Giải đáp y khoa về nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị bệnh trĩ

Chào bạn,

Cảm ơn bạn đã tin tưởng gửi câu hỏi đến chuyên mục y khoa của chúng tôi. Tình trạng chảy máu khi đi đại tiện kèm theo cảm giác cộm rát mà bạn mô tả đúng là những dấu hiệu bệnh trĩ rất điển hình. Bệnh trĩ là một bệnh lý cực kỳ phổ biến ở đường tiêu hóa dưới nhưng lại khiến nhiều người e ngại việc thăm khám, dẫn đến bệnh tiến triển nặng. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giúp bạn hiểu rõ cơ chế của bệnh, cách phân loại cũng như các cách chữa bệnh trĩ chuẩn y khoa để bạn có thể an tâm tiếp cận phương pháp điều trị phù hợp nhất.

Bệnh trĩ hình thành như thế nào và bao gồm những loại nào?

Dưới góc độ giải phẫu học, bệnh trĩ không phải là một khối u hay thịt dư tự nhiên mọc ra. Theo Mayo Clinic, bệnh lý này thực chất là sự phì đại và giãn nở quá mức của các đám rối tĩnh mạch hậu môn và phần thấp của trực tràng, tương tự như tình trạng suy giãn tĩnh mạch ở chân. Khi các tĩnh mạch này liên tục chịu áp lực lớn, chúng sẽ ứ máu, sưng phồng và tạo thành các búi trĩ.

Dựa vào vị trí hình thành so với đường lược (đường ranh giới nếp gấp ở ống hậu môn), chúng tôi chia bệnh thành hai loại chính:

• Trĩ nội: Hình thành bên trên đường lược, nằm sâu bên trong trực tràng. Loại này thường không gây đau ở giai đoạn đầu do vùng này thiếu các dây thần kinh cảm giác đau, nhưng rất dễ chảy máu.

• Trĩ ngoại: Phát triển dưới da xung quanh rìa hậu môn. Vì khu vực này tập trung rất nhiều dây thần kinh, trĩ ngoại thường gây ngứa ngáy, cộm vướng và sưng đau hậu môn rõ rệt ngay từ sớm.

Những dấu hiệu bệnh trĩ nào thường xuất hiện trong giai đoạn đầu?

Triệu chứng của bệnh thường diễn biến âm thầm và có thể khác nhau tùy thuộc vào loại trĩ bạn đang mắc phải. Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), chảy máu khi đi đại tiện là dấu hiệu phổ biến và thường xuất hiện sớm nhất. Máu thường có màu đỏ tươi, dính trên giấy vệ sinh hoặc lẫn trên bề mặt phân, đôi khi nhỏ thành giọt nếu tình trạng rặn quá mạnh.

Bên cạnh đó, tình trạng sa búi trĩ là một triệu chứng đặc trưng của trĩ nội diễn tiến nặng. Ban đầu, khối lồi này có thể tự thụt vào sau khi đi vệ sinh. Tuy nhiên, nếu không can thiệp, búi trĩ sẽ sa hẳn ra ngoài, đòi hỏi người bệnh phải dùng tay đẩy vào hoặc thậm chí nằm thường trực ngoài hậu môn. Đi kèm với đó là tình trạng tiết dịch nhầy gây ẩm ướt, ngứa ngáy và đau rát dữ dội nếu búi trĩ bị tắc mạch.

Đâu là nguyên nhân bệnh trĩ phổ biến nhất ở người trưởng thành?

Có rất nhiều yếu tố cộng hưởng làm tăng áp lực lên hệ thống tĩnh mạch hậu môn. Theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), táo bón mạn tính là nguyên nhân bệnh trĩ hàng đầu. Phân khô cứng khiến người bệnh phải rặn mạnh và ngồi lâu trên bồn cầu, làm cản trở tuần hoàn máu tại trực tràng và kéo căng các dây chằng nâng đỡ mô trĩ.

