Triệu chứng bệnh sốt xuất huyết nhận biết thế nào?

Chào bạn,

Các triệu chứng bệnh sốt xuất huyết điển hình thường bắt đầu bằng tình trạng sốt cao đột ngột kéo dài liên tục từ 2 đến 7 ngày, đi kèm đau đầu dữ dội, đau sau hốc mắt và đau mỏi cơ khớp. Bệnh diễn tiến qua 3 giai đoạn rõ rệt, trong đó giai đoạn nguy hiểm nhất lại rơi vào khoảng ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 khi người bệnh bắt đầu hạ sốt. Việc nhận biết sớm triệu chứng sốt xuất huyết ở người lớn cũng như triệu chứng sốt xuất huyết ở trẻ em sẽ giúp gia đình chủ động theo dõi và xử trí kịp thời các biến chứng xuất huyết nguy hiểm.

Triệu chứng bệnh sốt xuất huyết khởi phát ra sao?

Ngay sau thời gian ủ bệnh kéo dài từ 4 đến 10 ngày kể từ khi bị muỗi vằn truyền virus Dengue cắn, bệnh sẽ bùng phát một cách rất đột ngột.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO, phản ứng viêm rầm rộ do virus gây ra làm cản trở khả năng tự điều hòa nhiệt độ của cơ thể. Dấu hiệu sốt xuất huyết ngày đầu phổ biến nhất là cơn sốt tăng nhanh lên $39^\circ\text{C} – 40^\circ\text{C}$, đi kèm cảm giác ớn lạnh, nhức đầu nặng nề và đau nhức toàn thân. Người bệnh thường cảm thấy mệt mỏi sâu sắc, chán ăn, có biểu hiện buồn nôn và da xung quanh vùng mặt, cổ có thể bị sung huyết đỏ.

Diễn tiến triệu chứng bệnh sốt xuất huyết qua các giai đoạn thế nào?

Bệnh diễn tiến liên tục qua 3 giai đoạn lâm sàng nối tiếp nhau gồm giai đoạn sốt, giai đoạn nguy hiểm và giai đoạn hồi phục.

Sự thay đổi về mặt sinh học và triệu chứng của từng giai đoạn được tổng hợp chi tiết qua bảng sau:

Giai đoạn	Mốc thời gian	Biểu hiện lâm sàng đặc trưng	Diễn biến sinh học
Giai đoạn sốt	Ngày 1 – Ngày 3	Sốt cao đột ngột, đau hốc mắt, đau cơ, da sung huyết	Virus nhân lên rầm rộ trong máu
Giai đoạn nguy hiểm	Ngày 3 – Ngày 7	Giảm sốt nhưng mệt dả, xuất huyết dưới da, chảy máu cam, đau bụng	Thoát huyết tương, giảm tiểu cầu, cô đặc máu
Giai đoạn hồi phục	Sau ngày 7	Hết sốt, thèm ăn trở lại, nhịp tim ổn định, đi tiểu nhiều	Huyết tương tái hấp thu vào lòng mạch

Giai đoạn sốt ban đầu xuất hiện những biểu hiện gì?

Trong 3 ngày đầu tiên, người bệnh phải đối mặt với các đợt sốt cao liên tục khó hạ bằng các thuốc hạ sốt thông thường.

Theo Centers for Disease Control and Prevention (CDC), trong giai đoạn này, các xét nghiệm máu có thể ghi nhận chỉ số giảm tiểu cầu nhẹ hoặc chưa thay đổi rõ rệt. Người bệnh thường thắc mắc sốt xuất huyết có phát ban không thì ở giai đoạn sốt, da người bệnh chủ yếu bị đỏ sung huyết; các nốt xuất huyết dưới da dạng chấm nhỏ li ti thường bắt đầu xuất hiện rải rác ở cẳng tay, cẳng chân từ cuối ngày thứ 2 hoặc ngày thứ 3.

Vì sao giai đoạn giảm sốt lại là thời điểm nguy hiểm nhất?

Hiện tượng giảm sốt hoặc hết sốt từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 không đồng nghĩa với việc khỏi bệnh mà là lúc hiện tượng thoát huyết tương diễn ra mạnh mẽ nhất.

Theo dữ liệu y khoa từ Mayo Clinic, sự giải phóng các chất trung gian hóa học làm tăng tính thấm thành mạch, dẫn đến việc phần nước của máu (huyết tương) bị thoát ra ngoài khoảng kẽ. Tình trạng này gây cô đặc máu (tăng chỉ số Hematocrit), giảm thể tích tuần hoàn và tụt huyết áp. Đây là lý do sốt xuất huyết ngày thứ 3 nguy hiểm thế nào luôn được các bác sĩ cảnh báo; bệnh nhân có thể rơi vào trạng thái sốc Dengue, suy đa tạng hoặc chảy máu nghiêm trọng (chảy máu cam, chảy máu chân răng, nôn ra máu, đi ngoài phân đen).

