Nang lông cùng cụt là gì? Những điều cần biết

Nang lông cùng cụt là bệnh lý ngoài da mạn tính thường xuất hiện ở rãnh liên mông, gây đau nhức, sưng tấy và rỉ mủ tái phát. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu nang lông cùng cụt, hiểu rõ quy trình chẩn đoán cũng như các phương pháp điều trị sẽ giúp bệnh nhân dứt điểm căn bệnh khó chịu này.

1. Nang lông cùng cụt là gì và nguyên nhân do đâu?

Nang lông cùng cụt (pilonidal sinus) là một hốc hoặc kẽ bất thường dưới da nằm ở rãnh liên mông, ngay phía trên xương cùng. Bên trong bọc nang lông cùng cụt thường chứa sợi lông rụng, tế bào da chết và mô xơ hoại tử.

Cơ chế hình thành nang lông cùng cụt bắt đầu khi các sợi lông rậm ở vùng mông bị gãy và chui ngược vào sâu trong da. Áp lực đè nén khi ngồi lâu, cùng sự ma sát liên tục từ quần áo bó sát sẽ đâm sợi lông vào sâu hơn.

Cơ thể nhận diện sợi lông như một dị vật ngoại lai và phản ứng bằng cách tạo nên bọc nang lông cùng cụt xung quanh. Khi vi khuẩn xâm nhập, bọc nang lông cùng cụt nhanh chóng sưng nề và hóa áp xe đau đớn.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc nang lông cùng cụt:

Nam giới trẻ tuổi có hệ lông cơ thể rậm, cứng hoặc xoăn.
Người thừa cân, béo phì hoặc có lối sống ít vận động.
Người làm nghề phải ngồi liên tục nhiều giờ như tài xế, nhân viên văn phòng.
Thường xuyên mặc quần áo quá bó chật gây ma sát rãnh mông.

*Nang lông cùng cụt là bệnh lý ngoài da mạn tính thường xuất hiện ở rãnh liên mông*

2. Dấu hiệu nang lông cùng cụt nhận biết như thế nào?

Ở giai đoạn đầu khi chưa nhiễm trùng, dấu hiệu nang lông cùng cụt thường rất khó phát hiện. Người bệnh chỉ thấy một lỗ nhỏ hoặc nốt rỗ nông ở rãnh mông, không gây đau đớn rõ rệt.

Khi bọc nang lông cùng cụt bị vi khuẩn tấn công, các dấu hiệu nang lông cùng cụt sẽ bùng phát rầm rộ:

Vùng xương cùng cụt bị sưng đỏ, nóng rát và đau nhức dữ dội.
Cơn đau rát tăng mạnh khi ngồi xuống, tựa lưng hoặc vận động.
Xuất hiện khối nang lông cùng cụt sưng mủ, rỉ dịch vàng hoặc máu qua lỗ rò trên da.
Dịch tiết ra từ bọc nang lông cùng cụt có mùi hôi rất khó chịu.
Nhiễm trùng nặng có thể kèm theo sốt cao, mệt mỏi và ớn lạnh.

Nếu bỏ qua các dấu hiệu nang lông cùng cụt ban đầu, bệnh sẽ chuyển sang mạn tính. Khối nang lông cùng cụt phát triển thành nhiều đường rò ngóc ngách, liên tục rỉ mủ dai dẳng.

3. Phương pháp chẩn đoán nang lông cùng cụt được thực hiện ra sao?

Quy trình chẩn đoán nang lông cùng cụt diễn ra tương đối nhanh chóng và chủ yếu dựa vào thăm khám lâm sàng trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa.

Các bước chẩn đoán nang lông cùng cụt tiêu chuẩn bao gồm:

Khai thác tiền sử: Bác sĩ hỏi về thời điểm xuất hiện dấu hiệu nang lông cùng cụt, thói quen sinh hoạt, tính chất công việc và số lần bùng phát sưng đau.
Khám vùng tổn thương: Quan sát rãnh liên mông để tìm lỗ rò nhỏ, kiểm tra mức độ sưng tấy, ấn nhẹ đánh giá độ nông sâu của ổ nang lông cùng cụt.
Đánh giá giai đoạn bệnh: Xác định nang lông cùng cụt đang ở dạng nang im lặng, áp xe cấp tính hay đường rò mạn tính tái phát.

