Uống thuốc tây nhiều bị đau dạ dày – Có đúng không?

Chào bạn! Đúng vậy, việc uống thuốc tây nhiều – đặc biệt là một số nhóm thuốc phổ biến – có thể gây đau dạ dày, thậm chí dẫn đến viêm loét hoặc xuất huyết tiêu hóa nếu không được kiểm soát. Nguyên nhân chủ yếu nằm ở cách các loại thuốc này tác động lên lớp niêm mạc bảo vệ bên trong dạ dày, vốn rất mỏng manh nhưng lại cực kỳ quan trọng.

Vì sao uống thuốc tây nhiều lại gây đau dạ dày?

Không phải tất cả thuốc tây đều “độc” với dạ dày, nhưng một số nhóm thuốc thực sự có nguy cơ cao. Dưới đây là những thủ phạm thường gặp nhất:

– Thuốc kháng viêm không steroid (NSAID): Như aspirin, ibuprofen, diclofenac… Nhóm này ức chế enzyme COX-1 – vốn tham gia sản xuất chất nhầy và prostaglandin bảo vệ niêm mạc dạ dày. Khi lớp bảo vệ này suy yếu, acid dạ dày dễ dàng “ăn mòn” thành dạ dày, gây viêm, loét, thậm chí xuất huyết.

– Corticoid (thuốc chống viêm steroid): Dù không trực tiếp làm tổn thương niêm mạc, corticoid lại làm tăng tiết acid và pepsin (men tiêu protein), đồng thời làm chậm lành vết thương. Khi dùng chung với NSAID – điều rất hay xảy ra ở bệnh nhân viêm khớp – nguy cơ loét dạ dày tăng gấp nhiều lần.

– Kháng sinh: Không trực tiếp ăn mòn dạ dày, nhưng kháng sinh “quét sạch” cả vi khuẩn có lợi trong đường ruột, phá vỡ hệ vi sinh vật (microbiota). Hậu quả là rối loạn tiêu hóa, đầy hơi, buồn nôn, đau bụng – những triệu chứng dễ nhầm với bệnh dạ dày thực sự.

– Một số thuốc khác: Thuốc tránh thai, thuốc giảm đau opioid, thuốc chống co thắt cơ trơn… cũng có thể gây chậm tiêu, co thắt dạ dày hoặc kích ứng niêm mạc gián tiếp.

Trong thực hành lâm sàng, tôi từng gặp nhiều bệnh nhân nhập viện vì xuất huyết tiêu hóa chỉ sau vài tuần tự ý dùng ibuprofen để “giảm đau nhức xương khớp”. Họ không nghĩ rằng viên thuốc nhỏ ấy lại có thể gây biến chứng nghiêm trọng đến thế.

Dấu hiệu cảnh báo: Khi nào cần đi khám ngay?

Nếu bạn đang dùng thuốc tây và xuất hiện các biểu hiện sau, đừng chủ quan:

– Đau âm ỉ hoặc bỏng rát vùng thượng vị (trên rốn), đặc biệt khi đói hoặc ban đêm
– Buồn nôn, nôn ra dịch nâu như bã cà phê (dấu hiệu xuất huyết)
– Đi phân đen, hôi khắm (phân hắc ín – dấu hiệu chảy máu tiêu hóa)
– Chướng bụng kéo dài, ăn vào là đau
– Mệt mỏi, chóng mặt, da xanh – có thể do mất máu mạn tính

Đây không còn là “khó chịu thông thường” nữa, mà là tín hiệu dạ dày đã bị tổn thương thực sự.

Làm sao để giảm tác hại của thuốc tây lên dạ dày?

Bạn hoàn toàn có thể dùng thuốc an toàn nếu tuân thủ một số nguyên tắc đơn giản nhưng rất hiệu quả:

– Luôn dùng thuốc theo chỉ định bác sĩ: Ngay cả với thuốc không kê đơn như paracetamol hay ibuprofen, đừng tự ý dùng kéo dài. Mỗi loại thuốc đều có “tuổi thọ” và liều tối đa an toàn.

– Uống thuốc sau bữa ăn no: Thức ăn tạo lớp đệm, làm loãng acid và giảm tiếp xúc trực tiếp giữa thuốc và niêm mạc dạ dày. Với NSAID, điều này đặc biệt quan trọng.

– Uống đủ nước (khoảng 200ml): Giúp thuốc trôi nhanh xuống ruột, tránh đọng lại ở dạ dày gây kích ứng.

– Không kết hợp nhiều thuốc có hại cho dạ dày: Ví dụ, tránh dùng corticoid + NSAID cùng lúc nếu không có bảo vệ dạ dày.

– Dùng thuốc bảo vệ niêm mạc khi cần thiết: Trong trường hợp bắt buộc phải dùng NSAID dài ngày (ví dụ ở người viêm khớp dạng thấp), bác sĩ thường kê thêm thuốc ức chế bơm proton (PPI) như omeprazole hoặc thuốc bao niêm mạc như rebamipide.

– Hạn chế rượu, cà phê, thuốc lá: Những chất này làm tăng tiết acid và làm trầm trọng thêm tổn thương do thuốc.

Uống thuốc tây nhiều bị đau dạ dày không phải là chuyện “ai cũng gặp”, nhưng cũng không hề hiếm – nhất là khi chúng ta chủ quan với việc tự ý dùng thuốc. Dạ dày không kêu la ầm ĩ, nhưng nó ghi nhớ từng lần bị tổn thương. Một vết loét nhỏ hôm nay, nếu lặp đi lặp lại, có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng ngày mai.

Vì vậy, hãy tôn trọng cơ thể mình: dùng thuốc có chủ đích, có hướng dẫn, và luôn lắng nghe những tín hiệu đầu tiên của dạ dày. Nếu bạn đang phải dùng thuốc dài hạn, đừng ngại trao đổi với bác sĩ về giải pháp bảo vệ dạ dày song song – đó là cách chăm sóc sức khỏe thông minh, không phải lo lắng thái quá.

Sức khỏe không nằm ở việc bạn uống bao nhiêu thuốc, mà ở việc bạn dùng thuốc như thế nào.