Sỏi niệu quản kèm viêm thận là gì? Có nguy hiểm không?

Sự xuất hiện đồng thời của sỏi niệu quản và viêm thận có thể khiến tình trạng bệnh trở nên phức tạp hơn, nhất là khi đường tiết niệu bị tắc nghẽn. Người bệnh sẽ cảm thấy đau vùng thắt lưng, sốt cao, rét run và rối loạn tiểu tiện. Nếu không được xử trí kịp thời, nhiễm trùng có thể lan rộng và gây tổn thương thận.

1. Sỏi niệu quản kèm viêm thận là gì? Nguyên nhân gây bệnh

Sỏi niệu quản kèm viêm thận là tình trạng sỏi từ thận di chuyển xuống, mắc kẹt trong niệu quản (ống dẫn nước tiểu từ thận đến bàng quang), gây cản trở dòng nước tiểu. Nước tiểu ứ đọng tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển, gây nhiễm trùng và lan ngược lên thận, dẫn đến viêm thận.

Nguyên nhân sỏi niệu quản kèm viêm thận có thể do:

• Sỏi từ thận di chuyển xuống: Sỏi rơi vào niệu quản và mắc tại những vị trí hẹp, gây tắc nghẽn.

• Khoáng chất kết tinh: Canxi oxalat, axit uric hoặc cystine tích tụ trong nước tiểu, hình thành sỏi.

• Uống ít nước: Khiến nước tiểu cô đặc, tăng nguy cơ kết tinh khoáng chất.

• Chế độ ăn không hợp lý: Ăn nhiều muối, đạm động vật hoặc thực phẩm giàu oxalat không phù hợp với nguy cơ sỏi của từng người.

• Rối loạn chuyển hóa: Bệnh gout, tăng canxi máu và một số bất thường đường tiết niệu có thể thúc đẩy hình thành sỏi.

• Nhiễm khuẩn đường tiết niệu: Một số vi khuẩn như Proteus có thể góp phần hình thành sỏi nhiễm trùng. Khi niệu quản tắc nghẽn, nhiễm trùng có thể lan lên thận và gây biến chứng nghiêm trọng.

2. Triệu chứng sỏi niệu quản kèm viêm thận thường gặp là gì?

Sỏi niệu quản kèm viêm thận thường gây đau ở vùng hông lưng, rối loạn tiểu tiện và thêm các biểu hiện nhiễm trùng như sốt cao, rét run. Mức độ triệu chứng phụ thuộc vào vị trí tắc nghẽn và tình trạng viêm nhiễm. Những dấu hiệu điển hình gồm:

Triệu chứng đau và toàn thân:

• Đau quặn thận: Đau dữ dội ở vùng hông lưng bên có sỏi, có thể lan xuống bẹn hoặc cơ quan sinh dục. Cơn đau kéo dài từ vài giờ đến một ngày do sỏi gây tắc nghẽn đường tiểu.

• Sốt cao, rét run: Người bệnh lên cơn sốt cao từ 38 – 39°C, kèm run lạnh khi nhiễm trùng lan lên thận.

• Buồn nôn, nôn: Xuất hiện cùng cơn đau quặn thận cấp tính.

• Mệt mỏi, môi khô, lưỡi bẩn: Là biểu hiện của nhiễm trùng và nhiễm độc toàn thân.

Triệu chứng rối loạn tiểu tiện:

• Tiểu buốt, tiểu rắt: Người bệnh cảm thấy đau rát khi đi tiểu hoặc buồn tiểu nhiều lần.

• Tiểu đục hoặc có mủ: Nước tiểu có màu đục, mùi hôi hoặc xuất hiện mủ do nhiễm trùng đường tiết niệu.

• Tiểu ra máu: Nước tiểu có màu hồng hoặc đỏ do sỏi cọ xát, làm tổn thương niêm mạc niệu quản.

• Bí tiểu hoặc vô niệu: Xảy ra khi đường tiểu bị tắc nghẽn hoàn toàn ở cả hai bên hoặc ở người chỉ có một thận hoạt động. Đây là dấu hiệu nguy hiểm cần được cấp cứu gấp.

3. Biến chứng sỏi niệu quản kèm viêm thận có nguy hiểm không?

Sỏi niệu quản kèm viêm thận là tình trạng nguy hiểm, cần được thăm khám và điều trị khẩn cấp. Sỏi gây tắc nghẽn dòng nước tiểu, khiến nước tiểu ứ đọng và tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Nếu không được xử trí kịp thời, người bệnh có nguy cơ gặp các biến chứng nghiêm trọng như:

• Thận ứ nước, giãn đài bể thận: Nước tiểu không thoát xuống bàng quang, tích tụ trong thận và làm tăng áp lực, gây tổn thương mô thận.

• Nhiễm trùng nặng, nhiễm khuẩn huyết: Vi khuẩn từ đường tiết niệu có thể lan vào máu, gây sốc nhiễm khuẩn và đe dọa tính mạng.

• Ứ mủ thận, áp xe quanh thận: Mủ tích tụ trong thận hoặc hình thành ổ áp xe xung quanh, phá hủy mô thận lành.

