Nhiệt độ nách 37°C chưa cộng có phải là sốt không?

Thân nhiệt đo ở nách chưa cộng thêm đạt mức 37°C (tương đương với nhiệt độ thực tế của cơ thể là 37,5°C sau khi đã cộng thêm 0,5°C) kéo dài liên tục gần 2 tháng nay là một dấu hiệu cảnh báo cơ thể bạn đang có tình trạng sốt nhẹ kéo dài (Low-grade fever).

1. Xác định mức nhiệt độ cơ thể chính xác

Nhiệt độ cơ thể người bình thường dao động trong khoảng từ 36,5°C đến 37,1°C khi đo ở các vùng trung tâm (như trực tràng hoặc ngậm miệng).

Quy tắc đọc nhiệt độ ở nách

Nách là vùng ngoại vi nên nhiệt độ tại đây luôn thấp hơn nhiệt độ thực tế bên trong cơ thể khoảng 0,5°C.

• Trước đây: Nhiệt độ nách của bạn là 36,5°C, nghĩa là thân nhiệt thực tế là 37,0°C $\rightarrow$ Hoàn toàn bình thường.

• Gần 2 tháng nay: Nhiệt độ nách tăng lên 37,0°C, nghĩa là thân nhiệt thực tế của bạn đã chạm mức 37,5°C.

Theo các hướng dẫn lâm sàng y khoa, một người được xác định là có phản ứng sốt nhẹ khi thân nhiệt thực tế dao động ổn định ở mức từ 37,5°C đến 38,0°C. Do đó, bạn đang có tình trạng sốt nhẹ mạn tính.

2. Các nguyên nhân gây sốt nhẹ kéo dài liên tục 2 tháng

Tình trạng tăng thân nhiệt kéo dài gần 2 tháng mà không kèm theo các triệu chứng rầm rộ (như sốt cao rét run) thường có liên quan đến các phản ứng viêm âm thầm hoặc rối loạn điều nhiệt:

Tình trạng nhiễm trùng hoặc nhiễm khuẩn mạn tính

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất cần phải loại trừ đầu tiên:

• Nhiễm vi khuẩn lao (Lao tiềm ẩn hoặc lao ngoài phổi): Thường gây sốt nhẹ âm thầm kéo dài, đặc biệt tăng lên vào buổi chiều tối, có thể kèm mệt mỏi, sụt cân nhẹ hoặc ra mồ hôi trộm.

• Ổ nhiễm trùng khu trú ẩn nấp: Các ổ viêm mạn tính như viêm xoang sàng sau, viêm quanh cuống răng, viêm đường tiết niệu mạn tính, hoặc viêm amidan hốc mủ chưa được xử lý triệt để khiến hệ miễn dịch luôn trong trạng thái kích hoạt nhẹ.

• Nhiễm vi-rút mạn tính: Sự hoạt động âm thầm của các loại vi-rút như EBV, CMV hoặc viêm gan siêu vi.

Bệnh lý tự miễn hệ thống

Các bệnh lý như Lupus ban đỏ hệ thống, viêm khớp dạng thấp giai đoạn khởi phát thường kích hoạt hệ thống miễn dịch tự tấn công vào các mô khỏe mạnh, giải phóng ra các chất trung gian gây viêm (Pyrogen) tác động trực tiếp lên trung tâm điều nhiệt ở vùng dưới đồi của não, gây ra các đợt sốt nhẹ kéo dài.

Rối loạn chức năng tuyến giáp (Cường giáp)

Khi tuyến giáp hoạt động quá mức, nó sẽ tiết ra quá nhiều hormone Thyroxine ($T_3, T_4$). Hormone này làm tăng tốc độ chuyển hóa cơ bản của cơ thể, sinh ra nhiều nhiệt lượng hơn, khiến người bệnh luôn có cảm giác nóng lòng bàn tay bàn chân, nhịp tim nhanh, vã mồ hôi và thân nhiệt tăng nhẹ tự phát.