4. Cách điều trị nang lông cùng cụt không phẫu thuật có hiệu quả không?

Lựa chọn điều trị nang lông cùng cụt bảo tồn không phẫu thuật chỉ mang lại hiệu quả khi bệnh ở giai đoạn im lặng hoặc hỗ trợ kiểm soát đợt viêm nhẹ.

Các biện pháp điều trị nang lông cùng cụt không phẫu thuật tại nhà gồm:

Tắm rửa sạch sẽ hằng ngày, dùng xà phòng dịu nhẹ vệ sinh rãnh mông để loại bỏ tế bào chết.
Triệt lông rãnh mông định kỳ bằng kem tẩy lông hoặc laser để ngăn sợi lông chui vào nang lông cùng cụt.
Tránh ngồi liên tục quá lâu; sử dụng đệm lót êm và mặc quần áo rộng rãi nhằm giảm áp lực lên bọc nang lông cùng cụt.
Dùng thuốc giảm đau không kê đơn theo hướng dẫn để xoa dịu cảm giác khó chịu.

Cần lưu ý, việc điều trị nang lông cùng cụt bằng kháng sinh hay vệ sinh tại nhà không thể làm tiêu bọc nang hay dứt điểm nguyên nhân. Khi nang lông cùng cụt đã hóa áp xe, can thiệp y khoa là bắt buộc.

*Điều trị nang lông cùng cụt bảo tồn không phẫu thuật chỉ mang lại hiệu quả khi bệnh ở giai đoạn đầu*

5. Khi nào cần phẫu thuật nang lông cùng cụt và có những phương pháp nào?

Khi bọc nang lông cùng cụt hóa áp xe gây đau nhức dữ dội, rỉ mủ tái diễn hoặc tạo nhiều đường rò, bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật nang lông cùng cụt để xử lý tận gốc.

Các phương pháp phẫu thuật nang lông cùng cụt phổ biến hiện nay:

Rạch dẫn lưu mủ: gây tê, rạch khối áp xe nang lông cùng cụt sau đó tháo sạch mủ và loại bỏ chùm lông tích tụ.
Cắt bỏ nang để vết thương hở: Cắt toàn bộ khối nang lông cùng cụt và để vết thương tự lành từ bên trong. Phương pháp này giảm tối đa nguy cơ nang lông cùng cụt tái phát.
Cắt bỏ nang và khâu kín: Cắt sạch nang lông cùng cụt rồi khâu khép mép da. Thời gian hồi phục nhanh hơn nhưng nguy cơ tái phát nang lông cùng cụt cao hơn để hở.
Nội soi triệt mầm nang (VAAPS): Kỹ thuật ít xâm lấn sử dụng camera nhỏ dọn sạch nang lông cùng cụt và đốt lòng nang bằng năng lượng nhiệt, ít đau và hồi phục nhanh.

6. Theo dõi nang lông cùng cụt sau khi điều trị cần chú ý gì?

Quy trình theo dõi nang lông cùng cụt sau can thiệp y khoa quyết định trực tiếp đến tiến độ lành thương và khả năng ngăn ngừa bệnh tái phát.

Các lưu ý quan trọng khi theo dõi nang lông cùng cụt tại nhà:

Thay băng gạc hằng ngày theo đúng chỉ dẫn y tế, giữ vùng vết mổ nang lông cùng cụt luôn khô ráo.
Cạo hoặc triệt sạch lông vùng xung quanh rãnh mông, tránh lông mới mọc đâm vào vết thương nang lông cùng cụt.
Mặc quần lót rộng rãi, chất liệu thấm hút mồ hôi tốt để giảm ma sát lên khu vực nang lông cùng cụt.
Bổ sung nhiều chất xơ, uống đủ nước để tránh táo bón, hạn chế rặn mạnh ảnh hưởng đến vùng mông.
Tránh đi xe đạp, vận động mạnh hay bơi lội trong quá trình theo dõi nang lông cùng cụt cho đến khi vết mổ lành hẳn.
Tái khám ngay nếu phát hiện các dấu hiệu nang lông cùng cụt tái phát như sưng đỏ, chảy mủ hoặc sốt.

Nang lông cùng cụt là bệnh lý hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm. Ngay khi nhận thấy dấu hiệu nang lông cùng cụt, người bệnh nên đi khám để bác sĩ chẩn đoán chính xác, từ đó lựa chọn điều trị nang lông cùng cụt hiệu quả, kết hợp theo dõi đúng cách để phòng tránh tái phát dứt điểm.