Các bệnh truyền nhiễm hô hấp phổ biến hiện nay là gì?

Chào bạn,

Nhóm các bệnh truyền nhiễm hô hấp phổ biến hiện nay bao gồm các bệnh lý lây qua đường hô hấp trên như cảm lạnh, cúm mùa, COVID-19 và các bệnh lý đường hô hấp dưới nguy hiểm như viêm phế quản, viêm phổi do virus hoặc vi khuẩn. Hầu hết các bệnh này đều có khả năng lây lan nhanh chóng qua giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc giao tiếp gần. Việc nhận diện sớm các triệu chứng các bệnh hô hấp truyền nhiễm sẽ giúp bạn chủ động theo dõi, chăm sóc đúng cách và phòng tránh các biến chứng hô hấp nguy hiểm cho bản thân và gia đình.

Hiện nay có các bệnh truyền nhiễm hô hấp phổ biến nào?

Các bệnh lý lây truyền qua đường thở được chia thành hai nhóm chính dựa trên vị trí tổn thương là đường hô hấp trên và đường hô hấp dưới.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO, nhiễm trùng đường hô hấp là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra các đợt khám bệnh cấp tính trên toàn cầu. Mức độ nghiêm trọng của bệnh phụ thuộc vào tác nhân gây bệnh (virus hay vi khuẩn) và tình trạng miễn dịch của người bệnh.

Bệnh truyền nhiễm đường hô hấp trên gồm những bệnh nào?

Các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp trên thường tác động đến mũi, họng, xoang và thanh quản, phần lớn do virus gây ra và có tính chất lành tính hơn.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh CDC Hoa Kỳ, nhóm này bao gồm:

• Cảm lạnh thông thường: Do Rhinovirus gây ra, biểu hiện nhẹ với nghẹt mũi, chảy nước mũi và đau họng thoáng qua.

• Cúm mùa (Cúm A, Cúm B): Do virus Influenza gây ra, xuất hiện sốt cao, đau mỏi cơ dữ dội và mệt mỏi kiệt sức.

• COVID-19: Do virus SARS-CoV-2 gây ra, triệu chứng đa dạng từ sốt, ho, mất vị giác đến tổn thương đa cơ quan.

• Nhiễm Virus hợp bào hô hấp (RSV): Thường gặp ở trẻ nhỏ, gây viêm mũi họng và dễ tiến triển thành viêm phế quản co thắt.

Bệnh truyền nhiễm đường hô hấp dưới nguy hiểm ra sao?

Các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp dưới tấn công vào khí quản, phế quản và phế nang phổi, tiềm ẩn nguy cơ gây suy hô hấp cao nếu không được can thiệp kịp thời.

Theo dữ liệu y khoa từ Mayo Clinic, nhóm bệnh này thường có diễn tiến phức tạp hơn:

• Viêm phế quản cấp: Tình trạng viêm nhiễm tại niêm mạc phế quản khiến người bệnh ho dữ dội, ho có đờm kèm thở khò khè.

• Viêm phổi: Do phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae) hoặc virus xâm nhập sâu vào phế nang, gây sốt cao, rét run, đau tức ngực và khó thở nghiêm trọng.

Con đường lây truyền của các bệnh hô hấp xảy ra thế nào?

Sự phát tán của tác nhân gây bệnh diễn ra chủ yếu qua các giọt bắn hô hấp xuất tiết từ người nhiễm bệnh vào không khí.

Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh NHS, khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc thở mạnh, vô số giọt bắn chứa virus hoặc vi khuẩn sẽ bắn ra môi trường xung quanh. Người khỏe mạnh có thể bị nhiễm bệnh do hít trực tiếp các giọt bắn này trong khoảng cách gần, hoặc do chạm tay vào các bề mặt bị bám dính dịch tiết hô hấp rồi đưa lên mắt, mũi, miệng.

Dấu hiệu nào cảnh báo bệnh truyền nhiễm hô hấp biến chứng nặng?

