Sỏi thận hai bên có nguy hiểm không và cần kiểm tra chức năng thận thế nào?
Trong đợt khám gần đây tôi phát hiện cả thận trái và thận phải đều có sỏi, kích thước không giống nhau. Tôi vẫn đi tiểu bình thường nhưng rất lo ảnh hưởng lâu dài. Xin hỏi sỏi thận hai bên có nguy hiểm không, có cần kiểm tra chức năng của từng thận và điều trị theo thứ tự không?

Chào anh Minh! Sỏi thận hai bên có thể nguy hiểm hơn sỏi chỉ ở một bên nếu cả hai thận bị tắc nghẽn, nhiễm trùng hoặc suy giảm chức năng. Tuy vậy, việc phát hiện sỏi ở cả thận trái và phải không đồng nghĩa anh đã bị suy thận hay phải tán sỏi ở cả hai bên ngay. Anh cần biết cụ thể kích thước, số lượng và vị trí sỏi, mức độ ứ nước của từng bên và kết quả chức năng thận. Dù hiện tại vẫn tiểu bình thường, anh nên theo dõi có kế hoạch để xác định bên nào cần ưu tiên xử lý.
Sỏi thận hai bên có nguy hiểm không khi vẫn đi tiểu bình thường?
Hai thận đảm nhiệm lọc máu, loại bỏ chất thải, điều hòa dịch và nhiều chức năng khác. Mỗi bên có hệ thống đài bể thận và niệu quản riêng để vận chuyển nước tiểu xuống bàng quang. Sỏi có thể nằm yên trong thận hoặc di chuyển gây cản trở dẫn lưu. Nguy cơ phụ thuộc vào vị trí và mức độ tắc của từng viên hơn là chỉ số lượng bên có sỏi.
Theo Hiệp hội Tiết niệu châu Âu (EAU), tắc nghẽn kéo dài, nhiễm trùng và suy giảm chức năng thận là những yếu tố cần cân nhắc điều trị sỏi tích cực. Tắc nghẽn hai bên hoặc tắc ở người chỉ có một thận hoạt động đặc biệt đáng lo vì tổng chức năng thận có thể suy giảm nhanh.
Anh vẫn có thể đi tiểu bình thường khi một bên thận bị ảnh hưởng nhẹ hoặc thậm chí khi một đường dẫn nước tiểu bị tắc còn bên kia vẫn hoạt động. Tương tự, nếu hai bên chỉ có sỏi nhỏ chưa gây tắc, lượng nước tiểu vẫn có thể hoàn toàn bình thường. Vì vậy, số lần đi tiểu không đủ để kết luận cả hai thận đang hoạt động tốt.
Có phải tất cả trường hợp sỏi hai bên đều cần tán?
Nếu cả hai bên chỉ có những viên sỏi nhỏ không triệu chứng, không ứ nước, không nhiễm trùng và chức năng thận ổn định, bác sĩ có thể cân nhắc theo dõi. Viện Quốc gia về Chất lượng Y tế và Chăm sóc Anh (NICE) cho phép theo dõi sỏi thận không triệu chứng trong những trường hợp thích hợp. Tuy nhiên, anh có sỏi ở hai bên nên cần lập kế hoạch kiểm tra rõ và so sánh từng bên qua thời gian.
Nếu một bên có sỏi lớn, bên kia có viên nhỏ nhưng đã gây tắc, bên cần xử trí trước có thể không phải bên có viên sỏi lớn nhất. Đánh giá cần dựa trên mức độ nguy cơ hiện tại và chức năng thận, thay vì chỉ xem kích thước.
Cần kiểm tra chức năng của từng thận như thế nào?
Xét nghiệm creatinine máu, mức lọc cầu thận ước tính và khi thích hợp, điện giải giúp bác sĩ đánh giá chức năng thận chung. Xét nghiệm nước tiểu giúp tìm máu, dấu hiệu viêm nhiễm và những thông tin liên quan đến nguy cơ hình thành sỏi. Nếu nghi nhiễm trùng hoặc chuẩn bị can thiệp, bác sĩ có thể chỉ định cấy nước tiểu.
