Các loại cúm phổ biến hiện nay bao gồm những loại nào?

Chào bạn,

Tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp do virus cúm gây ra rất thường gặp, trong đó các loại cúm phổ biến ở người chủ yếu bao gồm cúm A, cúm B và cúm C. Cúm A và cúm B là hai tác nhân chính gây ra các đợt cúm mùa hàng năm với biểu hiện sốt cao và đau mỏi cơ thể, riêng cúm A có độc tính cao nhất và nguy cơ bùng phát thành đại dịch. Việc nhận biết đặc điểm từng chủng virus giúp bạn chủ động theo dõi triệu chứng và có biện pháp bảo vệ sức khỏe gia đình hiệu quả.

Hiện nay có các loại cúm phổ biến nào thường gặp?

Trong tự nhiên có 4 chủng virus cúm chính được phân loại theo ký tự Alpha bao gồm Influenza A, B, C và D.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO, chỉ có virus cúm A, B và C gây bệnh ở người, trong khi cúm D chủ yếu tác động trên gia súc và chưa ghi nhận ca nhiễm ở người. Cúm A và cúm B đại diện cho các chủng virus cúm mùa bùng phát định kỳ hàng năm với mức độ ảnh hưởng rộng lớn. Cúm C chỉ gây ra các triệu chứng các loại cúm ở mức độ nhẹ như cảm lạnh thông thường và không gây dịch.

Sự khác biệt về đặc tính sinh học giữa các họ virus được thể hiện rõ qua bảng theo dõi sau:

Loại virus cúm	Vật chủ lưu hành	Mức độ nghiêm trọng	Khả năng gây đại dịch
Cúm A	Người, động vật (chim, lợn, ngựa)	Nặng đến rất nặng	Rất cao
Cúm B	Hầu như chỉ ở người	Trung bình đến nặng	Không (chỉ gây dịch mùa)
Cúm C	Người và lợn	Nhẹ, giống cảm lạnh	Không
Cúm D	Gia súc (bò, dê, cừu)	Không gây bệnh ở người	Không

Virus cúm A nguy hiểm và dễ gây dịch ra sao?

Cúm A là loại virus độc lực mạnh nhất, có khả năng lây lan nhanh chóng và gây ra các biến chứng hô hấp nghiêm trọng.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh CDC Hoa Kỳ, cúm A có thể lưu hành ở cả người và nhiều loài động vật hoang dã cũng như gia cầm. Tình trạng nhiễm cúm A thường bùng phát đột ngột với các triệu chứng dai dẳng như sốt cao trên $38.5^\circ\text{C}$, rét run, đau nhức toàn thân, ho khô và kiệt sức.

Vì sao cúm A có khả năng biến đổi liên tục?

Virus cúm A có cấu trúc di truyền kém bền vững, dễ dàng tái tổ hợp và tái bản tạo ra các biến thể mới.

Hiện tượng trôi dạt kháng nguyên (Antigenic Drift) và chuyển dịch kháng nguyên (Antigenic Shift) xảy ra thường xuyên ở cúm A. Khi hai chủng cúm khác nhau cùng nhiễm vào một vật chủ, chúng có thể trao đổi đoạn gen để tạo ra một chủng hoàn toàn mới. Điều này khiến hệ miễn dịch của con người chưa kịp thích nghi, dẫn đến các trận đại dịch toàn cầu.

Các chủng cúm A nào thường gây bệnh ở người?

Các phân týp cúm A phổ biến nhất ở người hiện nay là H1N1 và H3N2, bên cạnh các chủng cúm gia cầm có độc lực cao.

• Cúm A/H1N1 và A/H3N2: Là hai phân týp cúm mùa lưu hành thường xuyên, gây ra các đợt dịch theo mùa.

• Cúm A/H5N1 và A/H7N9: Là các chủng cúm A và cúm B loại nào nặng hơn khi so sánh với cúm mùa, bởi cúm gia cầm lây từ động vật sang người có tỷ lệ biến chứng viêm phổi nặng và tử vong cao hơn đáng kể.

Khác biệt giữa cúm B và cúm A nằm ở đâu?

