Mẹ nên làm gì khi trẻ sơ sinh bị đầy hơi?

Chào bạn,

Khi trẻ bị đầy hơi, cha mẹ nên bế đứng vỗ ợ hơi sau cữ bú, xoa bụng nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ và áp dụng tư thế nằm sấp trên cẳng tay để giúp tống xuất bóng khí thừa. Đầy hơi là tình trạng sinh lý lành tính rất phổ biến ở giai đoạn sơ sinh do cấu trúc dạ dày nằm ngang và phản xạ nuốt chưa hoàn thiện. Việc can thiệp vật lý đúng kỹ thuật sẽ giúp bé êm bụng nhanh chóng. Tuy nhiên, nếu trẻ bị trướng bụng kèm sốt, nôn ra dịch xanh rêu, đi ngoài phân có máu hoặc bỏ bú, cha mẹ cần đưa bé đến bệnh viện thăm khám khẩn cấp.

Dấu hiệu nhận biết trẻ sơ sinh bị đầy hơi là gì?

Dấu hiệu nhận biết rõ nhất là bụng trẻ căng to, có tiếng sôi bụng ùng ục, trẻ thường co hai chân lên ngực và quấy khóc vô cớ sau khi ăn.

Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), khoảng hơn 50% trẻ sơ sinh dưới 3 tháng tuổi từng xuất hiện các biểu hiện khó chịu ở bụng do tích tụ khí. Khi lượng khí dư thừa không được giải phóng kịp thời, ruột bị căng giãn quá mức khiến trẻ bứt rứt, mặt đỏ ửng khi rặn xì hơi nhưng không thành công và giấc ngủ bị ngắt quãng liên tục.

Cha mẹ có thể gõ nhẹ lên vùng thượng vị của con, nếu phát ra âm thanh vang nhẹ như tiếng trống thì đó là dấu hiệu của tích tụ khí. Bạn cần quan sát kỹ để phân biệt khó chịu do sinh lý với cơn đau quặn bụng bệnh lý.

Nguyên nhân gây chướng bụng đầy hơi ở trẻ sơ sinh?

Nguyên nhân cốt lõi gây chướng bụng đầy hơi ở trẻ sơ sinh xuất phát từ việc ngậm bắt núm vú sai cách làm nuốt nhiều không khí và sự non nớt của men tiêu hóa.

Theo Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), trong quá trình bú mẹ hoặc bú bình, nếu trẻ không ngậm kín quầng vú hoặc bình sữa bị dốc nghiêng không đầy núm ti, một thể tích khí tương đối lớn sẽ tràn vào dạ dày theo từng nhịp nuốt. Thêm vào đó, hệ vi sinh vật đường ruột chưa ổn định khiến khả năng phân giải đường lactose trong sữa mẹ hoặc sữa công thức bị chậm lại, sinh ra nhiều bóng khí trong lòng ruột.

Một số trường hợp khác liên quan đến việc người mẹ đang cho con bú ăn quá nhiều thực phẩm sinh hơi hoặc trẻ mắc chứng dị ứng đạm sữa bò. Khi đó, niêm mạc ruột của trẻ phản ứng viêm nhẹ, làm chậm quá trình hấp thu và gia tăng áp lực ổ bụng.

Cha mẹ xử trí trẻ sơ sinh bị đầy hơi phải làm sao?

Khi xử trí trẻ sơ sinh bị đầy hơi phải làm sao, cha mẹ nên áp dụng ngay các giải pháp cơ học không dùng thuốc để kích thích đẩy hơi dư ra ngoài.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo các biện pháp can thiệp thể chất tự nhiên luôn là ưu tiên hàng đầu trong xử trí đầy hơi ở trẻ nhỏ vì tính an toàn tuyệt đối. Những động tác này tác động cơ học trực tiếp lên thành bụng, hỗ trợ nhu động ruột co bóp nhịp nhàng để dẫn luồng khí di chuyển theo ống tiêu hóa xuống trực tràng hoặc ngược lên thực quản.

Các thao tác cần được thực hiện nhẹ nhàng, dứt khoát và tuyệt đối không tạo lực ép đột ngột lên lồng ngực hay khoang bụng của bé. Phụ huynh không được tự ý cho trẻ uống các loại nước thảo mộc hay bài thuốc truyền miệng chưa được kiểm định y tế.

Cách vỗ ợ hơi cho trẻ sơ sinh chuẩn y khoa?

