Tại sao áp xe quanh hậu môn cứ tái phát, có nguy hiểm không?

Chào bạn,

Áp xe quanh hậu môn là một nhiễm trùng cấp tính, chứa đầy mủ, hình thành gần hậu môn hoặc trực tràng. Mặc dù việc dẫn lưu ban đầu mang lại sự giảm đau tức thì và dễ chịu, nhưng vấn đề thường tái phát dai dẳng. Chu kỳ lành bệnh và tái phát này cho thấy một vấn đề tiềm ẩn sâu xa hơn bên trong cấu trúc hậu môn. Chúng ta cần hiểu rằng hầu hết các trường hợp áp xe tái phát không phải là nhiễm trùng đơn lẻ. Chúng thực chất là giai đoạn cấp tính của một bệnh lý hậu môn trực tràng mãn tính nghiêm trọng hơn được gọi là rò hậu môn

Áp xe hậu môn có tái phát không, tại sao tái phát?

Nhiều người bệnh khi bị áp xe hậu môn thường băn khoăn liệu sau khi phẫu thuật, tình trạng này có tái phát hay không. Trên thực tế, áp xe hậu môn vẫn có khả năng xuất hiện trở lại, với tỷ lệ dao động khoảng 10-20%. Không những vậy, nếu việc điều trị chưa triệt để hoặc quá trình chăm sóc sau mổ không được thực hiện đúng hướng dẫn, bệnh còn có thể tiến triển thành rò hậu môn và tái diễn nhiều lần.

Các nguyên nhân gây áp xe hậu môn đi tái lại có thể kể đến như điều trị không triệt để ngay từ đầu, vệ sinh hậu môn không đúng cách, cơ địa yếu, điều trị tại cơ sở y tế không chuyên,..

Theo Ibi Laser Therapy (Canada), một số yếu tố tăng nguy cơ tái phát áp xe hậu môn có thể kể đến như:

• Bệnh viêm ruột (IBD) : Các bệnh như bệnh Crohn gây viêm mãn tính ở đường ruột. Tình trạng viêm này thường dẫn trực tiếp đến các ổ áp xe và rò hậu môn phức tạp và nghiêm trọng.
• Bệnh tiểu đường: Lượng đường trong máu không được kiểm soát tốt sẽ làm suy giảm nghiêm trọng quá trình tự lành vết thương của cơ thể. Bệnh nhân tiểu đường có nguy cơ cao bị áp xe khó lành hoặc tái phát thường xuyên.
• Ức chế miễn dịch: Các loại thuốc dùng cho các bệnh tự miễn dịch hoặc các bệnh như HIV làm suy yếu hệ miễn dịch rất nhiều. Hệ miễn dịch suy yếu sẽ khó có thể loại bỏ hoàn toàn nhiễm trùng một cách hiệu quả.
• Béo phì: Bệnh nhân có chỉ số khối cơ thể (BMI) cao hơn thường đối mặt với nguy cơ tái phát và hình thành lỗ rò cao hơn. 

Áp xe hậu môn tái phát có nguy hiểm hay không?

Ibi Laser Therapy cũng cho biết áp xe hậu môn tái đi tái lại phần lớn xuất phát từ cùng một nguyên nhân: Sự tắc nghẽn của tuyến hậu môn nằm trong ống hậu môn. Bình thường, các tuyến nhỏ tại đây có vai trò tiết dịch giúp bôi trơn. Khi lỗ tuyến bị bít tắc do vi khuẩn hoặc chất thải, tình trạng nhiễm trùng sẽ nhanh chóng hình thành và tạo mủ. Khối mủ tích tụ gây nên ổ áp xe với biểu hiện đau nhiều ở vùng hậu môn.

Khi ổ áp xe được dẫn lưu, dù bằng phẫu thuật hay tự vỡ, mủ sẽ thoát ra ngoài. Tuy nhiên, đường thông từ tuyến hậu môn ra da, vốn là nguồn khởi phát nhiễm trùng – thường vẫn còn tồn tại. Đường thông bất thường này được gọi là rò hậu môn.

Ổ áp xe thể hiện giai đoạn nhiễm trùng cấp tính. Trong khi đó, rò hậu môn là biểu hiện của quá trình bệnh lý mạn tính tại vùng hậu môn trực tràng. Đường rò tạo điều kiện để vi khuẩn tiếp tục xâm nhập vào tuyến hậu môn, dẫn đến tái nhiễm trùng và hình thành ổ mủ mới. Thực tế cho thấy khoảng 30–50% người từng bị áp xe hậu môn có thể tiến triển thành rò hậu môn kéo dài nếu không được xử lý triệt để.

Ngoài ra, theo Smiles Gastroenterology Hospital (Ấn Độ), ổ áp xe không được xử lý sẽ tiếp tục lan rộng, làm nhiễm trùng kéo dài và có thể ảnh hưởng toàn thân theo hướng mạn tính

Dấu hiệu áp xe hậu môn tái phát và cách phòng tránh 

Sau điều trị áp xe hậu môn, nếu người bệnh xuất hiện những biểu hiện sau thì cần chú ý tình trạng tái phát:

• Vùng da quanh hậu môn đau tức, sưng đỏ, đặc biệt khó chịu hơn khi ngồi, đi lại hoặc đại tiện. Khi chạm vào có thể cảm nhận một khối cứng nhỏ, nóng và đau khi ấn.
• Xuất hiện tình trạng rỉ mủ từ một lỗ nhỏ gần hậu môn, dịch có mùi hôi, màu vàng hoặc xanh. Một số trường hợp kèm theo sốt nhẹ, mệt mỏi, ớn lạnh và cảm giác ngứa, châm chích hoặc nóng rát tại vùng hậu môn.

Một số cách để hạn chế áp xe tái phát như: Phòng tránh táo bón, uống đủ nước mỗi ngày, hạn chế cà phê và đồ uống dễ gây mất nước, ngâm hậu môn trong nước ấm 15–20 phút, thực hiện nhiều lần trong ngày để làm sạch, giảm đau và thúc đẩy lành thương. Ngoài ra, không nhịn đại tiện, đi vệ sinh ngay khi có nhu cầu, sử dụng thuốc làm mềm phân hoặc thuốc nhuận tràng theo hướng dẫn y tế, duy trì giấc ngủ chất lượng vì rối loạn giấc ngủ có liên quan đến các vấn đề tiêu hóa như táo bón hoặc tiêu chảy, kiểm soát căng thẳng để hạn chế rối loạn tiêu hóa và giảm nguy cơ tái phát.

Tóm lại, áp xe hậu môn tái đi tái lại không chỉ là viêm nhiễm đơn thuần mà có thể liên quan đến rò hậu môn tiềm ẩn. Với câu hỏi áp xe hậu môn có tái phát không, câu trả lời là có thể, nhất là khi ổ nhiễm trùng chưa được xử lý triệt để hoặc còn tồn tại đường rò. Khi áp xe hậu môn tái đi tái lại, nguy cơ tiến triển thành rò hậu môn mãn tính sẽ cao hơn và việc điều trị cũng phức tạp hơn.

Do đó, nếu xuất hiện đau, sưng, rỉ mủ hoặc sốt nhẹ, người bệnh nên đi khám sớm tại cơ sở chuyên khoa để được xử trí kịp thời. Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, người bệnh được thăm khám và phẫu thuật áp xe, rò hậu môn bởi bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm, giúp xử lý triệt để ổ nhiễm trùng và hạn chế nguy cơ tái phát lâu dài.