻ em phân biệt ra sao?

Trẻ nhỏ khi nhiễm cúm B thường xuất hiện các dấu hiệu rối loạn tiêu hóa rõ rệt hơn so với khi mắc cúm A.

Theo dữ liệu lâm sàng từ Cleveland Clinic, tình trạng phân biệt cúm a và cúm b ở trẻ em dựa vào đường tiêu hóa là một yếu tố định hướng rất quan trọng. Trẻ mắc cúm B hay gặp các triệu chứng đi kèm như nôn mửa, tiêu chảy, đau bụng quặn và chán ăn. Tình trạng này dễ khiến trẻ bị mất nước và rối loạn điện giải nếu không được theo dõi và bù dịch kịp thời.

Cúm A hay cúm B dễ gây biến chứng nguy hiểm hơn?

Mức độ nghiêm trọng trên từng cá thể khi mắc cúm A hay cúm B là tương đương nhau, dù cúm A có độc lực lây lan diện rộng hơn.

Nghiên cứu đăng tải trên PubMed chỉ ra rằng thắc mắc cúm a và cúm b loại nào nguy hiểm hơn thường có câu trả lời là cả hai đều tiềm ẩn rủi ro biến chứng nguy hiểm như viêm phổi do virus, bội nhiễm vi khuẩn, viêm phế quản cấp hoặc viêm cơ tim. Tuy nhiên, do cúm A có khả năng gây ra các đợt dịch lớn với lượng người nhiễm cùng lúc rất đông, số ca biến chứng nặng nhập viện do cúm A thường ghi nhận cao hơn trong các mùa cao điểm.

Xét nghiệm nào giúp phân biệt cúm A và cúm B chính xác?

Thực hiện test nhanh kháng nguyên qua mẫu dịch tỵ hầu là phương pháp phổ biến giúp xác định đúng chủng virus gây bệnh.

Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh NHS, việc quan sát bằng mắt thường khó có thể phân biệt chính xác 100% hai loại cúm do các triệu chứng lâm sàng trùng lặp. Đánh giá test cúm a b có chính xác không cho thấy các bộ kit test nhanh (RIDTs) cho kết quả chỉ sau 15 – 20 phút với độ đặc hiệu cao, đặc biệt khi được thực hiện trong 24 đến 72 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng sốt. Việc chẩn đoán đúng loại virus giúp bác sĩ chỉ định các thuốc kháng virus chuyên biệt như Oseltamivir đạt hiệu quả tối ưu.

Khi nào người mắc cúm A hoặc cúm B nên đi khám?

Người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế khi có dấu hiệu suy hô hấp, mất nước nặng hoặc sốt cao liên tục không hạ.

Theo hướng dẫn chuyên môn từ Mayo Clinic, bất kể mắc loại cúm nào, bạn cũng nên đưa người bệnh đến gặp bác sĩ nếu xuất hiện các triệu chứng cảnh báo sau:

• Khó thở, thở gấp, lồng ngực rút lõm (ở trẻ em) hoặc đau tức ngực dai dẳng.

• Sốt cao trên $39^\circ\text{C}$ kéo dài quá 3 ngày hoặc không đáp ứng với thuốc hạ sốt.

• Trẻ em bỏ bú, quấy khóc liên tục, nôn trớ nhiều không uống được nước, có dấu hiệu mất nước (mắt sâu, khóc không nước mắt).

• Chóng mặt, lú lẫn, da nhợt nhạt hoặc môi tím tái.

Để chủ động sắp xếp thời gian thăm khám phù hợp và tránh tình trạng chờ đợi lâu tại bệnh viện, bạn có thể dễ dàng đặt lịch trước qua App TCI Hospital tại app.thucuc.vn hoặc liên hệ tổng đài 0936388288 để nhận hướng dẫn tư vấn chi tiết.

Làm sao để phòng ngừa hiệu quả cả hai loại cúm?

Tiêm vắc xin cúm mùa hàng năm là giải pháp phòng ngừa chủ động và tối ưu nhất đối với cả hai chủng virus cúm A và cúm B.

Dữ liệu y khoa từ Mayo Clinic nhấn mạnh rằng các dòng vắc xin phòng cúm a và cúm b hiện nay (đặc biệt là vắc xin tứ giá) chứa các thành phần kháng nguyên giúp bảo vệ cơ thể chống lại 2 chủng cúm A (H1N1, H3N2) và 2 dòng cúm B phổ biến. Bên cạnh việc tiêm phòng định kỳ, chúng tôi khuyên bạn nên duy trì thói quen đeo khẩu trang nơi đông người, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và giữ chế độ dinh dưỡng cân bằng để tăng cường sức đề kháng.

Nắm vững cách phân biệt cúm a và cúm b giúp người bệnh và gia đình có sự chuẩn bị tốt nhất trong việc theo dõi triệu chứng và chăm sóc sức khỏe. Mặc dù cúm A dễ lây lan thành dịch rầm rộ và cúm B thường gây nhiều triệu chứng tiêu hóa ở trẻ em, cả hai đều có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm nếu chủ quan. Bác sĩ khuyến cáo khi người bệnh có biểu hiện sốt cao kéo dài hoặc khó thở, bạn nên chủ động đưa người thân đến cơ sở y tế để được xét nghiệm chẩn đoán và điều trị đúng hướng.