• Suy thận cấp hoặc mạn tính: Tắc nghẽn kéo dài kết hợp với nhiễm trùng có thể làm suy giảm chức năng thận, thậm chí gây tổn thương không hồi phục.

• Vỡ đài bể thận: Áp lực tăng cao do tắc nghẽn có thể làm rò rỉ nước tiểu ra ngoài đường tiết niệu, gây thêm biến chứng nghiêm trọng.

4. Điều trị sỏi niệu quản kèm viêm thận như thế nào?

Điều trị sỏi niệu quản kèm viêm thận cần tập trung vào hai mục tiêu chính: kiểm soát nhiễm trùng và giải quyết tình trạng tắc nghẽn đường tiết niệu. Bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm nước tiểu, cấy nước tiểu, xét nghiệm máu và chẩn đoán hình ảnh để xác định vị trí sỏi, mức độ nhiễm trùng và tổn thương thận, từ đó lựa chọn phương pháp phù hợp.

Điều trị nội khoa:

• Kháng sinh: Chỉ định kháng sinh tĩnh mạch hoặc đường uống phù hợp với tình trạng nhiễm trùng thận.

• Thuốc giảm đau, chống viêm và giãn cơ trơn: Giúp giảm bớt co thắt niệu quản, hỗ trợ viên sỏi nhỏ có thể di chuyển hoặc giảm áp lực.

• Truyền dịch: Hỗ trợ tăng cường đào thảo và ổn định huyết động.

Lưu ý: Khi đã có biến chứng viêm thận, dùng thuốc để tống xuất sỏi chỉ áp dụng khi sỏi rất nhỏ và có sự theo dõi sát của bác sĩ. Phần lớn các trường hợp viêm thận cấp do sỏi đều cần can thiệp ngoại khoa sớm

Can thiệp ngoại khoa:

• Đặt ống niệu quản JJ hoặc dẫn lưu thận qua da: Giúp nước tiểu và mủ thoát ra ngoài, giảm áp lực trong thận. Đây là biện pháp ưu tiên khi tắc nghẽn đi kèm nhiễm trùng nặng. Sau khi tình trạng nhiễm trùng được kiểm soát mới tiến hành lấy sỏi.

• Nội soi niệu quản tán sỏi bằng laser: Bác sĩ đưa ống soi qua đường tiết niệu để tiếp cận và phá sỏi thành những mảnh nhỏ. Phương pháp này được thực hiện khi tình trạng nhiễm trùng đã ổn định.

• Tán sỏi ngoài cơ thể: Sử dụng sóng xung kích để phá sỏi thành các mảnh nhỏ, tuy nhiên không được ưu tiên áp dụng khi người bệnh đang bị nhiễm trùng đường tiết niệu chưa kiểm soát.

• Phẫu thuật nội soi hoặc mổ mở: Được cân nhắc khi sỏi lớn, vị trí phức tạp hoặc các phương pháp ít xâm lấn không đạt hiệu quả.

5. Phòng ngừa sỏi niệu quản kèm viêm thận bằng cách nào?

Để phòng ngừa sỏi niệu quản kèm viêm thận, người bệnh cần hạn chế nguy cơ hình thành sỏi, ngăn ngừa nhiễm trùng đường tiết niệu và phát hiện sớm tình trạng tắc nghẽn.

Các biện pháp phòng ngừa nên thực hiện:

• Uống đủ nước: Duy trì khoảng 2 – 3 lít nước mỗi ngày nếu không bị hạn chế dịch, điều chỉnh theo thể trạng và tình trạng sức khỏe.

• Ăn uống hợp lý: Hạn chế muối, tránh ăn quá nhiều đạm động vật, bổ sung đủ canxi từ thực phẩm và điều chỉnh thực phẩm giàu oxalat theo loại sỏi.

• Duy trì thói quen tốt: Không nhịn tiểu, giữ vệ sinh vùng kín và vận động thường xuyên.

• Điều trị kịp thời: Tuân thủ chỉ định của bác sĩ khi có sỏi hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu, không tự ý dùng thuốc.

• Tái khám định kỳ: Theo dõi kích thước sỏi, chức năng thận và nguy cơ tái phát theo hướng dẫn của bác sĩ.

Lưu ý: Sỏi niệu quản gây tắc nghẽn kèm sốt hoặc rét run có thể là dấu hiệu nhiễm trùng nghiêm trọng. Người bệnh cần đến cơ sở y tế cấp cứu, không nên tự điều trị tại nhà.

Sỏi niệu quản kèm viêm thận có thể diễn tiến nhanh và gây ra những biến chứng nghiêm trọng nếu đường tiểu bị tắc nghẽn trong khi nhiễm trùng chưa được kiểm soát. Vì vậy, người bệnh không nên tự điều trị tại nhà hoặc chờ sỏi tự đào thải khi có dấu hiệu bất thường. Thăm khám chuyên khoa, tuân thủ phác đồ điều trị và theo dõi định kỳ là những biện pháp cần thiết để kiểm soát bệnh, bảo vệ chức năng thận và hạn chế nguy cơ tái phát.