Viêm bờ mi: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Viêm bờ mi là bệnh lý nhãn khoa phổ biến, xảy ra khi phần bờ mi mắt bị viêm, gây ngứa, đỏ, đóng vảy, khô mắt và nhiều khó chịu trong sinh hoạt hàng ngày. Mặc dù thường không nguy hiểm đến thị lực, nhưng nếu không được điều trị đúng cách, bệnh có thể kéo dài dai dẳng, tái phát nhiều lần và làm tăng nguy cơ chắp, lẹo hoặc tổn thương giác mạc. Vậy viêm bờ mi mắt là gì, nguyên nhân do đâu và điều trị viêm bờ mi tại nhà như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu rõ hơn về tình trạng này qua những thông tin dưới đây.

1. Những nguyên nhân thường dẫn đến viêm bờ mi

Viêm bờ mi có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó thường gặp là nhiễm khuẩn, rối loạn tuyến Meibomius, ký sinh trùng, dị ứng và các bệnh lý da. Theo bác sĩ, viêm có thể liên quan đến cả nguyên nhân nhiễm trùng và không do nhiễm trùng, vì vậy cần xác định đúng nguyên nhân để có hướng điều trị phù hợp.

1.1. Nhiễm khuẩn

Vi khuẩn, đặc biệt Staphylococcus aureus, có thể tồn tại ở vùng da quanh mắt và gây viêm tại bờ mi. Một số trường hợp cũng liên quan đến virus như Herpes hoặc Zona mắt. Viêm do nhiễm khuẩn thường đi kèm sưng đỏ, đau, đóng vảy, ghèn hoặc dịch tiết.

1.2. Rối loạn chức năng tuyến Meibomius (MGD)

Tuyến Meibomius tiết dầu giúp ổn định lớp nước mắt và hạn chế tình trạng nước mắt bay hơi. Khi tuyến hoạt động bất thường, chất tiết có thể trở nên đặc, làm tắc các lỗ tuyến và gây viêm. Tình trạng này cũng có thể liên quan đến khô mắt, chắp hoặc lẹo tái phát.

1.3. Ký sinh trùng

Viêm bờ mi do Demodex là một nguyên nhân thường gặp của viêm bờ mi mạn tính. Ký sinh trùng Demodex có thể cư trú ở nang lông mi và tuyến dầu, gây kích ứng, ngứa, đóng vảy quanh chân lông mi và khiến tình trạng viêm kéo dài.

1.4. Các bệnh về da mà liên quan

Một số bệnh lý da như viêm da tiết bã, trứng cá đỏ (rosacea) có thể làm tăng nguy cơ viêm. Những người bị viêm mạn tính cũng có thể gặp tình trạng tuyến Meibomius bị tắc nghẽn hoặc chắp, lẹo tái phát.

1.5. Dị ứng

Theo bác sĩ, viêm bờ mi không do nhiễm trùng có thể bắt nguồn từ phản ứng dị ứng với mỹ phẩm hoặc sản phẩm chăm sóc cá nhân. Mascara, phấn mắt, kem dưỡng da, kem chống nắng hay dầu gội đều có thể là tác nhân ở những người có cơ địa nhạy cảm.

1.6. Những yếu tố từ môi trường và các thói quen sinh hoạt

Khói bụi, ô nhiễm, vệ sinh mắt chưa đúng cách, thường xuyên dụi hoặc gãi mắt có thể làm tình trạng viêm trở nên nặng hơn. Đặc biệt, thói quen không tẩy trang sạch trước khi ngủ có thể khiến bờ mi dễ bị kích ứng và viêm.

Bác sĩ khuyến cáo: Việc chăm sóc và vệ sinh vùng mi mắt thường xuyên có vai trò quan trọng trong kiểm soát. Người bệnh nên hạn chế dụi, gãi mắt và chú ý làm sạch vùng mi mắt để giảm nguy cơ viêm tái phát.

2. Triệu chứng nhận biết về viêm bờ mi

Biểu hiện viêm bờ mi có thể khác nhau tùy mức độ và nguyên nhân, nhưng thường tập trung ở vùng mí mắt và bề mặt nhãn cầu. Một số biểu hiện mà người bệnh thường gặp:

Ngứa, nóng rát, đau hoặc khó chịu ở mí mắt.
Bờ mi sưng đỏ, có thể kèm cảm giác cộm, xốn hoặc như có dị vật trong mắt.
Ghèn, dịch nhờn và vảy xuất hiện ở chân mi, khiến lông mi dễ dính vào nhau, đặc biệt sau khi ngủ dậy.
Các triệu chứng như chảy nước mắt, khô mắt và nhạy cảm với ánh sáng.
Lông mi có thể rụng hoặc mọc bất thường nếu tình trạng viêm kéo dài.
Một số trường hợp có thể nhìn mờ hoặc xuất hiện chắp, lẹo tái phát.

