Nấm da điều trị lâu ngày không khỏi: Cần lưu ý gì?
Tôi bôi thuốc theo chỉ định đã lâu nhưng tổn thương hình vòng vẫn lan rộng. Nấm da điều trị lâu ngày không khỏi có cần đánh giá lại không?

Chào bạn! Nấm da điều trị lâu ngày không khỏi, đặc biệt khi các tổn thương hình vòng vẫn lan rộng dù đã bôi thuốc theo chỉ định, là tình trạng cần được kiểm tra lại. Có thể nguyên nhân chưa được xác định chính xác, thuốc chưa phù hợp với loại nấm, cách sử dụng hoặc thời gian điều trị chưa đủ, hoặc bạn đang bị tái nhiễm từ vùng da khác và môi trường xung quanh. Một số trường hợp nấm da khó điều trị còn liên quan đến thuốc corticosteroid hoặc tình trạng kháng thuốc kháng nấm. Bạn không nên tiếp tục mua thêm kem bôi hay tự dùng thuốc kháng nấm đường uống trước khi được đánh giá.
Vì sao tổn thương hình vòng chưa chắc là bệnh nấm da?
Nấm da do nhóm dermatophyte là nhiễm nấm ở những cấu trúc chứa keratin, chẳng hạn lớp ngoài cùng của da, tóc và móng. Tổn thương ở thân mình thường có dạng mảng tròn hoặc vòng, viền đỏ và bong vảy, đôi khi vùng trung tâm nhạt hơn. Người bệnh có thể ngứa và thấy hình vòng ngày càng lan rộng.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết nấm da có thể lây qua tiếp xúc với người, động vật hoặc vật dụng mang nấm. Hình thái tổn thương thay đổi theo vị trí và tình trạng miễn dịch của người bệnh. Không phải tất cả trường hợp đều có hình vòng điển hình.
Một số bệnh da khác như chàm đồng tiền, vảy nến, u hạt vòng hoặc viêm da tiếp xúc cũng có thể tạo mảng đỏ dạng tròn. Nếu chỉ dựa vào ảnh hoặc hình dạng để tự xác định bệnh nấm, người bệnh có thể dùng thuốc không đúng. Ngược lại, nấm đã bôi corticoid có thể mất hình dạng điển hình, ít bong vảy hơn nhưng lan rộng. Vì vậy, với tổn thương không cải thiện, xác nhận lại tác nhân là bước rất quan trọng.
Nấm da điều trị lâu ngày không khỏi do những nguyên nhân nào?
Bôi thuốc chưa phù hợp hoặc sử dụng chưa đúng có ảnh hưởng không?
Thuốc kháng nấm có nhiều loại với cơ chế và phạm vi tác dụng khác nhau. Hiệu quả phụ thuộc phần nào vào loại nấm, vị trí và mức độ nhiễm. Một số trường hợp chỉ cần thuốc tại chỗ nhưng một số khác cần điều trị đường uống, chẳng hạn khi nấm ảnh hưởng tóc hoặc lan rộng đáng kể. Cách bôi thuốc, độ bao phủ vùng tổn thương và việc duy trì đúng thời gian cũng tác động đến kết quả.
Bạn có thể cảm thấy hết ngứa trước khi nhiễm nấm được xử lý đầy đủ. Tự dừng thuốc quá sớm có thể khiến tổn thương xuất hiện trở lại. Tuy nhiên, nếu đã sử dụng đủ theo đơn mà bệnh vẫn lan, không nên cố kéo dài thuốc vô thời hạn. Cần trao đổi với bác sĩ để xác định nguyên nhân thất bại điều trị.
Thuốc bôi chứa corticoid có thể làm nấm lan rộng không?
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) cảnh báo không sử dụng kem chứa steroid để tự điều trị nấm da hoặc phát ban nghi do nấm. Corticosteroid có thể làm giảm đỏ, ngứa và viêm trong thời gian ngắn nhưng đồng thời làm suy yếu đáp ứng của da đối với nhiễm nấm. Tổn thương có thể trở nên khó nhận diện, lan rộng, được gọi là nấm da biến đổi do steroid.