Cúm B chỉ lây nhiễm gần như duy nhất ở người và có tốc độ biến đổi di truyền chậm hơn nhiều so với cúm A.

Theo dữ liệu nghiên cứu công bố trên PubMed, virus cúm B không chia thành các phân týp như cúm A mà được phân thành hai dòng chính là B/Yamagata và B/Victoria. Mặc dù cúm B không gây ra các trận đại dịch toàn cầu, mức độ nghiêm trọng của bệnh đối với từng cá thể là tương đương cúm A. Trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền khi mắc cúm B vẫn có thể gặp biến chứng các chủng cúm như viêm phế quản, viêm phổi hoặc đợt cấp bệnh mạn tính.

Cúm C và cúm D có gây nguy hiểm cho người không?

Cúm C chỉ gây bệnh nhẹ như cảm thông thường và cúm D không lây nhiễm hay gây bệnh cho con người.

Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh NHS, nhiễm cúm C thường không triệu chứng hoặc chỉ xuất hiện các biểu hiện đường hô hấp trên mức độ nhẹ như chảy nước mũi, đau họng thoáng qua và hiếm khi gây ra các đợt bùng phát dịch cộng đồng. Trong khi đó, cúm D chủ yếu lưu hành ở gia súc lớn như bò và cừu, các nghiên cứu y khoa hiện tại ghi nhận virus này chưa có khả năng lây truyền sang người.

Khi nào người mắc các loại cúm cần đi khám bác sĩ?

Bạn cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế khi xuất hiện các dấu hiệu suy hô hấp hoặc tình trạng sốt cao không hạ.

Theo hướng dẫn từ Mayo Clinic, người mắc bất kỳ loại cúm nào cũng cần được đánh giá y khoa ngay nếu có các biểu hiện cảnh báo nguy hiểm sau:

• Khó thở, thở gấp, có cảm giác co thắt hoặc đau tức ngực liên tục.

• Sốt cao trên $39^\circ\text{C}$ kéo dài trên 3 ngày, không phản ứng với thuốc hạ sốt.

• Môi hoặc đầu ngón tay tím tái, da nhợt nhạt.

• Lú lẫn, chóng mặt đột ngột, phản ứng chậm chạp hoặc co giật.

• Triệu chứng cúm tạm giảm nhưng sau đó sốt cao trở lại kèm ho có đờm đặc.

Để thuận tiện trong việc chủ động theo dõi sức khỏe và sắp xếp thời gian khám với bác sĩ chuyên khoa, bạn có thể đăng ký thông qua App TCI Hospital tại app.thucuc.vn hoặc liên hệ qua số điện thoại 0936388288 để được hỗ trợ kịp thời.

Làm sao để phòng ngừa các loại cúm hiệu quả nhất?

Tiêm vắc xin cúm mùa hàng năm là biện pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả nhất cho mọi lứa tuổi.

Dữ liệu từ Cleveland Clinic khẳng định vắc xin cúm tứ giá hiện nay được thiết kế để bảo vệ cơ thể chống lại 4 chủng virus phổ biến nhất (hai chủng cúm A H1N1, H3N2 và hai dòng cúm B). Bên cạnh tiêm phòng, chúng tôi khuyến cáo người dân cần thực hiện các biện pháp vệ sinh cá nhân như:

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.

• Đeo khẩu trang tại nơi đông người hoặc khi tiếp xúc với người có biểu hiện hô hấp.

• Che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay.

• Giữ vệ sinh môi trường sống, thông thoáng khí và duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh để tăng cường đề kháng.

Việc hiểu rõ các loại cúm phổ biến như cúm A, cúm B và cúm C giúp người bệnh đánh giá đúng mức độ nguy cơ để có hướng xử trí phù hợp. Mặc dù phần lớn các trường hợp cúm mùa có thể tự hồi phục khi được chăm sóc đúng cách, việc chủ động tiêm vắc xin hàng năm và theo dõi các dấu hiệu cảnh báo là rất quan trọng. Bác sĩ khuyến cáo khi nhận thấy cơ thể có triệu chứng sốt cao kéo dài hoặc khó thở, bạn nên đến cơ sở y tế để được test chẩn đoán và điều trị kịp thời.