Thiếu máu lên não nên làm gì để cải thiện và phòng ngừa?

Chào bạn! Cảm giác chóng mặt, hoa mắt, mệt mỏi như bạn mô tả có thể là dấu hiệu của tình trạng giảm lưu lượng máu lên não – thường được gọi nôm na là “thiếu máu não”. Tuy nhiên, đây không phải là chẩn đoán y khoa chính thức, mà là cách diễn đạt phổ biến cho các rối loạn tuần hoàn não nhẹ hoặc tạm thời. Điều quan trọng là bạn cần xác định nguyên nhân cụ thể để xử trí đúng cách. Tôi sẽ chia sẻ rõ hơn ngay sau đây.

Nguyên nhân phổ biến gây giảm lưu lượng máu lên não

– Hạ huyết áp tư thế: Khi bạn đứng dậy nhanh từ tư thế ngồi hoặc nằm, huyết áp chưa kịp điều chỉnh, dẫn đến não tạm thời thiếu máu – gây hoa mắt, chóng mặt.

– Thiếu máu thực sự (giảm hemoglobin): Khi hồng cầu hoặc hemoglobin trong máu thấp, khả năng vận chuyển oxy lên não suy giảm.

– Xơ vữa động mạch cảnh hoặc đốt sống thân nền: Mảng xơ vữa làm hẹp lòng mạch, cản trở dòng máu nuôi não.

– Rối loạn chức năng tim: Như nhịp tim chậm, suy tim… khiến tim bơm máu kém hiệu quả.

– Căng thẳng kéo dài, mất ngủ, suy nhược thần kinh: Gây co mạch hoặc rối loạn điều hòa tuần hoàn não.

Dấu hiệu cảnh báo bạn nên đi khám ngay

– Chóng mặt kèm tê yếu tay chân, nói ngọng, nhìn mờ một bên – có thể là dấu hiệu đột quỵ thoáng qua (TIA).

– Mất thăng bằng đột ngột, khó giữ thăng bằng khi đi lại, đặc biệt ở người trên 50 tuổi.

– Triệu chứng xuất hiện thường xuyên, kéo dài hơn vài phút hoặc ngày càng nặng.

– Có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường, mỡ máu cao – nhóm nguy cơ cao tổn thương mạch máu não.

– Ngất xỉu dù chỉ một lần – cần loại trừ nguyên nhân tim mạch hoặc thần kinh nghiêm trọng.

Cách cải thiện và phòng ngừa tại nhà

– Đứng dậy từ từ: Khi chuyển từ nằm sang ngồi, rồi mới đứng – giúp cơ thể điều chỉnh huyết áp kịp thời.

– Uống đủ nước và ăn uống đều đặn: Tránh bỏ bữa, đặc biệt bữa sáng – vì hạ đường huyết cũng gây hoa mắt tương tự.

– Bổ sung sắt, vitamin B12, acid folic nếu xét nghiệm máu xác định thiếu máu dinh dưỡng.

– Tập thể dục nhẹ nhàng hàng ngày: Đi bộ 30 phút, yoga, thái cực quyền… giúp cải thiện tuần hoàn não.

– Hạn chế rượu, thuốc lá và caffeine quá mức: Những chất này ảnh hưởng tiêu cực đến huyết áp và lưu thông máu.

– Ngủ đủ 7–8 tiếng/đêm: Não cần thời gian phục hồi; thiếu ngủ làm trầm trọng thêm triệu chứng.

Khi nào cần can thiệp y tế chuyên sâu?

Nếu triệu chứng không cải thiện sau 1–2 tuần điều chỉnh lối sống, hoặc bạn thuộc nhóm nguy cơ cao (tuổi >50, có bệnh mạn tính), tôi khuyên bạn nên đi khám chuyên khoa thần kinh hoặc tim mạch. Bác sĩ có thể chỉ định:

– Xét nghiệm máu (CBC, ferritin, vitamin B12…)

– Siêu âm Doppler động mạch cảnh

– Đo điện tim, Holter huyết áp 24 giờ

– Chụp MRI/MRA não nếu nghi ngờ tổn thương mạch máu nhỏ

Tôi gặp rất nhiều bệnh nhân lo lắng vì “thiếu máu não”, nhưng thực tế phần lớn trường hợp là do rối loạn điều hòa thần kinh – tim mạch hoặc thiếu máu dinh dưỡng, chứ không phải tổn thương mạch máu não thật sự. Tuy nhiên, không nên chủ quan – vì một số nguyên nhân tiềm ẩn có thể dẫn đến biến cố nghiêm trọng nếu bỏ sót. Hãy bắt đầu từ những thay đổi đơn giản trong sinh hoạt, nhưng đừng ngại tìm đến chuyên gia nếu triệu chứng dai dẳng. Sức khỏe não bộ là nền tảng cho mọi hoạt động sống – bạn xứng đáng được chăm sóc kỹ lưỡng.