Thoát vị rốn là gì? Cách nhận biết và điều trị như thế nào?

Thoát vị rốn là tình trạng nội tạng hoặc mô mỡ trong khoang bụng nhô ra ngoài qua điểm yếu của cơ thành bụng xung quanh rốn, có thể gặp ở cả trẻ sơ sinh lẫn người trưởng thành. Nhận biết sớm các dấu hiệu lâm sàng, chẩn đoán chính xác và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp đóng vai trò vô cùng quan trọng nhằm ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm như nghẹt ruột hay hoại tử.

1. Thoát vị rốn là gì? Dấu hiệu nhận biết

Thoát vị rốn là tình trạng một phần ruột hoặc mô mỡ đẩy qua điểm yếu của thành bụng tại vùng rốn, tạo thành khối phồng bất thường. Ở trẻ sơ sinh, bệnh thường do vòng rốn chưa đóng kín hoàn toàn sau sinh. Trong khi đó, thoát vị rốn ở người lớn thường liên quan đến tình trạng tăng áp lực ổ bụng, chẳng hạn như béo phì, mang thai nhiều lần hoặc cổ trướng do bệnh gan.

Dấu hiệu nhận biết thoát vị rốn thường gặp gồm:

• Xuất hiện khối phồng tại hoặc xung quanh rốn, dễ nhận thấy hơn khi ho, rặn hoặc gắng sức.

• Khối phồng có thể xẹp khi nằm nghỉ hoặc ấn nhẹ.

• Người lớn có thể cảm thấy căng tức, khó chịu tại vùng rốn, nhất là khi vận động.

Các biến chứng thoát vị rốn có thể xảy ra khi ruột hoặc mô mỡ bị mắc kẹt trong túi thoát vị, dẫn đến nghẹt thoát vị, cản trở lưu thông máu và gây tắc ruột. Nếu không được xử trí kịp thời, mô bị thiếu máu có thể hoại tử, nhiễm trùng; trường hợp ruột thủng còn có nguy cơ gây viêm phúc mạc, nhiễm trùng toàn thân. Hiếm gặp hơn, ruột thừa có thể mắc kẹt trong túi thoát vị và bị viêm.

Do đó, người bệnh nên đi khám khi phát hiện khối phồng bất thường ở rốn. Nếu khối phồng đột ngột đau dữ dội, cứng, không thể đẩy vào trong, kèm nôn ói hoặc đổi màu da vùng rốn, cần đến cơ sở y tế cấp cứu vì đây có thể là dấu hiệu thoát vị nghẹt.

2. Chẩn đoán thoát vị rốn bằng cách nào?

Chẩn đoán thoát vị rốn chủ yếu dựa vào thăm khám lâm sàng. Bác sĩ kiểm tra vùng bụng ở tư thế nằm và đứng, đánh giá kích thước, vị trí khối phồng, mức độ đau và khả năng đẩy khối thoát vị trở lại ổ bụng.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm các phương pháp chẩn đoán hình ảnh:

• Siêu âm bụng: Xác định kích thước lỗ thoát vị, thành phần bên trong khối phồng và hỗ trợ lựa chọn phương pháp điều trị.

• Chụp CT bụng: Được cân nhắc khi nghi ngờ biến chứng nghẹt ruột, tắc ruột, cần đánh giá tổn thương phức tạp hoặc phân biệt với các bệnh lý khác ở thành bụng.

3. Khi nào cần phẫu thuật điều trị thoát vị rốn?

Phương pháp điều trị thoát vị rốn phụ thuộc vào độ tuổi, kích thước khối thoát vị và các triệu chứng đi kèm. Cụ thể:

• Ở trẻ nhỏ: Phần lớn trường hợp có thể theo dõi vì khối thoát vị thường tự đóng khi trẻ lớn lên. Bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật nếu khối thoát vị không tự đóng sau 3 – 4 tuổi, có kích thước lớn hoặc gây đau, mắc kẹt. Không nên dùng băng dính hay đai quấn rốn để cố định khối thoát vị vì không giúp bệnh khỏi nhanh hơn.

• Ở người trưởng thành: Thoát vị rốn thường không tự khỏi. Bác sĩ có thể chỉ định mổ thoát vị rốn khi khối thoát vị lớn dần, gây đau hoặc có nguy cơ biến chứng. Với trường hợp nhỏ, chưa có triệu chứng, người bệnh có thể được theo dõi theo hướng dẫn của bác sĩ.

4. Cần chăm sóc như thế nào để nhanh hồi phục sau mổ thoát vị rốn?

hời gian phục hồi sau mổ thoát vị rốn phụ thuộc vào phương pháp phẫu thuật và tình trạng sức khỏe. Người lớn thường cần khoảng 2 – 4 tuần để trở lại sinh hoạt bình thường và 4 – 6 tuần để hồi phục tốt hơn. Trẻ em thường hồi phục nhanh hơn. Người bệnh nên lưu ý:

• Vận động hợp lý: Đi lại nhẹ nhàng khi sức khỏe cho phép, tránh bê vác nặng, gắng sức và tập luyện cường độ cao trong khoảng 4 – 6 tuần hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ.

• Chăm sóc vết mổ: Giữ vết mổ sạch, khô theo chỉ dẫn; theo dõi tình trạng sưng đỏ, đau tăng hoặc chảy dịch bất thường.

• Ăn uống khoa học: Bổ sung đủ chất xơ, uống đủ nước để hạn chế táo bón và tránh rặn mạnh khi đi vệ sinh.

• Kiểm soát cân nặng và bệnh nền: Duy trì cân nặng hợp lý, kiểm soát tốt các bệnh lý đi kèm để giảm áp lực lên thành bụng và nguy cơ tái phát.

• Tuân thủ hướng dẫn dùng thuốc và tái khám: Không tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi lịch tái khám.

Nếu xuất hiện sốt, đau bụng dữ dội, nôn ói hoặc vết mổ sưng đỏ, chảy mủ, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra kịp thời.

Thoát vị rốn có thể gây biến chứng nếu tạng thoát vị bị mắc kẹt hoặc nghẹt, đặc biệt ở người trưởng thành. Vì vậy, khi nhận thấy vùng rốn xuất hiện khối phồng bất thường, đau hoặc sưng to, người bệnh nên đi khám để xác định tình trạng và được tư vấn hướng điều trị phù hợp. Tại Thu Cúc TCI, người bệnh được bác sĩ thăm khám, chỉ định các phương pháp chẩn đoán cần thiết và xây dựng kế hoạch điều trị theo từng trường hợp, giúp hạn chế nguy cơ biến chứng và hỗ trợ phục hồi hiệu quả.