Sỏi thận 5mm có tự ra ngoài được không hay cần can thiệp?
Kết quả siêu âm của em ghi sỏi thận 5mm ở bên phải, hiện thỉnh thoảng mới đau nhẹ. Em muốn biết sỏi thận 5mm có tự ra ngoài được không, kích thước này đã đủ để chỉ định tán sỏi chưa? Bác sĩ có cần chụp thêm phim để xác định sỏi nằm ở vị trí nào trước khi tư vấn không ạ?

Chào em Ngọc! Sỏi thận 5 mm có khả năng tự ra ngoài, nhưng điều đó không chắc chắn vì viên sỏi hiện đang nằm trong thận chứ chưa chắc đã xuống niệu quản. Kích thước 5 mm cũng chưa đủ để kết luận em phải tán sỏi. Nếu sỏi không gây tắc nghẽn, chức năng thận bình thường, không nhiễm trùng và triệu chứng nhẹ, bác sĩ có thể cân nhắc theo dõi. Vì em thỉnh thoảng đã thấy đau bên phải, nên kiểm tra xem vị trí sỏi có liên quan đến cơn đau và có ảnh hưởng dòng nước tiểu hay không trước khi lựa chọn điều trị.
Sỏi thận 5mm có tự ra ngoài được không khi vẫn còn trong đài thận?
Thận có hệ thống đài và bể thận giúp thu nhận nước tiểu trước khi nước tiểu đi xuống niệu quản. Viên sỏi có thể nằm trong một đài thận khá lâu mà không di chuyển. Muốn tự thoát khỏi cơ thể, nó cần đi vào bể thận, xuống niệu quản, đến bàng quang rồi được đào thải khi đi tiểu.
Vì vậy, không thể dùng khả năng thoát của sỏi niệu quản 5 mm để khẳng định rằng sỏi thận 5 mm cũng sẽ tự ra trong khoảng thời gian tương tự. Một số viên sỏi nhỏ duy trì ở đài thận lâu dài, một số khác di chuyển và có thể gây đau khi mắc lại ở niệu quản. Theo Hiệp hội Tiết niệu châu Âu (EAU), việc lựa chọn theo dõi sỏi thận phụ thuộc vào sự tiến triển, triệu chứng, tình trạng tắc nghẽn, nhiễm trùng và nguy cơ cá nhân.
Vị trí viên sỏi có ảnh hưởng thế nào?
Sỏi nằm ở đài dưới thận có thể khó di chuyển theo dòng nước tiểu hơn do đặc điểm giải phẫu. Sỏi nằm gần bể thận hoặc lối ra niệu quản có thể dịch chuyển xuống dưới, song nếu mắc tại một vị trí hẹp sẽ gây tắc nghẽn. Đặc điểm góc đài bể thận và chiều rộng đường thoát cũng ảnh hưởng đến khả năng các mảnh sỏi đi ra ngoài sau một số phương pháp điều trị.
Nếu báo cáo của em chỉ ghi sỏi thận phải 5 mm mà chưa mô tả rõ đài thận hay bể thận, bác sĩ có thể cần xem trực tiếp hình ảnh hoặc kiểm tra lại. Em không nên cố vận động mạnh để buộc viên sỏi di chuyển, vì không có bảo đảm nó sẽ đi qua niệu quản thuận lợi.
Cơn đau nhẹ có phải dấu hiệu viên sỏi đang di chuyển không?
Đau hông lưng do sỏi có thể xuất hiện khi dòng nước tiểu bị cản trở, đặc biệt nếu viên sỏi đã vào niệu quản. Cơn đau quặn thường có thể lan xuống vùng bụng dưới hoặc bẹn, kèm buồn nôn, tiểu máu. Tuy nhiên, đau lưng nhẹ cũng có thể do cơ xương khớp hoặc những nguyên nhân khác. Một viên sỏi 5 mm phát hiện tình cờ chưa chắc gây ra tất cả triệu chứng em đang có.
Bác sĩ sẽ hỏi vị trí đau chính xác, cơn đau liên quan đến vận động hay thay đổi tư thế không, có kèm tiểu buốt, tiểu rắt hoặc thấy nước tiểu đổi màu hay không. Nếu có dấu hiệu nhiễm trùng tiết niệu, việc xử trí sẽ khác với sỏi không biến chứng. Cần tránh chỉ dùng thuốc giảm đau mà không xác định nguyên nhân khi triệu chứng tái diễn.