Một số kem phối hợp nhiều hoạt chất bị sử dụng không phù hợp vì có tác dụng giảm triệu chứng nhanh. Bạn nên mang tất cả sản phẩm đang bôi, bao gồm cả kem mua không có đơn. Nếu đang dùng thuốc steroid vì bệnh khác, bác sĩ sẽ hướng dẫn xử lý an toàn thay vì tự ý ngừng tất cả thuốc.
Có thể bị lây nhiễm trở lại hoặc gặp nấm kháng thuốc không?
Nấm có thể tồn tại ở kẽ ngón chân, móng hoặc những vùng da khác mà người bệnh chưa nhận ra. Dùng chung khăn, quần áo, tiếp xúc với người nhiễm nấm hoặc vật nuôi bị bệnh cũng có thể tạo điều kiện tái nhiễm. Khi chỉ điều trị một vùng da mà nguồn nhiễm vẫn còn, tổn thương mới có thể tiếp tục xuất hiện.
CDC lưu ý nấm dermatophyte kháng thuốc đang là mối quan tâm y tế ở nhiều nơi. Những trường hợp lan rộng, dai dẳng hoặc không đáp ứng với phác đồ thích hợp có thể cần đánh giá chuyên sâu hơn. Tuy nhiên, việc bệnh chưa khỏi không đủ để kết luận nấm đã kháng thuốc. Cần xác minh chẩn đoán và xem xét các nguyên nhân phổ biến khác trước.
Cần làm xét nghiệm gì khi nghi nấm da kháng trị?
Bác sĩ có thể lấy mẫu vảy da tại vùng bờ tổn thương để soi tìm cấu trúc nấm. Trong những tình huống nhất định, nuôi cấy nấm, xét nghiệm phân tử hoặc kiểm tra độ nhạy với thuốc có thể được cân nhắc nếu kỹ thuật phù hợp và có chỉ định. Học viện Da liễu Hoa Kỳ (AAD) đề xuất xác nhận nhiễm dermatophyte khi đánh giá bệnh nấm mạn tính hoặc khó điều trị trước khi lựa chọn hướng xử lý tiếp theo.
Bác sĩ cũng sẽ hỏi quá trình dùng thuốc, vị trí tổn thương ban đầu, sự lan rộng, các lần tái phát và những yếu tố nguy cơ như đái tháo đường hoặc sử dụng thuốc ức chế miễn dịch. Nếu xét nghiệm không chứng minh nhiễm nấm, có thể cần đánh giá bệnh da khác hoặc lấy mẫu lại tùy tình huống.
Nên điều trị và chăm sóc da như thế nào trong thời gian này?
Giữ vùng da tổn thương sạch, khô, tránh mặc quần áo bí và thay đồ sau khi đổ nhiều mồ hôi. Không chà xát mạnh, không dùng chung khăn tắm, quần áo hoặc vật dụng cá nhân. Giặt và làm khô đồ tiếp xúc với da thường xuyên. Nếu vật nuôi có vùng rụng lông, đóng vảy, nên đưa đi kiểm tra thú y.
Thuốc kháng nấm uống có thể cần thiết đối với một số trường hợp, nhưng lựa chọn phải dựa trên đánh giá bệnh, nguy cơ tương tác thuốc và tình trạng sức khỏe. Một số thuốc có thể ảnh hưởng chức năng gan, nên không tự mua và dùng kéo dài. Nếu da đỏ lan nhanh, đau, sưng, có mủ hoặc sốt, cần khám sớm vì có thể có nhiễm trùng kèm theo.
Tóm lại, nấm da điều trị lâu ngày không khỏi cần được xác nhận lại bằng thăm khám và xét nghiệm phù hợp, thay vì chỉ đổi thuốc liên tục. Bạn có thể đặt lịch tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI qua App TCI Hospital: app.thucuc.vn, mang theo đơn thuốc và các sản phẩm đã sử dụng để được tư vấn hướng điều trị phù hợp.