Theo bác sĩ, người bệnh viêm bờ mi không chỉ có triệu chứng ở mí mắt mà còn có thể gặp khô mắt, đỏ, cộm, xốn và chảy nước mắt. Vì vậy, khi các triệu chứng kéo dài hoặc tái phát, người bệnh nên khám chuyên khoa Mắt để xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.

3. Phân loại viêm bờ mi

Bờ mi mắt đóng vai trò như một “cánh cửa” bảo vệ mắt và hỗ trợ duy trì độ ổn định của màng nước mắt. Dựa trên vị trí giải phẫu, viêm bờ mi được chia thành hai dạng chính:

3.1. Viêm bờ mi trước

Tình trạng viêm xảy ra ở phần bờ mi phía trước, nơi lông mi mọc ra. Nguyên nhân thường liên quan đến nhiễm khuẩn, đặc biệt là Staphylococcus, tăng tiết bã nhờn, dị ứng hoặc một số bệnh lý da. Người bệnh có thể gặp đỏ, ngứa bờ mi, đóng vảy hoặc xuất hiện vảy cứng quanh chân lông mi, đôi khi khó mở mắt vào buổi sáng.

3.2. Viêm bờ mi sau

Viêm bờ mi sau liên quan đến các tuyến Meibomius nằm ở mặt trong mí mắt. Đây là những tuyến tiết lipid giúp hạn chế sự bay hơi của nước mắt. Khi tuyến bị tắc nghẽn hoặc hoạt động bất thường, người bệnh có thể xuất hiện khô mắt, nóng rát, đỏ, cộm và chảy nước mắt.

Ngoài phân loại theo vị trí, bệnh còn có thể là viêm bờ mi cấp tính hoặc viêm bờ mi mạn tính. Thể cấp thường khởi phát đột ngột do nhiễm khuẩn, virus hoặc dị ứng; trong khi thể mạn tính kéo dài, dễ tái phát và thường liên quan đến rối loạn tuyến Meibomius, viêm bờ mi tăng tiết bã nhờn hoặc nhiễm Demodex.

4. Phương pháp chẩn đoán bệnh viêm bờ mi

Viêm bờ mi thường được chẩn đoán thông qua khám mắt bằng đèn khe (sinh hiển vi). Bác sĩ sẽ quan sát tình trạng bờ mi, lông mi và các tổn thương liên quan để xác định bệnh.

Với trường hợp viêm bờ mi mạn tính, kéo dài và không đáp ứng điều trị, bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết mí mắt nhằm loại trừ khối u ở mí mắt hoặc một số bệnh lý liên quan đến hệ miễn dịch.

5. Biến chứng của viêm bờ mi

Viêm bờ mi thường không quá nguy hiểm, nhưng nếu kéo dài hoặc không được chăm sóc đúng cách, bệnh có thể gây nhiều vấn đề cho mi mắt và bề mặt nhãn cầu. Một số biến chứng đáng chú ý gồm:

Rụng hoặc mọc lệch lông mi: Tình trạng viêm kéo dài có thể làm lông mi rụng, mọc sai hướng hoặc biến đổi màu sắc.
Khô mắt, chảy nước mắt: Viêm và rối loạn hoạt động của tuyến Meibomius có thể ảnh hưởng đến lớp nước mắt, gây khô, cộm hoặc chảy nước mắt.
Chắp, lẹo tái phát: Tình trạng viêm và tắc nghẽn tuyến dầu ở mi mắt có thể tạo điều kiện hình thành chắp hoặc lẹo.
Viêm kết mạc kéo dài: Viêm bờ mi có thể đi kèm hoặc góp phần gây tình trạng viêm kết mạc mạn tính.
Tổn thương giác mạc: Đây là biến chứng đáng lưu ý. Theo bác sĩ trong nguồn tham khảo, viêm bờ mi kéo dài có thể dẫn đến lông siêu, lông quặp, khiến lông mi cọ xát vào giác mạc, gây trầy xước, viêm hoặc thậm chí loét giác mạc, từ đó ảnh hưởng đến thị lực.

