Trẻ táo bón kéo dài dù ăn nhiều rau: Xử trí thế nào?
Bé ăn rau và uống nước khá tốt nhưng vài ngày mới đi ngoài một lần. Trẻ táo bón kéo dài dù ăn nhiều rau phải xử trí thế nào?

Chào bạn! Trẻ táo bón kéo dài dù ăn nhiều rau và uống nước tốt có thể liên quan đến thói quen nhịn đại tiện, phân tích tụ lâu trong trực tràng hoặc tình trạng táo bón chức năng. Bổ sung chất xơ là cần thiết nhưng không phải lúc nào cũng giải quyết được táo bón đã kéo dài. Bạn nên cho bé đi khám để đánh giá tính chất phân, mức độ đau khi đi ngoài và khả năng có khối phân ứ đọng. Nếu cần, bác sĩ sẽ hướng dẫn dùng thuốc làm mềm phân kết hợp điều chỉnh thói quen đi vệ sinh.
Vài ngày mới đi ngoài một lần có phải trẻ bị táo bón không?
Tần suất đi ngoài bình thường khác nhau theo tuổi, chế độ ăn và cơ địa của trẻ. Một bé vài ngày mới đi ngoài nhưng phân vẫn mềm, đi dễ dàng, không đau và phát triển tốt chưa chắc bị táo bón. Ngược lại, trẻ có thể đi ngoài gần như mỗi ngày nhưng phân cứng thành viên nhỏ, phải rặn nhiều hoặc đi không hết vẫn có thể gặp táo bón.
Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Hoa Kỳ (NIDDK) mô tả táo bón ở trẻ có thể gồm các biểu hiện đi ngoài ít, phân khô cứng hoặc đau khi đại tiện. Bác sĩ sẽ đánh giá kết hợp nhiều đặc điểm chứ không chỉ số ngày giữa hai lần đi ngoài.
Nếu bé có bụng chướng, đau bụng, phân to làm tắc bồn cầu, són phân hoặc phân cứng kèm một ít máu đỏ tươi do nứt hậu môn, cần ghi lại để cung cấp khi khám. Không nên mặc định mọi trường hợp đều chỉ thiếu nước hoặc rau.
Vì sao trẻ táo bón dù đã bổ sung chất xơ?
Trẻ nhịn đại tiện có thể làm phân ngày càng cứng không?
Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) giải thích rằng táo bón chức năng ở trẻ thường liên quan đến hành vi giữ phân, có thể xuất phát từ sợ đau khi đại tiện hoặc không muốn gián đoạn hoạt động. Một lần đi ngoài đau khiến trẻ có xu hướng nhịn ở lần kế tiếp. Phân càng ở lâu trong đại tràng, nước càng được hấp thu, khiến phân khô và khó đào thải hơn.
Cha mẹ đôi khi nhầm biểu hiện nhịn phân với cố rặn. Trẻ có thể đứng khép chân, siết mông, nhón chân hoặc trốn vào một góc khi có cảm giác muốn đi vệ sinh. Nếu bị thúc ép ngồi bô, trẻ có thể càng lo lắng.
Khi phân tích tụ kéo dài, trực tràng có thể giãn và cảm giác buồn đi vệ sinh giảm. Một số trẻ bị són phân lỏng hoặc phân mềm quanh khối phân cứng. Tăng thêm rau trong tình huống này không nhất thiết giải quyết được lượng phân đã ứ đọng.
Có nguyên nhân bệnh lý nào khác không?
Phần lớn táo bón ở trẻ là táo bón chức năng, nhưng cần lưu ý những dấu hiệu không điển hình. Táo bón xuất hiện từ những tuần đầu sau sinh, chậm đi phân su ở trẻ đủ tháng, nôn dịch xanh, bụng chướng nhiều, chậm tăng trưởng hoặc bất thường thần kinh có thể gợi ý bệnh cần khảo sát.
Một số thuốc, suy giáp, bệnh celiac hoặc bệnh Hirschsprung có thể liên quan táo bón trong những trường hợp nhất định. Không tự kết luận bé thiếu lợi khuẩn hay không dung nạp sữa chỉ vì táo bón kéo dài. Bác sĩ sẽ xem xét các triệu chứng và yếu tố nguy cơ trước khi chỉ định xét nghiệm.
Trẻ táo bón kéo dài dù ăn nhiều rau cần điều trị thế nào?
Viện Quốc gia về Chất lượng Y tế và Chăm sóc Anh (NICE) khuyến nghị không sử dụng chế độ ăn đơn thuần làm điều trị đầu tay cho táo bón chức năng đã xác định. Cần đánh giá có ứ phân hay không và kết hợp thuốc thích hợp với biện pháp dinh dưỡng, hành vi.
Khi nào cần làm sạch khối phân tích tụ?
Nếu có khối phân ứ đọng, bác sĩ có thể hướng dẫn điều trị tháo phân trước, thường bằng thuốc nhuận tràng thẩm thấu đường uống phù hợp. Polyethylene glycol, còn gọi là macrogol, là một lựa chọn thường được sử dụng trong hướng dẫn NICE, nhưng chế phẩm, liều và cách dùng cần được quyết định theo tuổi và tình trạng của trẻ.
Sau khi khối phân được xử lý, trẻ có thể cần điều trị duy trì để phân mềm, đại tiện không đau và dần giảm hành vi nhịn. Quá trình này đôi khi kéo dài nhiều tháng. Không tự ngừng ngay khi bé đi ngoài được một lần hoặc tự dùng thuốc thụt hậu môn thường xuyên.
Cần thay đổi thói quen đi vệ sinh thế nào?
Nếu trẻ đã biết ngồi bồn cầu, cho bé ngồi thư giãn vài phút sau bữa ăn, tận dụng phản xạ đại tiện tự nhiên. Dùng ghế kê chân để đầu gối có vị trí thuận lợi, tránh chân lơ lửng khiến trẻ khó rặn. Khuyến khích và khen sự hợp tác thay vì trách phạt nếu trẻ chưa đi được.
Duy trì lượng chất xơ phù hợp từ rau, trái cây, đậu và ngũ cốc nguyên hạt. Uống đủ nước theo nhu cầu, vận động hằng ngày và không cố tăng chất xơ quá mức nếu trẻ đầy bụng. Không tự loại bỏ sữa bò hoặc nhóm thực phẩm quan trọng nếu chưa được tư vấn.
Khi nào trẻ táo bón cần đi khám ngay?
Nếu bé táo bón kéo dài dù đã chăm sóc tại nhà, nên đi khám để đánh giá và tránh vòng lặp đau, nhịn phân. Khi có đau bụng dữ dội, bụng chướng rõ, nôn dịch xanh, không trung tiện, sốt kèm mệt nhiều hoặc đi ngoài ra máu đáng kể, cần được đánh giá khẩn cấp.
Bác sĩ có thể xem xét bệnh sử, quá trình tăng trưởng, thăm khám bụng và vùng liên quan. Xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh chỉ được lựa chọn khi có dấu hiệu gợi ý nguyên nhân khác, không phải mọi trẻ táo bón đều cần nhiều kiểm tra.
Tóm lại, trẻ táo bón kéo dài dù ăn nhiều rau cần được đánh giá thói quen đại tiện, tính chất phân và khả năng ứ đọng phân. Bạn có thể đưa bé tới Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI để được tư vấn phương pháp điều trị và chăm sóc thích hợp, đặt lịch qua App TCI Hospital: app.thucuc.vn.








