Bệnh viêm amidan: Dấu hiệu nhận biết và khi nào cần phẫu thuật?

Chào bạn,

Cảm ơn bạn đã tin tưởng gửi thắc mắc đến chuyên mục Tai Mũi Họng của chúng tôi. Tình trạng đau họng, nuốt vướng và quan sát thấy mủ trắng ở hai bên vòm họng như bạn mô tả là những dấu hiệu viêm amidan rất điển hình, đặc biệt là thể viêm amidan hốc mủ. Khối amidan không phải là một mô thừa vô tác dụng, mà nó đóng vai trò cực kỳ quan trọng đối với sức khỏe hô hấp. Việc có nên cắt amidan hay không cần dựa trên những đánh giá y khoa khắt khe chứ không thể tùy tiện loại bỏ. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân gây bệnh và các chỉ định điều trị chuẩn xác nhất để bảo vệ sức khỏe vùng hầu họng.

Khối amidan nằm ở đâu và đảm nhận chức năng gì trong cơ thể?

Dưới góc độ giải phẫu học, cơ quan mà chúng ta thường gọi chung là amidan thực chất là amidan khẩu cái – hai khối mô hình bầu dục màu hồng nằm ở hai bên phía sau vòm họng.

Theo tài liệu sinh lý học từ Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), chúng là một phần quan trọng của vòng bạch huyết Waldeyer. Chức năng chính của cơ quan này là hoạt động như “những người lính gác” tiền tiêu của hệ miễn dịch. Nhờ cấu trúc có nhiều khe hốc, chúng có khả năng bắt giữ, nhận diện và tiêu diệt các loại virus, vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể qua đường ăn uống và hít thở, đồng thời sản sinh ra kháng thể để bảo vệ hệ hô hấp. Chức năng này hoạt động mạnh mẽ nhất ở độ tuổi trẻ em và thường suy giảm dần khi con người trưởng thành.

Những dấu hiệu nào giúp nhận biết tình trạng viêm amidan cấp tính?

Tình trạng sưng viêm xảy ra khi “những người lính gác” này bị quá tải bởi số lượng mầm bệnh tấn công ồ ạt, dẫn đến việc chính chúng trở thành ổ nhiễm trùng. Tùy thuộc vào nguyên nhân viêm amidan (do virus hay vi khuẩn), bệnh nhân sẽ có những biểu hiện lâm sàng khác nhau.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), nếu tác nhân là virus (thường gặp nhất), người bệnh sẽ bị đau họng, sưng tấy đỏ vòm họng kèm theo ho, sổ mũi và sốt nhẹ. Tuy nhiên, nếu vi khuẩn liên cầu (Streptococcus) là thủ phạm, bệnh thường tiến triển nặng hơn: khởi phát với những cơn sốt cao đột ngột, đau rát họng dữ dội, nuốt vướng hoặc đau khi nuốt nước bọt. Khi quan sát, bạn sẽ thấy hai khối mô sưng to chèn ép đường thở, trên bề mặt xuất hiện các chấm hoặc mảng mủ trắng, vàng bám chặt.

Cách điều trị viêm amidan bằng thuốc được thực hiện như thế nào?

Nguyên tắc điều trị y khoa luôn ưu tiên bảo tồn cấu trúc giải phẫu tự nhiên của cơ thể. Hầu hết các đợt viêm cấp tính đều có thể kiểm soát tốt bằng phương pháp nội khoa (dùng thuốc) kết hợp chăm sóc tại nhà.

Theo hướng dẫn lâm sàng từ Mayo Clinic, việc sử dụng kháng sinh chỉ có tác dụng và được bác sĩ kê đơn khi có bằng chứng xét nghiệm bạn bị nhiễm trùng do vi khuẩn (như xét nghiệm Strep test dương tính). Khi đó, bạn bắt buộc phải uống đủ liều kháng sinh từ 7 đến 10 ngày, tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc khi thấy hết đau để tránh tình trạng kháng thuốc. Nếu viêm do virus, phác đồ chủ yếu là sử dụng thuốc hạ sốt, giảm đau (như Paracetamol, Ibuprofen), súc họng bằng nước muối sinh lý ấm và uống thật nhiều nước để làm dịu niêm mạc.

Khi nào người bệnh bắt buộc phải thực hiện phẫu thuật cắt amidan?

Nhiều bệnh nhân mang tâm lý muốn cắt amidan ngay lập tức để không bị đau họng nữa. Tuy nhiên, vì đây là cơ quan miễn dịch, chúng tôi chỉ chỉ định can thiệp ngoại khoa khi lợi ích của việc loại bỏ lớn hơn rủi ro giữ lại.

Các bác sĩ Tai Mũi Họng sẽ khuyên bạn phẫu thuật trong các trường hợp bệnh đã chuyển sang mạn tính và gây ra biến chứng:

• Viêm tái phát quá nhiều lần trong thời gian ngắn (hơn 7 lần/năm, hoặc hơn 5 lần/năm trong 2 năm liên tiếp).

• Khối viêm bị phì đại quá lớn, chèn ép đường thở gây ra hội chứng ngưng thở khi ngủ (đặc biệt nguy hiểm ở trẻ em), làm thay đổi giọng nói hoặc cản trở việc ăn uống.

• Viêm nhiễm gây áp-xe quanh cơ quan này, hoặc nghi ngờ có khối u ác tính.

Cần làm gì để bảo vệ vòm họng và ngăn ngừa viêm amidan tái phát?

Để giảm thiểu nguy cơ mầm bệnh tấn công, bạn cần duy trì thói quen vệ sinh răng miệng sạch sẽ, đánh răng ít nhất 2 lần/ngày và làm sạch lưỡi. Khi đi ra ngoài hoặc làm việc trong môi trường khói bụi, hãy đeo khẩu trang y tế. Đặc biệt, hãy hạn chế sử dụng nước đá lạnh thường xuyên, không hút thuốc lá và giữ ấm vùng cổ họng khi thời tiết chuyển mùa.

Nếu có triệu chứng kéo dài hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, bạn nên chủ động đặt lịch khám với bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và đánh giá phù hợp. Người bệnh có thể đặt lịch qua App TCI Hospital tại app.thucuc.vn hoặc liên hệ 0936388288 để được hỗ trợ lựa chọn thời gian thăm khám và quản lý lịch khám thuận tiện hơn.

Với tình trạng xuất hiện mủ trắng của bạn, nguy cơ nhiễm khuẩn là rất cao. Chúng tôi khuyên bạn nên đến bệnh viện để được nội soi tai mũi họng và sử dụng đơn thuốc đặc trị, không nên tự ý mua thuốc để tránh bệnh chuyển sang giai đoạn mạn tính phải can thiệp phẫu thuật.