Ung thư ống hậu môn có chữa được không? Tiên lượng ra sao?

Ung thư ống hậu môn là bệnh lý ác tính phát sinh từ các tổn thương nguyên phát tại ống hậu môn, một đoạn ngắn nằm ở phần cuối của đường tiêu hóa. Đây là bệnh tương đối hiếm gặp nhưng có nhiều dạng mô học khác nhau do khu vực này có cấu tạo giải phẫu đặc biệt và sự chuyển tiếp giữa nhiều loại biểu mô.

1. Ung thư ống hậu môn là gì? Có nguy hiểm không?

Ung thư ống hậu môn là bệnh lý không thường gặp, xảy ra khi các tế bào bất thường phát triển trong mô của ống hậu môn. Bộ phận này là đoạn cuối của đường tiêu hoá, nằm giữa trực tràng và lỗ hậu môn, có chiều dài khoảng 1.5 – 4cm. Đây là nơi phân đi qua trước khi được đào thải ra ngoài cơ thể. Hậu môn còn có các cơ vòng giúp kiểm soát việc đóng, mở và tống phân ra ngoài.

Bệnh hình thành khi các tế bào khỏe mạnh trong ống hậu môn xảy ra những thay đổi bất thường về vật chất di truyền. Thay vì phát triển, phân chia và chết theo chu trình, các tế bào này tiếp tục tăng sinh mất kiểm soát, lâu dần tích tụ và tạo thành khối u. Trong một số trường hợp, tế bào ung thư có thể xâm lấn các mô lân cận hoặc tách khỏi khối u ban đầu để lan đến những cơ quan khác, được gọi là di căn ung thư ống hậu môn.

*Ung thư ống hậu môn là bệnh lý nguy hiểm và có nguy cơ gây tử vong*

Ung thư ống hậu môn được xem là bệnh lý nghiêm trọng vì nếu không được phát hiện và điều trị sớm, khối u có thể phát triển, xâm lấn hoặc di căn, ảnh hưởng đến chức năng hậu môn và sức khỏe tổng thể. Tuy nhiên, mức độ nguy hiểm và khả năng điều trị phụ thuộc vào loại ung thư, giai đoạn bệnh, vị trí và mức độ lan rộng của khối u. Một số dạng chính của bệnh lý này đó là:

Ung thư biểu mô tế bào vảy: Là loại thường gặp nhất, xuất phát từ các tế bào vảy ở niêm mạc ống hậu môn.
Ung thư biểu mô tế bào chuyển tiếp (cloacogenic carcinoma): Hình thành từ các tế bào thuộc vùng chuyển tiếp của ống hậu môn, có đặc điểm tương tự tế bào vảy.
Ung thư biểu mô tuyến: Bắt nguồn từ các tế bào tuyến trong khu vực hậu môn.
Ung thư biểu mô tế bào đáy: Thường xuất hiện ở vùng da quanh hậu môn do sự phát triển bất thường của các tế bào đáy.
U hắc tố (melanoma): Là dạng ung thư hiếm gặp, phát triển từ các tế bào tạo sắc tố melanin.

2. Dấu hiệu ung thư ống hậu môn qua từng giai đoạn

Dấu hiệu ung thư ống hậu môn thay đổi theo kích thước khối u và mức độ lan rộng. Ở giai đoạn sớm, biểu hiện thường nhẹ, dễ nhầm với bệnh trĩ hoặc nứt kẽ hậu môn. Cụ thể:

Ung thư ống hậu môn giai đoạn đầu (0 và I): Khối u còn nhỏ, kích thước không quá 2cm và chưa lan đến hạch bạch huyết hay cơ quan khác. Người bệnh có thể chảy máu đỏ tươi khi đại tiện, ngứa hoặc rát hậu môn, cảm giác cộm vướng và đôi khi sờ thấy khối nhỏ quanh hậu môn.
Giai đoạn II: Khối u >2cm nhưng chưa lan đến hạch hoặc cơ quan xa. Các triệu chứng rõ ràng hơn như đau tức hậu môn, chảy máu nhiều hơn, tiết dịch nhầy hoặc dịch bất thường, ngứa kéo dài và thay đổi thói quen đại tiện như táo bón, tiêu chảy hoặc cảm giác đi ngoài chưa hết.
Giai đoạn III: Ung thư đã lan đến hạch bạch huyết hoặc xâm lấn các cơ quan, cấu trúc lân cận. Người bệnh cảm thấy đau hậu môn, đau tầng sinh môn kéo dài, nổi hạch vùng bẹn, khuôn phân nhỏ hoặc dẹt do khối u chèn ép, kèm sụt cân và mệt mỏi.
Giai đoạn IV (giai đoạn cuối): Tế bào ung thư đã di căn đến cơ quan ở xa trong cơ thể. Đau bụng, vàng da và chướng bụng là dấu hiệu cho thấy ung thư đã di căn đến gan. Trong khi đó, khó thở, đau tức ngực và ho kéo dài là biểu hiện di căn lên phổi. Biểu hiện toàn thân gồm suy kiệt, thiếu máu và sốt kéo dài.

