Làm sao để hết nhiễm trùng máu?

Chào bạn, tôi hiểu nỗi lo lắng của bạn trong tình huống như vậy. Nhiễm trùng máu (hay còn gọi là nhiễm khuẩn huyết) là một cấp cứu y khoa nghiêm trọng, nhưng vẫn có thể chữa khỏi nếu được chẩn đoán sớm và điều trị tích cực. Tỷ lệ sống sót phụ thuộc rất lớn vào thời điểm can thiệp – “giờ vàng” đầu tiên sau khi xuất hiện triệu chứng chính là yếu tố quyết định.

Dưới đây, tôi sẽ giải thích rõ hơn để bạn hiểu bản chất bệnh, dấu hiệu cảnh báo, cách điều trị và phòng ngừa hiệu quả.

Nguyên nhân gây nhiễm trùng máu là gì?

Nhiễm trùng máu xảy ra khi vi sinh vật gây bệnh – chủ yếu là vi khuẩn, đôi khi là virus hoặc nấm – xâm nhập vào máu, kích hoạt phản ứng viêm toàn thân dữ dội. Điều này không chỉ làm cơ thể “tự tấn công chính mình”, mà còn dẫn đến suy đa cơ quan nếu không được kiểm soát kịp thời.

Một số nguyên nhân và yếu tố nguy cơ thường gặp:

– Nhiễm trùng tại các cơ quan: như viêm phổi, viêm màng não, viêm phúc mạc, áp xe gan, nhiễm trùng da mô mềm, viêm đường tiết niệu nặng.

– Can thiệp y tế xâm lấn: đặt catheter tĩnh mạch, ống thở, ống thông tiểu, phẫu thuật… nếu không vô trùng kỹ.

– Suy giảm miễn dịch: do HIV/AIDS, hóa trị, dùng corticoid kéo dài, cắt lách, suy thận mạn.

– Nhóm nguy cơ cao: trẻ sơ sinh, người già, người có bệnh nền (đái tháo đường, xơ gan, bệnh tim mạch…).

Trong thực tế lâm sàng, tôi từng gặp nhiều ca nhiễm trùng máu khởi phát từ một vết xước nhỏ ở chân, hay một đợt viêm phổi tưởng chừng “bình thường” – nhưng lại tiến triển nhanh chóng chỉ trong 24–48 giờ.

Dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng máu – khi nào cần đi viện ngay?

Nhiễm trùng máu không chờ đợi. Bạn cần đến cơ sở y tế ngay lập tức nếu xuất hiện ít nhất 2 trong số các dấu hiệu sau:

– Sốt cao (>38,5°C) hoặc hạ thân nhiệt (<36°C)** – đây là phản ứng bất thường của hệ miễn dịch.

– **Nhịp tim nhanh (>90 lần/phút), thở nhanh (>20 lần/phút).

– Hạ huyết áp, da lạnh, tím tái, vã mồ hôi.

– Rối loạn ý thức: lơ mơ, lú lẫn, kích thích hoặc hôn mê.

– Triệu chứng tại chỗ: sưng nóng đỏ ở vết thương, đau bụng dữ dội, ho đờm mủ, tiểu buốt tiểu rắt kèm sốt.

Đặc biệt, nếu người bệnh có bệnh nền hoặc đang điều trị ức chế miễn dịch, chỉ cần sốt không rõ nguyên nhân kéo dài >24 giờ cũng nên được đánh giá khẩn cấp.

Nhiễm trùng máu có chữa khỏi được không?

Có – nhưng “thời gian là mạng sống”.

Theo hướng dẫn quốc tế (như Surviving Sepsis Campaign), trong vòng 1 giờ đầu tiên sau khi nghi ngờ nhiễm trùng máu, bệnh nhân cần được:

– Lấy máu cấy để xác định vi khuẩn.

– Dùng kháng sinh phổ rộng ngay lập tức, không chờ kết quả.

– Truyền dịch hồi sức để ổn định huyết áp và tưới máu cơ quan.

Nếu can thiệp đúng và đủ trong “giờ vàng”, tỷ lệ sống sót có thể lên tới 80–90%. Ngược lại, mỗi giờ trì hoãn dùng kháng sinh làm tăng 7–10% nguy cơ tử vong.

Trong phòng ICU, tôi chứng kiến nhiều bệnh nhân hồi phục hoàn toàn sau khi vượt qua giai đoạn nguy kịch – miễn là họ được đưa đến bệnh viện đủ sớm.

Các phương pháp điều trị chính hiện nay

Điều trị nhiễm trùng máu là một quy trình đa mô thức, bao gồm:

– Kháng sinh mạnh, đường tĩnh mạch: thường phối hợp 2–3 loại (ví dụ: Piperacillin/Tazobactam + Vancomycin) cho đến khi có kết quả kháng sinh đồ.

– Hồi sức tích cực: truyền dịch, dùng thuốc vận mạch (như Noradrenalin) nếu huyết áp không cải thiện.

– Hỗ trợ cơ quan: thở máy nếu suy hô hấp, lọc máu nếu suy thận cấp.

– Xử lý ổ nhiễm trùng gốc: dẫn lưu áp xe, cắt mô hoại tử, tháo thiết bị y tế nhiễm khuẩn.

– Tăng cường miễn dịch: truyền albumin, globulin, dinh dưỡng tĩnh mạch nếu cần.

Quan trọng nhất: không tự ý dùng kháng sinh tại nhà. Việc dùng sai thuốc, sai liều có thể che lấp triệu chứng, làm chậm chẩn đoán và tăng nguy cơ kháng thuốc.

Làm sao phòng ngừa nhiễm trùng máu hiệu quả?

Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh – đặc biệt với một tình trạng nguy hiểm như nhiễm trùng máu:

– Điều trị dứt điểm mọi nhiễm trùng ban đầu: đừng xem nhẹ mụn nhọt, vết thương hở, viêm họng kéo dài.

– Tiêm vắc-xin đầy đủ: phế cầu, Hib, não mô cầu, cúm, phế cầu… giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng nặng.

– Vệ sinh cá nhân và vô trùng y tế: rửa tay thường xuyên, chăm sóc catheter đúng cách nếu đang điều trị tại nhà.

– Tăng cường miễn dịch: ăn đủ chất (đạm, kẽm, vitamin C/D), ngủ đủ, kiểm soát tốt bệnh mạn tính như đái tháo đường.

– Theo dõi sát khi có dấu hiệu bất thường: đặc biệt ở người già, trẻ nhỏ, người suy giảm miễn dịch.

Nhiễm trùng máu không phải bản án tử, nhưng là cuộc đua với thời gian. Nếu bạn hoặc người thân có sốt kèm mệt lả, tim nhanh, thở dốc, da đổi màu – hãy đến bệnh viện ngay, đừng chần chừ. Trong nhiều trường hợp, chỉ cần chậm vài giờ, cơ hội sống đã giảm đi một nửa. Phát hiện sớm, điều trị đúng – đó là chìa khóa để vượt qua căn bệnh nguy hiểm này.