Kỹ thuật vỗ ợ hơi cho trẻ sơ sinh đúng chuẩn giúp giải phóng nhanh lượng bọt khí ứ đọng ở tâm vị dạ dày chỉ sau vài phút thực hiện.

Theo hướng dẫn từ Bệnh viện Nhi Trung ương, cha mẹ nên khum bàn tay lại để tạo đệm không khí, bế vác trẻ tựa cằm vào vai mẹ rồi vỗ nhẹ từ thắt lưng hướng dần lên cổ trong khoảng 10 đến 15 phút. Ngoài tư thế bế vác, bạn cũng có thể cho trẻ ngồi trên đùi mẹ, một tay đỡ ngực và cằm trẻ, tay còn lại vuốt nhẹ lưng theo chiều từ dưới lên trên.

Động tác vỗ ợ hơi nên được tiến hành đều đặn giữa cữ bú và ngay sau khi trẻ bú xong. Ngay cả khi trẻ không phát ra tiếng ợ lớn nhưng cơ thể thư giãn và thở đều thì cha mẹ đã có thể yên tâm cho bé nghỉ ngơi.

Kỹ thuật massage bụng cho bé giúp xì hơi dễ dàng?

Kỹ thuật massage bụng cho bé theo chiều kim đồng hồ mang lại tác dụng thúc đẩy hơi ứ di chuyển tuần tự dọc theo các đoạn đại tràng.

Dữ liệu lâm sàng từ Cleveland Clinic cho thấy việc xoa bóp bụng nhẹ nhàng kích thích hệ thần kinh đối giao cảm, làm giảm rõ rệt tần suất quấy khóc do hội chứng colic (khóc dạ đề). Cha mẹ đặt bé nằm ngửa, làm ấm bàn tay rồi dùng lòng bàn tay xoay tròn quanh rốn theo chiều kim đồng hồ, sau đó thực hiện động tác “bánh xe nước” vuốt dọc từ hạ sườn xuống mu bàn chân khoảng 20 đến 30 lần.

Đồng thời, bạn có thể kết hợp nhẹ nhàng gập hai đầu gối của bé ép sát vào bụng để tạo áp lực cơ học mở cơ vòng hậu môn, giúp bé xì hơi dễ dàng hơn. Lưu ý chỉ massage khi trẻ đang vui vẻ, tuyệt đối tránh làm khi con vừa bú no để phòng ngừa nôn trớ.

Khi nào cha mẹ cần đưa trẻ đi khám bác sĩ?

Cha mẹ hoàn toàn có thể yên tâm chăm sóc con tại nhà nếu bụng trẻ xẹp mềm sau khi ợ hơi hoặc đi tiêu, bé vẫn bú khỏe và tăng cân ổn định theo tuần.

Tuy nhiên, bạn cần lập tức đưa trẻ đến bệnh viện chuyên khoa kiểm tra nếu phát hiện các dấu hiệu bệnh lý nguy hiểm như bụng căng cứng liên tục không mềm, trẻ sốt cao trên 38°C, nôn trớ vọt ra dịch xanh hoặc vàng, phân có lẫn máu, hoặc trẻ khóc thét từng cơn kèm dấu hiệu co cứng người. Khi tình trạng trướng bụng đi kèm với nôn trớ kéo dài hoặc sụt cân, việc thăm khám giúp bác sĩ siêu âm bụng để loại trừ các bệnh lý ngoại khoa nguy hiểm như xoắn ruột hay tắc ruột bẩm sinh. Để chủ động lựa chọn thời gian phù hợp, bạn có thể đặt lịch trên App TCI Hospital: app.thucuc.vn.

Tóm lại, lo lắng về việc trẻ sơ sinh bị đầy hơi phải làm sao sẽ được giải tỏa khi cha mẹ nắm vững kỹ thuật bế vỗ ợ hơi, massage bụng đúng chiều và điều chỉnh khớp ngậm khi bú. Ba điều quan trọng phụ huynh cần ghi nhớ là luôn vỗ ợ hơi sau mỗi cữ ăn, kiên trì áp dụng các động tác vận động nhẹ nhàng để giải phóng khí ruột, và đưa trẻ đi khám ngay nếu bụng chướng căng kèm theo nôn trớ bất thường. Sự chăm sóc khoa học, chu đáo và kiên nhẫn từ cha mẹ sẽ giúp hệ tiêu hóa của con yêu nhanh chóng thích nghi và phát triển khỏe mạnh.