Bác sĩ khuyến cáo: Không nên chủ quan với viêm bờ mi kéo dài. Việc kiểm soát tình trạng viêm, vệ sinh bờ mi đúng cách và thăm khám khi có dấu hiệu bất thường giúp hạn chế nguy cơ tổn thương giác mạc và ảnh hưởng đến thị lực.

6. Các phương pháp để điều trị viêm bờ mi

Tùy nguyên nhân, mức độ và tình trạng mắt, cách trị viêm bờ mi có thể kết hợp điều trị viêm bờ mi tại nhà với thuốc hoặc các phương pháp chuyên sâu. Người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc khi chưa được bác sĩ nhãn khoa thăm khám.

Vệ sinh bờ mi: Chườm ấm, làm sạch nhẹ nhàng giúp loại bỏ vảy và cặn bám, hỗ trợ thông thoáng tuyến Meibomius.
Thuốc kháng sinh: Có thể được bác sĩ chỉ định dạng bôi hoặc uống khi viêm liên quan đến nhiễm khuẩn.
Nước mắt nhân tạo: Giúp bổ sung độ ẩm, giảm khô, cộm và khó chịu do viêm bờ mi.
Thuốc chống viêm: Được cân nhắc trong một số trường hợp viêm nặng hoặc kéo dài và cần sử dụng theo chỉ định.
Thuốc diệt ký sinh trùng: Có thể được sử dụng khi xác định viêm bờ mi do Demodex.
Công nghệ mới: Một số phương pháp như BlephEx, IPL hoặc LipiFlow có thể được cân nhắc để hỗ trợ làm sạch bờ mi và cải thiện chức năng tuyến Meibomius.

Vệ sinh vùng mi mắt thường xuyên là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả. Bác sĩ cũng khuyến cáo hạn chế dụi, dụi mắt và với người từng bị viêm bờ mi hoặc khô mắt, cần đặc biệt lưu ý khi sử dụng kính áp tròng.

7. Chăm sóc mắt khi bị viêm bờ mi và phòng ngừa tái phát

Bên cạnh đó, vệ sinh tại chỗ là biện pháp then chốt để kiểm soát bệnh và phòng ngừa bệnh tái phát:

Rửa mặt và vệ sinh vùng mi mắt sạch sẽ bằng xà bông chuyên dụng hoặc sữa rửa mặt từ 2-3 lần mỗi ngày
Thực hiện động tác massage nhẹ nhàng vùng bờ mi để giúp lưu thông các lỗ tuyến tiết dầu.
Tẩy trang thật sạch vùng mắt trước khi đi ngủ, tuyệt đối không để mỹ phẩm qua đêm.
Hạn chế tối đa việc dụi hoặc gãi mắt để tránh gây tổn thương niêm mạc và nhiễm trùng nặng hơn.
Thăm khám mắt định kỳ mỗi 6 tháng một lần hoặc đi khám ngay khi có biểu hiện khó chịu bất thường.
Thận trọng khi sử dụng kính áp tròng nếu có tiền sử viêm bờ mi hoặc khô mắt.

8. Trường hợp nào người bệnh nên đi khám?

Không nên chủ quan nếu các triệu chứng viêm bờ mi kéo dài, phòng ngừa viêm bờ mi tái phát hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt. Người bệnh nên đi khám khi:

Mắt hoặc bờ mi ngứa, đỏ, sưng và đau dai dẳng.
Thường xuyên xuất hiện ghèn, dịch tiết hoặc cảm giác cộm xốn.
Mắt khô, chảy nước mắt hoặc khó chịu kéo dài dù đã chăm sóc tại nhà.
Lông mi rụng nhiều, mọc bất thường hoặc xuất hiện chắp, lẹo nhiều lần.
Có biểu hiện nhìn mờ, sợ ánh sáng hoặc nghi ngờ giác mạc bị tổn thương.

Đặc biệt, khi thị lực thay đổi hoặc có dấu hiệu tổn thương giác mạc, người bệnh nên được bác sĩ nhãn khoa kiểm tra sớm để xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.

Viêm bờ mi tuy không phải là bệnh lý cấp cứu nguy hiểm nhưng cần được chăm sóc đúng cách để tránh các biến chứng về giác mạc. Việc duy trì thói quen vệ sinh mắt sạch sẽ và thăm khám kịp thời là chìa khóa để bảo vệ đôi mắt khỏe mạnh