*Dấu hiệu nhận biết ung thư ống hậu môn qua từng giai đoạn*

3. Chẩn đoán và tầm soát ung thư ống hậu môn như thế nào?

Tầm soát ung thư ống hậu môn chủ yếu được cân nhắc ở những người có nguy cơ cao như nhiễm HPV, HIV, suy giảm miễn dịch hoặc hút thuốc lá. Trong khi đó, khi đã xuất hiện triệu chứng nghi ngờ, người bệnh cần được thăm khám và thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu hơn để xác định bệnh.

Tầm soát ung thư ống hậu môn:

Khám trực tiếp bằng tay: Bác sĩ dùng ngón tay đeo găng để kiểm tra bên trong ống hậu môn, phát hiện khối u hoặc bất thường.
Xét nghiệm tế bào học ở hậu môn (Anal Pap): Lấy tế bào ở ống hậu môn để tìm những thay đổi bất thường, đặc biệt các tổn thương liên quan đến HPV.
Nội soi hậu môn độ phân giải cao: Quan sát kỹ niêm mạc ống hậu môn, giúp phát hiện sớm các vùng tổn thương nghi ngờ.

Chẩn đoán ung thư ống hậu môn:

Nội soi hậu môn – trực tràng: Quan sát vị trí, hình dạng và mức độ bất thường của tổn thương.
Sinh thiết: Lấy một mẫu mô tại vùng nghi ngờ để xét nghiệm giải phẫu bệnh. Đây là phương pháp quan trọng để xác định có tế bào ung thư hay không và xác định loại ung thư.
Chẩn đoán hình ảnh: Siêu âm nội hậu môn, CT hoặc MRI được sử dụng để đánh giá kích thước, mức độ xâm lấn của khối u, tình trạng hạch và khả năng di căn. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm PET-CT để đánh giá tổn thương hoặc di căn trên toàn cơ thể.

4. Điều trị và tiên lượng ung thư ống hậu môn

Điều trị ung thư ống hậu môn phụ thuộc vào loại ung thư, kích thước khối u và giai đoạn bệnh. Với ung thư biểu mô tế bào vảy, hóa xạ trị phối hợp là phương pháp điều trị chính, với mục tiêu kiểm soát khối u và bảo tồn cơ thắt hậu môn. Phẫu thuật được cân nhắc khi điều trị bằng hóa xạ trị không đạt hiệu quả hoặc người bệnh không thể xạ trị.

Hoá trị: Được phối hợp với xạ trị ở ung thư giai đoạn T1-2 N1-3 M0 hoặc T3-4, N bất kỳ, M0. Các thuốc được sử dụng gồm 5-FU, Mitomycin C và Cisplatin. Phác đồ và liều dùng điều chỉnh theo giai đoạn bệnh, sức khỏe và tình trạng miễn dịch của người bệnh.
Xạ trị: Áp dụng đơn thuần ở một số trường hợp khối u T1/T2N0M0, kích thước dưới 4 cm hoặc phối hợp với hóa trị. Vùng xạ trị gồm khối u, vùng quanh hậu môn, trực tràng và các hạch lân cận. Nếu ung thư đã lan đến hạch vùng, phạm vi xạ trị có thể mở rộng đến hạch chậu và hạch bẹn.
Phẫu thuật: Phẫu thuật ngay từ đầu chỉ được chỉ định trong một số trường hợp đặc biệt, chẳng hạn cần làm hậu môn nhân tạo trước khi hóa xạ trị hoặc người bệnh chống chỉ định xạ trị vùng chậu. Phẫu thuật cắt cụt trực tràng đường bụng và tầng sinh môn chủ yếu được thực hiện khi khối u tiếp tục tiến triển trong quá trình hóa xạ trị, còn tổn thương sau điều trị hoặc bệnh tái phát tại chỗ.

*Có nhiều phương pháp điều trị ung thư ống hậu môn*

Tiên lượng ung thư ống hậu môn phụ thuộc chủ yếu vào kích thước khối u, tình trạng hạch, mức độ di căn và khả năng đáp ứng điều trị. Cụ thể:

Giai đoạn khu trú: Khối u dưới 2 cm và còn giới hạn tại chỗ, tỷ lệ sống sau 5 năm khoảng 83,7%.
Giai đoạn lan tràn vùng: Khối u lớn hơn hoặc đã lan đến hạch bạch huyết lân cận, tỷ lệ sống sau 5 năm khoảng 67,7%.
Giai đoạn di căn xa: Ung thư đã lan đến các cơ quan khác, tỷ lệ sống sau 5 năm khoảng 7 – 15%.
Tái phát tại chỗ: Đa phần xảy ra và được phát hiện trong 2 năm đầu sau điều trị. Tuy nhiên, tình trạng này dễ bị phát hiện muộn khiến tiên lượng không thuận lợi, tỷ lệ sống thêm 3 năm kể từ thời điểm tái phát chỉ khoảng 29%.

Nhìn chung, ung thư ống hậu môn là bệnh lý nguy hiểm và có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe người bệnh, thậm chí tử vong nếu không được điều trị kịp thời. Tầm soát định kỳ và đi khám ngay nếu thấy xuất hiện bất cứ dấu hiệu bất thường nào là rất cần thiết. Khi được điều trị đúng thời điểm, tiên lượng sống sẽ tăng cao.