Chức năng gan và cách bảo vệ hiệu quả

Chào bạn,

Cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi đến chuyên mục Tiêu hóa – Gan mật của chúng tôi. Với những thói quen sinh hoạt như thức khuya, lạm dụng rượu bia kèm theo triệu chứng chán ăn, tức vùng hạ sườn phải, mối lo ngại của bạn về sức khỏe lá gan là hoàn toàn có cơ sở. Gan là cơ quan nội tạng lớn nhất và đảm nhiệm những vai trò sinh tồn không thể thay thế. Khi tế bào gan bị tổn thương, toàn bộ quá trình trao đổi chất của cơ thể sẽ bị đình trệ. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ phân tích rõ các dấu hiệu bệnh gan và cung cấp góc nhìn y khoa chuẩn xác về việc bảo vệ cơ quan này, tránh những sai lầm trong việc tự ý giải độc.

Cơ quan gan nằm ở đâu và đảm nhận những chức năng gì?

Về mặt giải phẫu, cơ quan này nằm ở phần trên bên phải của ổ bụng, ngay dưới cơ hoành và phía trên dạ dày, thận phải. Theo tài liệu sinh lý học từ Đại học Y khoa Johns Hopkins (Johns Hopkins Medicine), chức năng gan vô cùng phức tạp với hơn 500 nhiệm vụ khác nhau để duy trì sự sống.

Ba vai trò quan trọng nhất bao gồm: Thứ nhất, sản xuất dịch mật (được lưu trữ tại túi mật) giúp ruột non phân giải và hấp thụ chất béo, vitamin. Thứ hai, đóng vai trò như một nhà máy chuyển hóa, biến đổi các chất dinh dưỡng từ thức ăn thành năng lượng dự trữ hoặc các protein thiết yếu cho máu. Thứ ba, hoạt động như một hệ thống lọc máu khổng lồ, vô hiệu hóa và thanh lọc các độc tố từ rượu bia, thuốc men và các sản phẩm phụ của quá trình trao đổi chất ra khỏi cơ thể.

Đâu là những dấu hiệu bệnh gan cảnh báo tế bào bị tổn thương?

Một đặc điểm rất nguy hiểm của các bệnh gan là chúng thường tiến triển âm thầm. Cơ quan này không có các dây thần kinh cảm giác đau bên trong, do đó, khi bạn cảm thấy đau tức vùng hạ sườn phải (do lớp vỏ bao bên ngoài bị căng trướng), tổn thương thường đã ở mức độ đáng kể.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), bạn cần đặc biệt cảnh giác với các triệu chứng lâm sàng sau:

• Tình trạng vàng da và lòng trắng mắt chuyển sang màu vàng (do sự tích tụ bilirubin trong máu khi không được lọc thải).

• Nước tiểu có màu vàng sậm (như nước trà đặc) và phân bạc màu.

• Cảm giác mệt mỏi mạn tính, chán ăn, buồn nôn hoặc nôn mửa.

• Ngứa ngáy da dai dẳng không rõ nguyên nhân (do muối mật tích tụ dưới da).

• Sưng phù ở chân, mắt cá chân hoặc chướng bụng (tích tụ dịch).

Các nhóm bệnh gan phổ biến nhất hiện nay bao gồm những loại nào?

Sự tổn thương diễn ra liên tục sẽ dẫn đến suy giảm chức năng toàn diện. Dưới góc độ bệnh học, chúng tôi thường phân loại thành các nhóm chính sau:

• Viêm gan do virus: Phổ biến nhất là virus viêm gan A, B và C. Chúng tấn công trực tiếp và phá hủy các tế bào.

• Gan nhiễm mỡ: Bao gồm do rượu và không do rượu (thường liên quan đến thừa cân, tiểu đường). Tình trạng này xảy ra khi mỡ tích tụ quá 5% trọng lượng của tạng.

• Xơ gan: Theo thời gian, các tổn thương viêm mạn tính sẽ để lại mô sẹo cứng. Quá trình xơ hóa này làm mất đi khả năng thực hiện chức năng và không thể đảo ngược, dẫn đến suy tạng hoặc tiến triển thành ung thư.

Sự thật về các cách giải độc gan đang được lan truyền là gì?

Nhiều bệnh nhân thường tự ý mua các loại lá nam, thuốc bắc hoặc thực phẩm chức năng hạ men gan với hy vọng tìm được cách giải độc gan cấp tốc sau khi uống rượu. Chúng tôi phải đặc biệt cảnh báo rằng: Dưới góc độ y khoa, đây là một quan niệm sai lầm và nguy hiểm.

Theo khuyến cáo từ Mayo Clinic, bản thân tạng này đã là hệ thống giải độc hoàn hảo nhất. Không có bất kỳ loại thuốc hay thực phẩm chức năng nào có thể “rửa sạch” nó. Ngược lại, việc uống các loại thuốc không rõ nguồn gốc sẽ ép cơ quan này phải làm việc quá tải để lọc thêm chính những hóa chất đó, dễ dẫn đến tình trạng suy cấp tính. Cách “giải độc” duy nhất có hiệu sở khoa học là ngừng đưa chất độc vào cơ thể: kiêng tuyệt đối rượu bia, không hút thuốc, kiểm soát cân nặng và chỉ sử dụng thuốc tây theo đúng chỉ định của bác sĩ.

Khi nào bạn cần thực hiện xét nghiệm kiểm tra chức năng gan?

Với những người có yếu tố nguy cơ cao như thường xuyên sử dụng rượu bia, mắc bệnh béo phì, tiểu đường, hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh viêm gan virus, việc thăm khám định kỳ là bắt buộc. Bác sĩ sẽ tiến hành xét nghiệm máu để đo nồng độ men gan (AST, ALT), siêu âm ổ bụng hoặc đo độ đàn hồi (FibroScan) để phát hiện sớm tình trạng gan nhiễm mỡ và xơ hóa ngay cả khi chưa có triệu chứng.

Nếu có triệu chứng kéo dài hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, bạn nên chủ động đặt lịch khám với bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và đánh giá phù hợp. Người bệnh có thể đặt lịch qua App TCI Hospital tại app.thucuc.vn hoặc liên hệ 0936388288 để được hỗ trợ lựa chọn thời gian thăm khám và quản lý lịch khám thuận tiện hơn.

Chúng tôi hy vọng bạn sẽ sớm thay đổi lối sống, bảo vệ cơ quan sinh tồn này bằng các phương pháp khoa học thay vì tin vào những lời quảng cáo thiếu cơ sở y tế.