Tình trạng tổn thương lan rộng xuống nhu mô phổi hoặc hiện tượng bội nhiễm vi khuẩn là những nguyên nhân chính dẫn đến biến chứng nguy hại.

Theo nghiên cứu công bố trên PubMed, các biến chứng bệnh truyền nhiễm hô hấp thường bùng phát mạnh ở trẻ sơ sinh, người cao tuổi và người mắc bệnh lý mạn tính. Các biểu hiện cảnh báo đỏ bao gồm:

• Khó thở, thở nhanh nông, lồng ngực rút lõm rào rạt khi hít vào (đặc biệt ở trẻ nhỏ).

• Cánh mũi phập phồng, da nhợt nhạt, môi hoặc đầu móng tay tím tái do thiếu ô xy.

• Sốt cao liên tục trên $39^\circ\text{C}$ kéo dài quá 3 ngày, không đáp ứng với thuốc hạ sốt.

• Ho khạc đờm đặc có màu xanh, vàng hoặc đờm lẫn máu tươi.

• Thần trí lơ mơ, lú lẫn, mệt dả người hoặc co giật.

Khi nào người mắc bệnh truyền nhiễm hô hấp cần đi khám?

Bạn nên đến gặp bác sĩ ngay khi xuất hiện các triệu chứng hô hấp bất thường hoặc tình trạng sốt không cải thiện sau vài ngày theo dõi.

Theo hướng dẫn chuyên môn từ Cleveland Clinic, mặc dù nhiều bệnh lây qua đường hô hấp thường gặp có thể tự phục hồi khi chăm sóc tại nhà, việc đánh giá y khoa là bắt buộc đối với các đối tượng thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc khi có dấu hiệu diễn tiến nặng. Bác sĩ sẽ tiến hành nghe phổi, đo độ bão hòa ô xy máu ($SpO_2$) và thực hiện xét nghiệm chẩn đoán để chỉ định sử dụng thuốc kháng virus hoặc kháng sinh phù hợp.

Để chủ động lựa chọn thời gian thăm khám phù hợp và quản lý lịch khám thuận tiện hơn, bạn có thể dễ dàng đặt lịch trước thông qua App TCI Hospital tại app.thucuc.vn hoặc liên hệ tổng đài 0936388288 để được nhân viên y tế hỗ trợ nhanh chóng.

Làm sao để phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm hô hấp hiệu quả?

Thực hiện đồng bộ các biện pháp vệ sinh cá nhân kết hợp với tiêm chủng chủ động là chìa khóa hiệu quả nhất để ngăn ngừa nguồn lây.

Chúng tôi khuyến cáo người dân cần tuân thủ nghiêm ngặt các hướng dẫn y tế sau:

• Tiêm vắc xin phòng bệnh: Tiêm vắc xin cúm mùa hàng năm, vắc xin phế cầu, vắc xin ho gà – phế cầu – cúm cho trẻ em và người lớn tuổi.

• Vệ sinh tay và đường hô hấp: Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn; súc họng bằng nước muối sinh lý hàng ngày.

• Đeo khẩu trang: Sử dụng khẩu trang y tế khi đến nơi đông người, bệnh viện hoặc khi tiếp xúc với người có biểu hiện ho, sốt.

• Thông thoáng môi trường sống: Giữ nhà cửa sạch sẽ, mở cửa thông thoáng khí và hạn chế sử dụng điều hòa ở nhiệt độ quá thấp.

Chủ động tìm hiểu về các bệnh truyền nhiễm hô hấp phổ biến giúp mỗi cá nhân nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng. Dù phần lớn các trường hợp nhiễm trùng hô hấp trên có thể tự khỏi khi nghỉ ngơi và bù dịch đầy đủ, các biến chứng tại đường hô hấp dưới vẫn tiềm ẩn nguy cơ nguy hiểm. Bác sĩ khuyến cáo khi nhận thấy bản thân hoặc người thân có biểu hiện khó thở, sốt cao kéo dài, bạn nên chủ động đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.