Ngoài ra, chế độ ăn thiếu chất xơ, uống không đủ nước, thói quen ít vận động hoặc tính chất công việc phải ngồi/đứng liên tục nhiều giờ (như nhân viên văn phòng, tài xế) cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Ở phụ nữ, quá trình mang thai và sinh nở chèn ép lên vùng chậu cũng là yếu tố nguy cơ rất lớn khiến tĩnh mạch trực tràng bị suy giãn.

Cách chữa bệnh trĩ bằng phương pháp nội khoa và thủ thuật diễn ra thế nào?

Cách chữa bệnh trĩ sẽ được chúng tôi chỉ định dựa trên phân độ và loại trĩ. Đối với trĩ nội độ 1, độ 2 hoặc trĩ ngoại kích thước nhỏ, phương pháp điều trị nội khoa bảo tồn luôn được ưu tiên. Bác sĩ sẽ kê đơn các loại thuốc bôi tại chỗ, viên đặt hậu môn có chứa thành phần giảm đau, kháng viêm và thuốc uống hỗ trợ tăng cường sức bền thành mạch, giúp búi trĩ bớt sưng nề.

Nếu dùng thuốc không mang lại hiệu quả, các thủ thuật can thiệp ít xâm lấn sẽ được cân nhắc. Theo hướng dẫn của Đại học Tiêu hóa Hoa Kỳ (ACG), thủ thuật thắt dây thun (Rubber band ligation) là phương pháp ngoại trú rất hiệu quả cho trĩ nội độ 2 và độ 3. Chúng tôi sẽ sử dụng một vòng cao su nhỏ thắt quanh gốc búi trĩ để cắt đứt nguồn máu nuôi dưỡng, khiến búi trĩ tự teo và rụng đi sau khoảng một tuần.

Khi nào người mắc bệnh trĩ bắt buộc phải tiến hành phẫu thuật cắt trĩ?

Can thiệp ngoại khoa là lựa chọn cuối cùng khi các đám rối tĩnh mạch đã suy giãn trầm trọng. Bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật cắt trĩ trong các trường hợp: trĩ nội độ 3 (sa ra ngoài phải dùng tay đẩy vào) điều trị nội khoa thất bại, trĩ nội độ 4 (sa thường trực), trĩ ngoại có kích thước quá lớn, hoặc khi bệnh nhân gặp biến chứng huyết khối tắc mạch gây đau đớn dữ dội và hoại tử búi trĩ.

Hiện nay, y học có nhiều kỹ thuật mổ tiên tiến như phẫu thuật Longo, phẫu thuật cắt trĩ bằng sóng cao tần (HCPT) hoặc laser. Các phương pháp này giúp bảo tồn cấu trúc vùng hậu môn, ít gây đau đớn và rút ngắn đáng kể thời gian phục hồi so với phương pháp mổ mở truyền thống.

Người bệnh cần làm gì để ngăn chặn búi trĩ tái phát sau điều trị?

Dù áp dụng phương pháp nào, việc thay đổi lối sống là nền tảng cốt lõi để ngăn ngừa bệnh tái phát. Bạn cần bổ sung dồi dào chất xơ từ rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và uống ít nhất 2 lít nước mỗi ngày để phân mềm, phòng ngừa triệt để tình trạng táo bón. Đồng thời, hãy tập thói quen đi đại tiện vào một khung giờ cố định, tuyệt đối không nhịn đại tiện, không dùng điện thoại khi ngồi toilet và nên duy trì thói quen tập thể dục nhẹ nhàng hàng ngày.

Nếu có triệu chứng kéo dài hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, bạn nên chủ động đặt lịch khám với bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và đánh giá phù hợp. Người bệnh có thể đặt lịch qua App TCI Hospital tại app.thucuc.vn hoặc liên hệ 0936388288 để được hỗ trợ lựa chọn thời gian thăm khám và quản lý lịch khám thuận tiện hơn.

Chúng tôi hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn hiểu rõ hơn về tình trạng sức khỏe của mình. Đừng e ngại việc thăm khám, can thiệp y khoa từ sớm sẽ giúp quá trình điều trị trở nên nhẹ nhàng và đơn giản hơn rất nhiều.