Kích thước 5 mm đã đủ để phải tán sỏi chưa?
Viện Quốc gia về Chất lượng Y tế và Chăm sóc Anh (NICE) cho phép cân nhắc theo dõi sỏi thận không triệu chứng, kể cả một số sỏi lớn hơn 5 mm sau khi trao đổi lợi ích và nguy cơ. Do vậy, viên sỏi của em không mặc định phải tán ngay. Nếu đau nhẹ chưa xác định do sỏi, bác sĩ có thể kiểm tra kỹ hơn để quyết định.
Can thiệp có thể được cân nhắc nếu viên sỏi tăng kích thước, gây đau tái diễn được xác định liên quan, cản trở đường dẫn nước tiểu, gây nhiễm trùng hoặc có yếu tố nguy cơ khác. Một người chỉ có một thận hoạt động hoặc có suy giảm chức năng thận có thể cần kế hoạch khác so với người có hai thận khỏe.
Nếu cần xử lý, các lựa chọn có thể bao gồm tán sỏi ngoài cơ thể bằng sóng xung kích hoặc nội soi phù hợp. Việc chọn kỹ thuật dựa trên vị trí sỏi, độ cứng ước tính, cấu trúc thận, khả năng đào thải mảnh sỏi và sức khỏe người bệnh. Không nhất thiết viên sỏi nhỏ phải chọn một phương pháp can thiệp chỉ vì có thể thực hiện được.
Bác sĩ có cần chụp thêm phim hoặc làm xét nghiệm không?
Siêu âm có đủ để đưa ra quyết định không?
Siêu âm có lợi thế không sử dụng tia X, có thể ghi nhận viên sỏi và tình trạng giãn đường tiết niệu. Tuy nhiên, sai khác về số đo và khả năng quan sát ở một số vị trí có thể xảy ra. Nếu bác sĩ thấy kết quả chưa phù hợp với triệu chứng, cần làm rõ vị trí sỏi hoặc lập kế hoạch can thiệp, chụp cắt lớp vi tính không cản quang có thể được chỉ định.
NIDDK, Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Bệnh Tiêu hóa và Thận Hoa Kỳ, mô tả điều trị sỏi dựa vào kích thước, vị trí và thành phần sỏi. Các xét nghiệm nước tiểu giúp phát hiện máu, dấu hiệu nhiễm trùng và những đặc điểm có thể liên quan tới sỏi. Xét nghiệm máu có thể hỗ trợ đánh giá chức năng thận. Em nên cung cấp thông tin nếu có khả năng mang thai để bác sĩ lựa chọn phương tiện chẩn đoán hình ảnh phù hợp.
Không nhất thiết người có sỏi 5 mm đều cần chụp CT ngay. Bác sĩ sẽ cân nhắc thông tin thu được có làm thay đổi kế hoạch điều trị không, từ đó hạn chế kiểm tra không cần thiết.
Nên chăm sóc và theo dõi viên sỏi như thế nào?
Em nên uống nước đều trong ngày nếu không có chống chỉ định, hạn chế ăn quá mặn và tránh tự kiêng hoàn toàn canxi trong bữa ăn. Không nên dùng thuốc lợi tiểu hoặc sản phẩm làm tan sỏi không rõ nguồn gốc. Nếu bác sĩ xác định loại sỏi hoặc có yếu tố nguy cơ tái phát, chế độ ăn và thuốc phòng sỏi có thể được điều chỉnh riêng.
Hãy giữ kết quả siêu âm để so sánh khi tái khám. Nếu cơn đau thay đổi, ghi lại thời điểm, mức độ, hướng lan và triệu chứng khi đi tiểu để bác sĩ có thêm dữ liệu. Không nên bỏ lịch kiểm tra chỉ vì vài tuần không thấy đau.
Nếu sốt, rét run, đau quặn dữ dội không giảm, nôn nhiều hoặc tiểu rất ít, em cần đi khám khẩn. Tắc nghẽn do sỏi kèm nhiễm trùng có thể cần xử trí cấp cứu, nên không cố chờ viên sỏi tự thoát tại nhà.
Tóm lại, sỏi thận 5mm có tự ra ngoài được không còn phụ thuộc vị trí và khả năng di chuyển, đồng thời chưa đủ căn cứ để quyết định tán sỏi ngay. Em có thể đặt lịch kiểm tra sỏi thận phải tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI qua App TCI Hospital: app.thucuc.vn và mang theo kết quả siêu âm trước đó để được tư vấn phù hợp.








