Khi trẻ sơ sinh bị đầy hơi chướng bụng phải làm sao?

Chào bạn,

Khi trẻ bị đầy hơi, cha mẹ nên vỗ ợ hơi giữa và sau cữ bú, kết hợp massage bụng theo chiều kim đồng hồ và tập động tác đạp xe để tống xuất khí ứ. Đây là hiện tượng sinh lý thường gặp do hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện hoặc trẻ nuốt phải nhiều không khí. Các biện pháp hỗ trợ cơ học tại nhà thường đem lại hiệu quả cải thiện nhanh. Tuy nhiên, nếu trẻ nôn trớ dịch xanh rêu, chướng bụng kèm sốt, bỏ bú hoặc không đi tiêu, bạn cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay vì đây có thể là dấu hiệu bệnh lý nguy hiểm.

Nguyên nhân khiến trẻ bị tích tụ nhiều hơi trong ruột?

Tình trạng ứ khí đường ruột ở trẻ sơ sinh chủ yếu xuất phát từ việc nuốt khí khi bú và sự non nớt của nhu động ruột.

Theo Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), trong những tháng đầu đời, phản xạ nuốt và ngậm bắt khớp ngậm của trẻ chưa thuần thục, khiến lượng khí thừa đi vào dạ dày tăng cao trong mỗi cữ bú bình hoặc bú mẹ. Đồng thời, hệ vi sinh đường ruột chưa phát triển hoàn chỉnh làm quá trình lên men sữa sinh ra nhiều bóng khí, dẫn đến biểu hiện chướng bụng đầy hơi ở trẻ sơ sinh.

Bên cạnh đó, việc người mẹ ăn nhiều thực phẩm dễ sinh hơi hoặc trẻ bị bất dung nạp lactose thứ phát cũng góp phần làm tăng áp lực trong lòng ruột. Cha mẹ cần phân biệt hiện tượng căng tức sinh lý với các dị tật tắc nghẽn bẩm sinh.

Khi trẻ sơ sinh bị đầy hơi chướng bụng phải làm sao?

Khi nhận thấy bụng trẻ căng cứng và khó chịu, cha mẹ nên ưu tiên áp dụng ngay các biện pháp vật lý để tống khí ra ngoài.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo các can thiệp không dùng thuốc là lựa chọn đầu tay an toàn cho trẻ sơ sinh. Các thao tác bao gồm việc điều chỉnh tư thế bú thẳng lưng, bế đứng trẻ sau ăn và tạo áp lực nhẹ nhàng lên thành bụng. Khi thực hiện đúng kỹ thuật, các túi khí nhỏ trong dạ dày sẽ gom lại thành bóng khí lớn và thoát ra ngoài qua đường thực quản hoặc hậu môn.

Việc can thiệp cơ học cần được thực hiện khi trẻ chưa quá no để tránh gây nôn trớ. Phụ huynh tuyệt đối không tự ý cho trẻ uống các loại nước lá dân gian hay thuốc nam chưa qua kiểm chứng y khoa.

Cách massage bụng cho trẻ sơ sinh thực hiện thế nào?

Kỹ thuật massage bụng cho trẻ sơ sinh chuẩn y khoa giúp kích thích nhu động ruột và đẩy hơi ứ dọc theo khung đại tràng.

Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), phụ huynh nên đặt trẻ nằm ngửa trên mặt phẳng ấm áp, xoa hai lòng bàn tay vào nhau rồi dùng các đầu ngón tay xoa nhẹ quanh rốn bé theo chiều kim đồng hồ từ 5 đến 10 phút. Động tác này mô phỏng đúng chiều di chuyển tự nhiên của thức ăn từ manh tràng sang đại tràng sigma, giúp giải phóng áp lực ổ bụng hiệu quả.

Bạn nên thực hiện bài massage sau cữ bú ít nhất 30 đến 45 phút, tránh làm khi trẻ vừa bú no hoặc đang quấy khóc dữ dội. Ngoài ra, việc kết hợp động tác gập duỗi chân kiểu đạp xe cũng hỗ trợ kích thích cơ vòng hậu môn mở ra để thoát khí.

Vỗ ợ hơi cho trẻ sau cữ bú mang lại tác dụng gì?

Kỹ thuật vỗ ợ hơi cho trẻ đúng cách giúp loại bỏ tới 70% lượng khí thừa đọng lại ở phần trên dạ dày ngay sau khi bú.

