Đau ruột thừa ở bên nào? Dấu hiệu cảnh báo

Chào bạn! Câu hỏi “đau ruột thừa ở bên nào” là một trong những thắc mắc rất phổ biến mà tôi thường gặp trong phòng khám. Đúng như bạn nghi ngờ, viêm ruột thừa thường gây đau ở vùng bụng dưới bên phải, nhưng điều quan trọng là cơn đau này hiếm khi xuất hiện ngay từ đầu ở vị trí đó.

Trên thực tế, triệu chứng điển hình của viêm ruột thừa thường bắt đầu bằng cơn đau mơ hồ quanh rốn hoặc vùng thượng vị, giống như cảm giác đầy bụng, khó tiêu. Sau vài giờ – thường là 6–12 giờ – cơn đau sẽ di chuyển và khu trú rõ rệt ở hố chậu phải (phần bụng dưới, bên phải rốn). Đây là dấu hiệu cảnh báo cần được đánh giá y tế khẩn trương.

Vì sao đau ruột thừa lại “di chuyển” như vậy?

Hiện tượng đau “chuyển vị” này có nguyên nhân sinh lý rất rõ ràng:

– Ruột thừa là một đoạn ruột nhỏ, kín, nằm ở góc dưới bên phải của ổ bụng, nối với manh tràng (phần đầu của đại tràng).
– Khi ruột thừa bị tắc nghẽn (do sỏi phân, hạch bạch huyết phì đại, hoặc dị vật), vi khuẩn phát triển mạnh, gây viêm và áp-xe.
– Giai đoạn đầu, viêm ảnh hưởng đến lớp niêm mạc và thành ruột – nơi có các dây thần kinh nội tạng. Những dây này không định vị chính xác được nguồn đau, nên bạn chỉ cảm thấy đau mơ hồ quanh rốn.
– Khi viêm lan ra thanh mạc (lớp màng bao phủ ổ bụng), các đầu dây thần kinh thành bụng bị kích thích – và chúng định vị rất rõ vị trí đau, khiến bạn cảm nhận rõ cơn đau ở bên phải, dưới rốn.

Tôi từng gặp nhiều bệnh nhân tưởng mình bị “đau dạ dày” vì ban đầu chỉ thấy đầy hơi, buồn nôn – đến khi đau dồn xuống hố chậu phải thì ruột thừa đã gần vỡ. Vì vậy, sự “di chuyển” của cơn đau chính là chìa khóa chẩn đoán.

Dấu hiệu cảnh báo bạn cần đi khám ngay

Ngoài vị trí đau, hãy lưu ý những biểu hiện sau – đặc biệt nếu chúng xuất hiện cùng lúc:

– Đau bụng tăng dần, không giảm sau khi nghỉ ngơi hoặc đi vệ sinh.
– Buồn nôn, nôn ói, chán ăn rõ rệt (thường xuất hiện sau cơn đau).
– Sốt nhẹ (37.5–38.5°C), có thể kèm rét run.
– Đi tiểu buốt hoặc táo bón, đôi khi bị tiêu chảy nhẹ (dễ nhầm với nhiễm trùng tiêu hóa).
– Đau tăng khi ho, đi bộ, hoặc ấn vào hố chậu phải – thậm chí bạn không dám nằm nghiêng bên phải.

⚠️ Lưu ý đặc biệt: Ở phụ nữ mang thai, người già, hoặc trẻ nhỏ, triệu chứng viêm ruột thừa có thể không điển hình – đau có thể lệch lên cao hơn do tử cung đẩy ruột thừa lên, hoặc chỉ biểu hiện bằng sốt và mệt mỏi. Trong những trường hợp này, chẩn đoán càng cần thận trọng.

Làm sao phân biệt với các nguyên nhân đau bụng khác?

Nhiều tình trạng có thể “giả dạng” viêm ruột thừa:

– Rối loạn tiêu hóa: Đau quặn từng cơn, thường đi kèm tiêu chảy, hết sau 1–2 ngày.
– Viêm bàng quang hoặc sỏi tiết niệu: Đau hạ vị, tiểu buốt, tiểu rắt – không sốt cao.
– Thai ngoài tử cung (ở phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ): Đau dữ dội một bên bụng dưới, có thể ngất, mất kinh.
– Hạch mạc treo viêm (phổ biến ở trẻ): Đau bụng kèm sốt, nhưng vị trí đau thường không cố định.

Do đó, không nên tự chẩn đoán dựa trên vị trí đau đơn thuần. Siêu âm bụng, xét nghiệm máu (bạch cầu tăng), và đôi khi CT scan là cần thiết để khẳng định.

Nên làm gì nếu nghi ngờ viêm ruột thừa?

– Không uống thuốc giảm đau mạnh (như ibuprofen, diclofenac) vì có thể che lấp triệu chứng, làm chậm chẩn đoán.
– Không ăn uống nhiều – nên nhịn để chuẩn bị cho khả năng phẫu thuật.
– Đến cơ sở y tế có chuyên khoa ngoại ngay khi đau kéo dài >6 giờ kèm các dấu hiệu nêu trên.

Viêm ruột thừa không thể tự khỏi. Nếu không được cắt bỏ kịp thời, ruột thừa có thể vỡ trong vòng 24–72 giờ, gây viêm phúc mạc – một biến chứng nguy hiểm đến tính mạng.

Đau ruột thừa thường bắt đầu ở giữa bụng rồi “dời” sang bên phải – đây là quy luật sinh lý, không phải ngẫu nhiên. Nếu bạn đang trải qua cơn đau bụng kéo dài, đặc biệt kèm theo sốt nhẹ và chán ăn, đừng chần chừ. Việc thăm khám sớm có thể giúp bạn tránh một cuộc mổ cấp cứu phức tạp hơn nhiều.

Trong hơn 15 năm làm ngoại tổng quát, tôi luôn nhấn mạnh với bệnh nhân: “Đừng đợi đến khi đau ‘chịu không nổi’ mới đi viện – vì lúc đó, ruột thừa có thể đã vỡ.” Hãy lắng nghe cơ thể, và hành động kịp thời.