Các yếu tố sinh lý và môi trường

Nếu bạn đo nhiệt độ vào buổi chiều sau khi vận động, khi thời tiết quá nắng nóng, trong giai đoạn rụng trứng (đối với nữ giới), hoặc khi đang bị căng thẳng, áp lực tâm lý kéo dài (Stress-induced hyperthermia), thân nhiệt cũng có thể tăng nhẹ lên mức 37,5°C mà không phải do bệnh lý.

3. Các phương pháp thăm khám lâm sàng và cận lâm sàng cần thiết

Để bóc tách chính xác nguyên nhân khiến thân nhiệt thay đổi so với trước đây, bạn cần đến bệnh viện để thực hiện các khảo sát chuyên sâu theo Phác đồ của Bộ Y tế Việt Nam:

Các xét nghiệm máu cơ bản và chuyên sâu

• Tổng phân tích tế bào máu (CBC): Kiểm tra số lượng bạch cầu và công thức bạch cầu xem có tình trạng nhiễm trùng hay không.

• Đo tốc độ lắng máu (ESR) và định lượng CRP (C-Reactive Protein): Đây là các chỉ số chỉ điểm viêm, giúp bác sĩ xác định xem cơ thể có phản ứng viêm hệ thống hay không.

• Xét nghiệm hormone tuyến giáp: Định lượng nồng độ TSH, FT3, FT4 để loại trừ bệnh lý cường giáp.

Các chẩn đoán hình ảnh tầm soát ổ viêm

• Chụp X-quang ngực thẳng: Tầm soát các tổn thương lao phổi hoặc viêm nhiễm tại nhu mô phổi.

• Siêu âm ổ bụng tổng quát: Kiểm tra cấu trúc các tạng (gan, mật, thận, hệ tiết niệu) xem có ổ áp-xe hoặc tổn thương viêm khu trú nào ẩn nấp hay không.

4. Hướng dẫn theo dõi và chăm sóc tại nhà

Trong thời gian này, bạn cần lập một cuốn sổ theo dõi thân nhiệt một cách khoa học để cung cấp dữ liệu chính xác cho bác sĩ khi đi khám:

Quy trình theo dõi thân nhiệt chuẩn xác

Hãy đo nhiệt độ nách cố định vào 3 thời điểm trong ngày: 8 giờ sáng, 14 giờ chiều và 20 giờ tối. Lưu ý đo khi cơ thể đang ở trạng thái nghỉ ngơi hoàn toàn (không đo ngay sau khi vừa đi ngoài trời nắng về, vừa tập thể dục xong hoặc vừa tắm xong). Ghi lại toàn bộ mức nhiệt độ này trong vòng 3 – 5 ngày liên tiếp.

Duy trì lối sống và dinh dưỡng cân bằng

Uống đủ từ 2 – 2,5 lít nước mỗi ngày (bao gồm nước lọc, nước trái cây) vì sốt nhẹ kéo dài làm tăng tốc độ bốc hơi nước qua da, dễ gây mất nước vi thể. Tăng cường bổ sung Vitamin C từ cam, bưởi để nâng cao sức đề kháng. Tránh tự ý mua các loại thuốc kháng sinh hoặc thuốc hạ sốt (như Paracetamol, Ibuprofen) để uống hàng ngày, vì chúng có thể làm lu mờ triệu chứng bệnh, gây khó khăn cho việc chẩn đoán của bác sĩ.

Thân nhiệt ở nách chưa cộng đạt mức 37°C kéo dài 2 tháng nay được xác định là tình trạng sốt nhẹ mạn tính (thân nhiệt thực tế 37,5°C). Vì tình trạng này đã kéo dài trên một tháng, nó không còn là phản ứng cấp tính thông thường mà có thể là hệ quả của nhiễm trùng tiềm ẩn, rối loạn nội tiết tuyến giáp hoặc bệnh tự miễn. Bạn nên sớm sắp xếp thời gian đến các bệnh viện đa khoa uy tín để thực hiện xét nghiệm máu, chụp X-quang phổi nhằm tìm đúng căn nguyên và điều trị kịp thời.