Trẻ sơ sinh bị sôi bụng phải làm sao?

Chào bạn,

Khi gặp tình trạng này, điều quan trọng nhất là bạn cần điều chỉnh khớp ngậm bú, vỗ ợ hơi kỹ lưỡng và thực hiện massage bụng nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ để hỗ trợ giải phóng lượng khí ứ đọng. Phần lớn các trường hợp bụng kêu ọc ọc là hiện tượng sinh lý bình thường do ống tiêu hóa của trẻ sơ sinh chưa hoàn thiện hoặc nuốt phải nhiều không khí. Hiện tượng này chỉ cần can thiệp y tế khi trẻ có dấu hiệu bỏ bú, sụt cân, nôn trớ liên tục hoặc đi ngoài phân có lẫn máu.

Âm thanh sôi bụng ở trẻ sơ sinh xuất phát từ đâu?

Âm thanh ọc ọc thực chất là tiếng nhu động ruột co bóp để đẩy hỗn hợp dịch sữa cùng các bóng khí di chuyển dọc theo lòng ống tiêu hóa. Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) giải thích rằng âm ruột (borborygmi) là hoạt động sinh lý bình thường ở mọi lứa tuổi, nhưng biểu hiện rõ rệt nhất ở trẻ dưới 3 tháng tuổi do thành bụng của bé rất mỏng và nhu động đường ruột hoạt động với tần suất liên tục sau mỗi cữ bú.

Bên cạnh đặc điểm giải phẫu, việc trẻ nuốt nhiều khí thừa khi bú bình sai tư thế, khóc nhiều trước khi ăn hoặc ngậm ti mẹ chưa kín là căn nguyên chính dẫn đến tích tụ khí đường ruột. Khi lượng hơi này kết hợp với dịch tiêu hóa và thức ăn di chuyển qua các quai ruột hẹp, những âm thanh sục sôi sẽ phát ra rõ rệt, đôi khi làm bé cảm thấy căng tức bụng và khó chịu nhẹ.

Trẻ sơ sinh bị sôi bụng phải làm sao tại nhà?

Bạn có thể xử trí tình trạng này tại nhà bằng cách tối ưu hóa tư thế bú, vỗ ợ hơi ngắt quãng và áp dụng các động tác vật lý hỗ trợ tống hơi. Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) khuyến cáo người chăm sóc nên duy trì thói quen vỗ ợ hơi cho trẻ sơ sinh sau mỗi 60 đến 90ml sữa công thức hoặc ngay khi chuyển bên bầu ngực lúc bú mẹ, giúp giải phóng khí thừa mắc kẹt tại dạ dày trước khi đi sâu xuống ruột.

Ngoài ra, cha mẹ có thể đặt bé nằm ngửa để thực hiện động tác đạp xe hoặc tiến hành massage bụng cho trẻ nhẹ nhàng quanh rốn theo chiều kim đồng hồ từ 10 đến 15 phút mỗi ngày lúc bụng đói. Nhiệt độ ấm từ lòng bàn tay kết hợp lực ấn êm dịu sẽ kích thích nhu động cơ trơn, giúp các bọt khí gom lại và thoát ra ngoài qua đường hậu môn dễ dàng hơn. Nhờ đó, việc hiểu rõ trẻ sơ sinh bị sôi bụng phải làm sao sẽ giúp cha mẹ bình tĩnh xử lý và xoa dịu cơn khó chịu của con hiệu quả mà không cần can thiệp thuốc bừa bãi.

Chế độ ăn của mẹ và loại sữa ảnh hưởng thế nào?

Thành phần dinh dưỡng trong khẩu phần của mẹ hoặc công thức sữa của bé quyết định trực tiếp tới tốc độ lên men sinh khí tại đại tràng. Hiệp hội Tiêu hóa, Gan mật và Dinh dưỡng Nhi khoa Châu Âu (ESPGHAN) chỉ ra rằng khoảng 2% đến 3% trẻ sơ sinh gặp phải tình trạng dị ứng đạm sữa bò, khiến niêm mạc ruột viêm nhẹ, giảm tiết men tiêu hóa và làm trầm trọng thêm các đợt sôi bụng, quấy khóc sau ăn.

