Viêm thanh quản ở trẻ, dấu hiệu và cách điều trị?

Viêm thanh quản ở trẻ là tình trạng niêm mạc thanh quản bị viêm, sưng nề, ảnh hưởng đến chức năng phát âm và đôi khi gây khó thở. Bệnh thường liên quan đến nhiễm virus đường hô hấp, khiến trẻ xuất hiện khàn tiếng, ho khan hoặc ho ông ổng. Đặc biệt, ở trẻ nhỏ, tình trạng viêm có thể lan đến khí quản, gây hẹp đường thở và xuất hiện tiếng thở rít. Phần lớn trường hợp có thể hồi phục tốt nếu được chăm sóc phù hợp, nhưng một số trẻ cần can thiệp y tế khẩn cấp. Vậy đâu là dấu hiệu nhận biết, mức độ nguy hiểm và phương pháp điều trị hiệu quả?

1. Nguyên nhân và dấu hiệu viêm thanh quản ở trẻ là gì?

1.1. Vì sao trẻ nhỏ dễ mắc bệnh viêm thanh quản?

Thanh quản nằm ở vùng cổ, có chức năng tạo âm thanh và dẫn khí vào đường hô hấp dưới. Tình trạng viêm tại niêm mạc thanh quản có thể gây phù nề dây thanh, làm ảnh hưởng đến khả năng phát âm và khiến giọng nói trở nên khàn hoặc yếu hơn bình thường.

Một số nguyên nhân:

Nhiễm virus: Virus á cúm, cúm và một số virus đường hô hấp khác có thể gây viêm thanh quản.
Nhiễm khuẩn: Ít phổ biến hơn nhưng có thể gây bệnh cảnh nghiêm trọng.
Lạm dụng giọng nói: Trẻ thường xuyên la hét, nói lớn khiến dây thanh bị kích thích.
Tác nhân môi trường: Khói thuốc, bụi và các chất kích ứng có thể làm tăng tình trạng khó chịu tại thanh quản.
Trào ngược dạ dày thực quản: Có thể gây kích ứng thanh quản ở một số trẻ.

Đặc biệt, đường thở của trẻ nhỏ có đường kính hẹp nên tình trạng sưng nề có thể gây ảnh hưởng rõ rệt đến quá trình hô hấp.

1.2. Triệu chứng viêm thanh quản ở trẻ thường gặp là gì?

Biểu hiện của bệnh phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ viêm. Những dấu hiệu gồm:

Khàn tiếng: Giọng nói trở nên khàn, yếu hoặc mất tiếng tạm thời.
Ho khan: Trẻ ho nhiều, có thể kèm cảm giác đau rát họng.
Ho ông ổng: Tiếng ho đặc trưng giống tiếng chó sủa, thường gặp trong viêm thanh khí quản cấp.
Sốt: Trẻ có thể xuất hiện tình trạng sốt với mức độ khác nhau, từ nhẹ đến cao, tùy thuộc vào tác nhân gây bệnh.
Thở rít: Xuất hiện âm thanh bất thường khi hít vào, cảnh báo đường thở bị thu hẹp.

Ở một số trường hợp, trẻ còn bị sổ mũi, nghẹt mũi hoặc đau họng trước khi xuất hiện triệu chứng tại thanh quản. Đặc biệt, ho ông ổng và thở rít có thể nghiêm trọng hơn vào ban đêm.

Trẻ khàn tiếng, ho ông ổng hoặc khó thở cần được kiểm tra để xác định nguyên nhân.

2. Viêm thanh quản cấp tính và mạn tính ở trẻ khác nhau như thế nào?

2.1. Viêm thanh quản cấp tính có nguy hiểm không?

Viêm thanh quản cấp tính thường xuất hiện đột ngột, chủ yếu liên quan đến nhiễm virus đường hô hấp.

Trẻ có thể khàn tiếng, ho, đau họng hoặc sốt nhẹ. Phần lớn trường hợp cải thiện trong khoảng 1–2 tuần.

Tuy nhiên, ở trẻ nhỏ, tình trạng viêm thanh quản kết hợp viêm khí quản có thể gây hội chứng Croup (viêm thanh khí quản cấp). Khi đó, niêm mạc vùng dưới thanh môn sưng nề, làm hẹp đường thở và gây ho ông ổng, thở rít.

Nếu xuất hiện khó thở tăng dần, co lõm lồng ngực hoặc tím tái, trẻ cần được cấp cứu ngay.

2.2. Viêm thanh quản kéo dài ảnh hưởng đến trẻ như thế nào?

Tình trạng khàn tiếng kéo dài hoặc tái diễn có thể liên quan đến kích ứng thanh quản, sử dụng giọng nói quá mức, trào ngược hoặc các bệnh lý dây thanh.

Trẻ có thể gặp:

Giọng nói khàn kéo dài, dễ mệt khi nói.
Thường xuyên phải lấy hơi hoặc cố gắng phát âm.
Khó giao tiếp do chất lượng giọng nói thay đổi.
Xuất hiện tổn thương dây thanh nếu tình trạng kích thích kéo dài.