Dấu hiệu nào cho thấy cơ thể bước vào giai đoạn hồi phục?

Sau ngày thứ 7, khi hiện tượng thoát huyết tương dừng lại, cơ thể bắt đầu tái hấp thu dịch từ khoảng kẽ vào lại lòng mạch.

Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh NHS, người bệnh sẽ cảm nhận rõ sự phục hồi thể trạng khi cơn sốt chấm dứt hoàn toàn, cảm giác thèm ăn quay trở lại và lượng nước tiểu tăng lên đáng kể. Trên da có thể xuất hiện mảng phát ban ngứa dạng “quần đảo trắng trên biển đỏ” và nhịp tim bắt đầu chậm lại ổn định.

Dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết trở nặng gồm những gì?

Các dấu hiệu cảnh báo đỏ xuất hiện báo hiệu nguy cơ sốc hoặc tạng tổn thương nặng cần được can thiệp y tế khẩn cấp.

Nghiên cứu công bố trên PubMed nhấn mạnh người chăm sóc cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu cảnh báo sốt xuất huyết nặng bao gồm:

• Đau bụng dữ dội hoặc đau nhiều vùng hạ sườn phải (vùng gan).

• Nôn trớ liên tục (trên 3 lần trong vòng 1 giờ hoặc 4 lần trong 6 giờ).

• Xuất huyết niêm mạc rầm rộ: Chảy máu chân răng, chảy máu cam không cầm, vật vã, đi ngoài phân đen hoặc nôn ra máu.

• Mệt dả người, lừ đừ, bồn chồn, lú lẫn hoặc chân tay lạnh ẩm.

• Tiểu ít hoặc không đi tiểu trong nhiều giờ liền.

Khi nào người bệnh sốt xuất huyết cần đến bệnh viện ngay?

Bạn cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay lập tức khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu cảnh báo trở nặng nào hoặc khi người bệnh thuộc nhóm nguy cơ cao.

Theo Cleveland Clinic, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh và người có bệnh lý mạn tính (như béo phì, đái tháo đường, bệnh tim mạch) cần được theo dõi tại cơ sở y tế từ sớm. Bác sĩ sẽ tiến hành xét nghiệm NS1Ag (tìm kháng nguyên virus trong 3 ngày đầu) hoặc xét nghiệm công thức máu định kỳ để theo dõi sát mức độ giảm tiểu cầu và tình trạng cô đặc máu.

Để chủ động theo dõi các chỉ số sức khỏe và lựa chọn thời gian thăm khám phù hợp, bạn có thể dễ dàng đặt lịch trước thông qua App TCI Hospital tại app.thucuc.vn hoặc liên hệ tổng đài 0936388288 để được hướng dẫn hỗ trợ nhanh chóng.

Làm sao để theo dõi và chăm sóc người bệnh an toàn tại nhà?

Việc bù dịch đường uống đầy đủ và sử dụng thuốc hạ sốt đúng chỉ định là hai yếu tố quan trọng nhất trong chăm sóc sốt xuất huyết thể nhẹ.

Chúng tôi khuyến cáo người bệnh và gia đình thực hiện đúng các nguyên tắc y tế sau:

• Bù nước và điện giải: Cho người bệnh uống nhiều nước oresol (pha đúng tỷ lệ), nước trái cây, nước dừa hoặc nước cháo loãng. Uống từng ngụm nhỏ liên tục trong ngày.

• Hạ sốt an toàn: Chỉ sử dụng thuốc Paracetamol đơn chất với liều lượng $10 – 15\text{ mg/kg}$ mỗi 4 – 6 giờ (không quá $60\text{ mg/kg/ngày}$). Tuyệt đối không dùng Aspirin hoặc Ibuprofen vì các thuốc này làm tăng nguy cơ chảy máu nghiêm trọng.

• Nghỉ ngơi tuyệt đối: Hạn chế vận động thể lực nặng, nằm nghỉ nơi thông thoáng.

• Theo dõi sát sao: Đo thân nhiệt 3 – 4 lần/ngày và ghi nhận lượng nước tiểu cũng như các dấu hiệu xuất huyết.

Nhận biết đúng triệu chứng bệnh sốt xuất huyết giúp người bệnh và gia đình chủ động ứng phó trong giai đoạn nguy hiểm của bệnh. Việc hết sốt từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 không phải là lúc chủ quan mà là thời điểm cần theo dõi sát các dấu hiệu cảnh báo sốc và xuất huyết. Bác sĩ khuyến cáo khi người bệnh có biểu hiện mệt dả, nôn nhiều hoặc chảy máu niêm mạc, bạn nên chủ động đưa người thân đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và điều trị kịp thời.