• Đối với trẻ bú mẹ hoàn toàn: Nếu bé sôi bụng đi kèm phân chua, mẹ nên hạn chế tiêu thụ quá nhiều thực phẩm dễ sinh hơi như bắp cải, đậu đỗ, hành tỏi, nước ngọt có gas hoặc tạm kiêng các chế phẩm từ sữa bò trong 2 tuần để theo dõi phản ứng của bé.
• Đối với trẻ dùng sữa công thức: Hiện tượng này có thể liên quan đến hội chứng bất dung nạp lactose tạm thời do ruột bé chưa sản xuất đủ men lactase để phân giải đường lactose trong sữa, dẫn đến hiện tượng đường dư bị vi khuẩn lên men sinh nhiều khí và gây phân lỏng có bọt.

Phân biệt sôi bụng sinh lý và bệnh lý thế nào?

Cha mẹ có thể phân định mức độ an toàn của tình trạng sôi bụng dựa trên biểu hiện toàn trạng, giấc ngủ và tính chất phân của trẻ:

• Sôi bụng sinh lý (lành tính): Bụng bé kêu ọc ọc nhưng sờ vào vẫn mềm; trẻ vẫn bú tốt, ngủ sâu giấc, tăng cân đều đặn theo biểu đồ tăng trưởng và vui vẻ sau khi xì hơi hoặc đi tiêu xong.
• Sôi bụng bệnh lý: Bụng căng trướng như quả bóng, gõ vang; trẻ khóc thét từng cơn không thể dỗ dành, thường xuyên vặn mình quấy khóc, cong lưng co chân lên ngực, nôn trớ sữa vọt ra ngoài hoặc phân lỏng toàn nước nhiều lần trong ngày.

Khi nào bạn cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ?

Bạn nên đưa bé đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu hiện tượng sôi bụng đi kèm các dấu hiệu cảnh báo bệnh lý đường tiêu hóa cấp tính. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo trẻ sơ sinh cần được đánh giá y khoa khẩn cấp khi xuất hiện các triệu chứng nguy hiểm: sốt trên 38°C, nôn dịch xanh rêu hoặc dịch vàng, chướng bụng sưng đỏ, li bì khó đánh thức, tiểu ít hoặc đi tiêu ra phân có lẫn chất nhầy máu.

Nếu tình trạng sôi bụng diễn ra liên tục khiến trẻ chậm tăng cân, bú kém hoặc bạn nghi ngờ trẻ bị dị ứng thức ăn, việc thăm khám trực tiếp là giải pháp quan trọng để bác sĩ chẩn đoán căn nguyên và tư vấn phác đồ phù hợp. Để chủ động lựa chọn thời gian thăm khám thuận tiện và giảm thời gian chờ đợi cho bé, bạn có thể đặt lịch trên App TCI Hospital: app.thucuc.vn.

Tóm lại, hiện tượng trẻ sơ sinh bị sôi bụng phải làm sao không còn là nỗi lo lắng quá lớn nếu cha mẹ nắm vững các bước chăm sóc cơ bản như điều chỉnh tư thế bú, vỗ ợ hơi kỹ và massage thư giãn bụng cho con. Đây phần lớn là biểu hiện thích nghi tự nhiên của hệ tiêu hóa non nớt trong những tháng đầu đời. Bạn hãy kiên nhẫn quan sát thể trạng của bé, duy trì nguồn sữa an toàn và chủ động đưa con đi khám chuyên khoa khi xuất hiện những dấu hiệu bất thường nhằm bảo vệ toàn diện sức khỏe đường ruột cho trẻ.