Chọc dẫn lưu ổ áp xe dưới siêu âm là gì?

Chào bạn,

Chọc dẫn lưu ổ áp xe dưới siêu âm là thủ thuật đưa kim hoặc ống dẫn lưu vào ổ mủ dưới hướng dẫn của siêu âm để hút và dẫn lưu dịch mủ ra ngoài. Phương pháp này còn được gọi là dẫn lưu áp xe qua da.

Nhiều nghiên cứu từ Doncaster and Bassetlaw Hospitals NHS Foundation Trust cũng cho rằng, nhờ hình ảnh siêu âm định vị chính xác, bác sĩ có thể tiếp cận đúng vị trí ổ mủ, hạn chế tổn thương mô lành xung quanh. 

Khi nào cần thực hiện chọc dẫn lưu ổ áp xe dưới siêu âm?

Các chỉ định dẫn lưu ổ áp xe khá rộng. Về nguyên tắc, bất kỳ sự tích tụ dịch hoặc mủ bất thường nào trong cơ thể mà có đường tiếp cận an toàn qua da đều có thể cân nhắc dẫn lưu áp xe qua da dưới hướng dẫn siêu âm. Một số trường hợp thường gặp gồm:

• Áp xe túi thừa phức tạp
• Áp xe liên quan đến bệnh Crohn
• Viêm ruột thừa biến chứng kèm áp xe quanh ruột thừa
• Áp xe buồng trứng – vòi trứng
• Ổ dịch hoặc ổ mủ tồn đọng sau phẫu thuật
• Áp xe gan (do amip hoặc sau mổ
• Áp xe thận, áp xe khoang sau phúc mạc
• Áp xe lách

Ngoài ra, thủ thuật cũng được chỉ định khi người bệnh sốt kéo dài, đau nhiều, nhiễm trùng không đáp ứng với kháng sinh đơn thuần hoặc cần chọc dò áp xe để lấy mẫu xác định tác nhân gây bệnh.

Chống chỉ định chọc dẫn lưu ổ áp xe dưới siêu âm

Hiện không có chống chỉ định tuyệt đối nếu ổ áp xe có thể tiếp cận an toàn và người bệnh đủ điều kiện thực hiện. Tuy nhiên, thủ thuật cần cân nhắc kỹ hoặc trì hoãn trong các trường hợp sau:

• Rối loạn đông máu nặng: tỷ lệ Prothrombin < 50% hoặc tiểu cầu < 50 G/L, do nguy cơ chảy máu cao khi can thiệp.
• Chưa xác định rõ tổn thương là áp xe hay chỉ là viêm mô tế bào khu trú; cần siêu âm đánh giá kỹ trước khi quyết định.
• Ổ áp xe nằm sâu trong ổ bụng, xung quanh có ống tiêu hóa hoặc các tạng quan trọng bao bọc, không tìm được đường chọc kim an toàn trên siêu âm.
• Áp xe ở vị trí nguy cơ cao như gần bó mạch – thần kinh lớn, quanh trực tràng, vùng cổ, nách, bẹn hoặc vùng mặt.
• Áp xe lớn, sâu, nhiều vách ngăn phức tạp có thể cần thực hiện trong phòng mổ hoặc dưới hướng dẫn CT bởi bác sĩ giàu kinh nghiệm.
• Dị ứng với thuốc gây tê tại chỗ (như Xylocain).
• Trẻ và/hoặc gia đình không đồng ý thực hiện thủ thuật sau khi đã được tư vấn đầy đủ.

Trong những tình huống này, bác sĩ sẽ cân nhắc điều chỉnh yếu tố nguy cơ hoặc lựa chọn phương pháp điều trị khác an toàn và phù hợp hơn.

Quy trình và chăm sóc theo dõi chọc dẫn lưu ổ áp xe dưới siêu âm 

Thủ thuật thường gồm các bước chính:

• Thăm khám, làm xét nghiệm và xác định vị trí ổ mủ bằng siêu âm.
• Sát khuẩn, gây tê tại chỗ.
• Đưa kim vào ổ áp xe dưới hướng dẫn siêu âm.
• Hút mủ hoặc đặt ống dẫn lưu nếu cần.
• Băng ép và theo dõi sau thủ thuật.

Toàn bộ quá trình được thực hiện trong điều kiện vô khuẩn nhằm hạn chế nhiễm trùng.
Theo Radiopaedia (Úc), sau thủ thuật, người bệnh được theo dõi mạch, huyết áp, SpO₂ và tình trạng bụng trong 4 – 36 giờ đầu để phát hiện sớm biến chứng như chảy máu, nhiễm trùng hoặc tổn thương tạng. Người bệnh nên nằm nghỉ ít nhất 2 giờ đầu, sau đó có thể vận động nhẹ nếu ổn định. Với trường hợp đặt ống dẫn lưu, cần kiểm tra hằng ngày; nếu dịch ngừng chảy bất thường, bác sĩ sẽ đánh giá lại trước khi rút ống.

Ưu điểm và nhược điểm của chọc dẫn lưu ổ áp xe dưới siêu âm

Chọc dẫn lưu ổ áp xe dưới siêu âm hiện được xem là lựa chọn ưu tiên trong nhiều trường hợp nhờ tính ít xâm lấn, có thể can thiệp sớm để hạn chế nguy cơ tiến triển nặng, giảm đau và rút ngắn thời gian hồi phục. Phương pháp này còn giúp đảm bảo yếu tố thẩm mỹ và bảo tồn tối đa chức năng của cơ quan bị ảnh hưởng.

Nhiều nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ thành công cao, đặc biệt với các ổ áp xe nhỏ và được phát hiện ở giai đoạn sớm. Tuy nhiên, hiệu quả của thủ thuật phụ thuộc nhiều vào kích thước, vị trí và mức độ phức tạp của ổ mủ; những trường hợp áp xe lớn, nhiều ngăn hoặc phát hiện muộn có thể đáp ứng kém và vẫn cần cân nhắc phương án can thiệp khác. 

Hiệu quả điều trị chọc dẫn lưu ổ áp xe dưới siêu âm

Nhiều nghiên cứu cho thấy dẫn lưu áp xe qua da có tỷ lệ thành công cao trong các trường hợp ổ mủ khu trú rõ ràng. Khi kết hợp với kháng sinh phù hợp, phương pháp này giúp kiểm soát nhiễm trùng hiệu quả và giảm nguy cơ biến chứng. Tuy nhiên, một số trường hợp phức tạp vẫn cần chuyển sang phẫu thuật để xử trí triệt để.

Chọc dẫn lưu ổ áp xe dưới siêu âm là phương pháp ít xâm lấn, giúp kiểm soát nhiễm trùng hiệu quả và hồi phục nhanh khi được chỉ định đúng. Việc lựa chọn điều trị cần dựa trên đánh giá chuyên khoa để đảm bảo an toàn và hạn chế biến chứng. Tại Thu Cúc TCI, chuyên khoa Ngoại quy tụ bác sĩ giàu kinh nghiệm cùng hệ thống chẩn đoán hiện đại, hỗ trợ xử trí áp xe chính xác và kịp thời.