Siêu âm có thể ghi nhận kích thước, số lượng sỏi, tình trạng giãn đài bể thận và một số đặc điểm của nhu mô thận. CT không cản quang có thể cần thiết để xác định rõ vị trí, tổng lượng sỏi và đặc điểm phục vụ lựa chọn kỹ thuật. Không phải ai cũng phải chụp lặp lại CT ở mỗi lần tái khám, bác sĩ sẽ cân nhắc hình ảnh cần thiết nhất.
Xét nghiệm máu phản ánh tổng chức năng của hai thận, không trực tiếp cho biết mỗi bên đảm nhiệm bao nhiêu. Nếu nghi một thận suy giảm chức năng đáng kể hoặc cần lập kế hoạch can thiệp phức tạp, bác sĩ có thể cân nhắc phương tiện đánh giá chức năng riêng bên trái và phải, chẳng hạn xạ hình thận khi có chỉ định.
Nếu cần can thiệp, bác sĩ sẽ điều trị hai bên theo thứ tự nào?
Trước hết, tình trạng cấp cứu như nhiễm trùng kèm tắc nghẽn, vô niệu hoặc suy thận cấp cần được xử trí ưu tiên. Khi đó, mục tiêu trước mắt có thể là khôi phục dẫn lưu nước tiểu và ổn định sức khỏe, sau đó mới điều trị sỏi triệt để. Bên có tắc nghẽn hoặc nhiễm trùng đe dọa chức năng thận cần được xác định rõ.
Trong điều kiện ổn định, bác sĩ sẽ xem xét bên nào gây đau tái diễn, có sỏi tăng kích thước, gây ứ nước hoặc có nguy cơ biến chứng cao hơn. Đồng thời, họ cần biết chức năng của bên còn lại để cân nhắc an toàn trong quá trình can thiệp.
Có thể xử lý sỏi ở hai thận cùng một lần không?
Ở một số bệnh nhân được chọn lọc, có thể cân nhắc điều trị sỏi hai bên trong một đợt hoặc một cuộc can thiệp. Tuy nhiên, lượng sỏi nhiều, thời gian phẫu thuật dự kiến kéo dài, nguy cơ nhiễm trùng hoặc chức năng thận giảm có thể khiến bác sĩ ưu tiên điều trị từng bên theo giai đoạn. Không phải ai cũng phù hợp với phương án xử lý cùng lúc.
Theo NIDDK, các phương pháp điều trị sỏi gồm tán ngoài cơ thể, nội soi niệu quản và lấy sỏi qua da tùy kích thước và vị trí. Hai bên thận của anh có thể cần hai phương án khác nhau. Một viên sỏi nhỏ có thể theo dõi, trong khi viên lớn cần tán hoặc lấy sỏi bằng kỹ thuật phù hợp.
Cần làm gì để bảo vệ thận và hạn chế sỏi tái phát?
Việc phát hiện nhiều viên sỏi ở hai bên là lý do để trao đổi về nguy cơ tái phát và các yếu tố chuyển hóa. Nếu lấy được viên sỏi, phân tích thành phần có thể hỗ trợ điều chỉnh chế độ ăn hoặc thuốc phòng sỏi. Bác sĩ có thể đề nghị đánh giá chuyển hóa chuyên sâu, bao gồm xét nghiệm nước tiểu thu trong 24 giờ khi phù hợp.
Anh nên uống nước đều nếu không có giới hạn dịch, tránh ăn quá mặn, không tự kiêng toàn bộ canxi và duy trì cân nặng phù hợp. Nếu có bệnh tim, bệnh thận hoặc đang dùng thuốc ảnh hưởng cân bằng dịch, hãy hỏi bác sĩ trước khi thay đổi lượng nước uống. Không dùng thuốc làm tan sỏi hoặc lợi tiểu tùy ý.
Nếu sốt, rét run, đau hông lưng dữ dội, nôn liên tục hoặc đột ngột tiểu rất ít hay không tiểu được, anh cần đến cơ sở y tế khẩn. Tắc nghẽn kèm nhiễm trùng hoặc tắc hai bên có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Như vậy, sỏi thận hai bên có nguy hiểm không phụ thuộc vào ảnh hưởng của từng viên sỏi đến khả năng dẫn lưu và chức năng thận. Anh có thể đặt lịch tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI qua App TCI Hospital: app.thucuc.vn để mang kết quả kiểm tra đến, được đánh giá hai bên và tư vấn thứ tự xử trí phù hợp.