Khàn tiếng lâu ngày không đồng nghĩa chắc chắn mắc viêm thanh quản mạn tính. Bác sĩ cần kiểm tra để loại trừ các nguyên nhân khác, đặc biệt khi triệu chứng không cải thiện sau vài tuần.

Thăm khám chuyên khoa Tai Mũi Họng giúp bác sĩ đánh giá tình trạng thanh quản và đường hô hấp của trẻ.

3. Biến chứng viêm thanh quản ở trẻ và phương pháp chẩn đoán là gì?

3.1. Những biến chứng

Đa số trường hợp bệnh ở trẻ có tiên lượng tốt và cải thiện sau khi được chăm sóc, điều trị phù hợp. Tuy nhiên, một số trường hợp viêm thanh khí quản cấp có thể diễn biến nặng, đặc biệt ở trẻ nhỏ.

Những nguy cơ cần chú ý gồm:

Hẹp đường thở: Niêm mạc sưng nề khiến không khí khó lưu thông.
Suy hô hấp: Trẻ khó thở nghiêm trọng, có thể cần hỗ trợ hô hấp.
Thiếu oxy: Xảy ra khi đường thở bị tắc nghẽn nặng.
Mất nước: Trẻ mệt, khó chịu, ăn uống kém do bệnh.

Cha mẹ cần đưa trẻ đi cấp cứu nếu xuất hiện thở rít ngay cả khi nghỉ ngơi, co lõm ngực rõ, tím môi, li bì hoặc khó nuốt kèm chảy nhiều nước dãi.

3.2. Bác sĩ chẩn đoán bệnh bằng phương pháp nào?

Việc chẩn đoán chủ yếu dựa trên triệu chứng và thăm khám lâm sàng. Dựa trên tình trạng sức khỏe và biểu hiện lâm sàng của trẻ, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp kiểm tra phù hợp:

Khám Tai Mũi Họng: Đánh giá họng, giọng nói và các triệu chứng hô hấp.
Kiểm tra hô hấp: Quan sát nhịp thở, tiếng thở rít và dấu hiệu co kéo cơ hô hấp.
Nội soi thanh quản: Được cân nhắc khi khàn tiếng kéo dài hoặc nghi ngờ tổn thương bất thường.
Xét nghiệm bổ sung: Chỉ định khi nghi ngờ nhiễm trùng nghiêm trọng hoặc bệnh lý khác.

Đối với hội chứng Croup điển hình, bác sĩ thường có thể chẩn đoán dựa trên biểu hiện lâm sàng mà không cần xét nghiệm máu hoặc chụp X-quang thường quy.

4. Điều trị viêm thanh quản ở trẻ và phòng ngừa như thế nào?

4.1. Phương pháp điều trị

Phương pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân, triệu chứng và mức độ ảnh hưởng đến đường thở.

Trường hợp nhẹ: Trẻ có thể được chăm sóc tại nhà theo hướng dẫn, bao gồm nghỉ ngơi, uống đủ nước và hạn chế la hét để giảm kích thích dây thanh.
Trường hợp viêm thanh khí quản cấp: Bác sĩ có thể chỉ định thuốc corticosteroid như dexamethasone nhằm giảm phù nề đường thở.
Trường hợp nghiêm trọng: Trẻ có thể cần nhập viện, sử dụng khí dung adrenaline dưới sự giám sát y tế hoặc hỗ trợ hô hấp khi cần thiết.

Kháng sinh không được sử dụng thường quy khi nguyên nhân gây bệnh là virus. Cha mẹ không nên tự ý dùng thuốc kháng sinh, corticosteroid hoặc thuốc giảm ho cho trẻ khi chưa có chỉ định.

4.2. Làm thế nào để phòng ngừa viêm thanh quản ở trẻ?

Cha mẹ nên giúp trẻ hình thành thói quen vệ sinh tay sạch sẽ, che miệng khi ho và tránh tiếp xúc gần với người có biểu hiện nhiễm trùng đường hô hấp nhằm hạn chế nguy cơ lây nhiễm.

Bên cạnh đó, cần giữ môi trường sống thông thoáng, tránh khói thuốc lá và các chất kích ứng. Khuyến khích trẻ uống đủ nước, hạn chế la hét kéo dài và tiêm chủng đầy đủ theo độ tuổi, đặc biệt là vaccine phòng cúm.

Khi trẻ xuất hiện khàn tiếng kéo dài, ho bất thường hoặc có dấu hiệu khó thở, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được đánh giá kịp thời.

Viêm thanh quản ở trẻ thường liên quan đến nhiễm virus đường hô hấp và có thể gây khàn tiếng, ho ông ổng hoặc thở rít. Mặc dù phần lớn trường hợp hồi phục tốt, cha mẹ không nên chủ quan khi trẻ xuất hiện khó thở hoặc các triệu chứng kéo dài. Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, trẻ có thể được thăm khám chuyên khoa Nhi, kiểm tra Tai Mũi Họng và được bác sĩ tư vấn phương pháp chăm sóc, điều trị phù hợp.