Nghiên cứu lâm sàng đăng trên Tạp chí Tiêu hóa Nhi khoa Châu Âu (ESPGHAN) chỉ ra rằng việc duy trì tư thế bế vác trẻ áp ngực vào vai mẹ và khum lòng bàn tay vỗ nhẹ từ thắt lưng lên gáy trong 10 đến 15 phút làm giảm đáng kể tần suất xuất hiện hội chứng colic (khóc dạ đề). Áp lực nhẹ từ vai mẹ giúp cơ tâm vị giãn mở tự nhiên để hơi thoát ra ngoài kèm theo tiếng ợ rõ.

Nếu sau 15 phút trẻ vẫn chưa ợ nhưng đã ngủ yên và bụng mềm, cha mẹ có thể đặt trẻ nằm xuống với tư thế kê cao đầu và thân trên khoảng 15 đến 30 độ. Không nhất thiết mọi cữ bú trẻ đều phải phát ra tiếng ợ lớn nếu lượng khí nuốt vào không đáng kể.

Khi nào có thể dùng men vi sinh hoặc thuốc hỗ trợ?

Các loại dung dịch hỗ trợ giảm bọt khí hoặc men vi sinh chỉ nên sử dụng khi các biện pháp cơ học không mang lại hiệu quả rõ rệt.

Theo Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), hoạt chất Simethicone có tác dụng làm giảm sức căng bề mặt của các bong bóng khí trong đường tiêu hóa, khiến chúng kết tụ lại và dễ dàng bị tống ra ngoài. Hoạt chất này không hấp thu vào máu nên có độ an toàn cao đối với trẻ nhỏ khi dùng đúng liều lượng chỉ định. Đồng thời, việc bổ sung men vi sinh chứa chủng vi khuẩn có lợi như Lactobacillus reuteri cũng được chứng minh giúp cân bằng hệ vi sinh và cải thiện tình trạng trẻ sơ sinh quấy khóc do đầy bụng.

Dù vậy, cha mẹ không nên lạm dụng thuốc hỗ trợ kéo dài mà không tìm hiểu rõ nguyên nhân cốt lõi. Bất kỳ chế phẩm bổ sung nào dùng cho trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi đều cần có sự đồng thuận từ bác sĩ chuyên khoa.

Dấu hiệu cảnh báo bệnh lý cha mẹ cần đưa trẻ đi khám?

Cha mẹ có thể yên tâm theo dõi tại nhà nếu bụng trẻ mềm giữa các cữ bú, bé vẫn tăng cân đều đặn, đi tiểu tốt và bú mẹ bình thường.

Ngược lại, bạn cần đưa trẻ đến bệnh viện chuyên khoa kiểm tra ngay nếu phát hiện các triệu chứng cảnh báo nguy hiểm như bụng căng cứng như trống, trẻ nôn trớ dịch vàng hoặc xanh rêu, đi ngoài phân có máu, sốt cao hoặc quấy khóc thét liên tục không thể dỗ dành. Khi tình trạng chướng bụng kèm theo sụt cân hoặc nôn trớ tái diễn nhiều ngày, việc thăm khám giúp bác sĩ siêu âm ổ bụng để loại trừ các bệnh lý ngoại khoa như lồng ruột hay tắc ruột sơ sinh. Để chủ động lựa chọn thời gian phù hợp, bạn có thể đặt lịch trên App TCI Hospital: app.thucuc.vn.

Tóm lại, câu hỏi trẻ sơ sinh bị đầy hơi chướng bụng phải làm sao đã có lời giải đáp cụ thể: cha mẹ nên kiên trì vỗ ợ hơi sau ăn, thực hiện massage bụng theo chiều kim đồng hồ và điều chỉnh khớp ngậm khi bú. Ba điểm then chốt phụ huynh cần nhớ là triệu chứng đầy hơi sinh lý sẽ tự giảm dần khi hệ tiêu hóa của con hoàn thiện, không tự ý dùng mẹo dân gian chưa kiểm chứng, và phải đưa trẻ đi viện ngay nếu xuất hiện nôn dịch xanh hoặc phân có máu. Bình tĩnh theo dõi và chăm sóc đúng phương pháp khoa học sẽ giúp bé yêu sớm lấy lại sự êm ái cho chiếc bụng nhỏ và phát triển khỏe mạnh mỗi ngày.