Cúm A ở trẻ là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách chăm sóc

Cúm A ở trẻ là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp thường gặp, có khả năng lây lan nhanh. Trẻ mắc bệnh thường sốt, ho, đau họng và mệt mỏi. Một số trường hợp có thể gặp biến chứng nếu không được xử trí kịp thời. Vì vậy, cha mẹ cần nhận biết sớm các biểu hiện và chăm sóc trẻ đúng cách.

1. Cúm A ở trẻ là gì? Nguyên nhân cúm A ở trẻ do đâu?

Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus Influenza A gây ra. Hai phân nhóm cúm A thường lưu hành ở người là A(H1N1) và A(H3N2).

Nguyên nhân cúm A ở trẻ là do nhiễm virus từ người mắc bệnh. Virus chủ yếu lây qua các hạt dịch hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Trẻ cũng có thể nhiễm virus khi chạm vào bề mặt có mầm bệnh rồi đưa tay lên mũi, miệng hoặc mắt.

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh gồm:

Thường xuyên tiếp xúc gần với nhiều người tại trường học, nhà trẻ.
Chưa được tiêm phòng cúm đầy đủ.
Chưa có thói quen rửa tay và giữ vệ sinh cá nhân.

Trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt dưới 2 tuổi, có nguy cơ gặp biến chứng cao hơn. Nguy cơ này cũng tăng ở trẻ mắc bệnh mạn tính như hen phế quản, bệnh tim hoặc đái tháo đường.

Cúm A ở trẻ do virus Influenza A gây ra, chủ yếu lây truyền qua đường hô hấp khi tiếp xúc với người mắc bệnh.

2. Triệu chứng cúm A ở trẻ và những dấu hiệu nào cần nhận biết?

Triệu chứng cúm A ở trẻ thường xuất hiện đột ngột. Các biểu hiện có thể giống cảm lạnh hoặc nhiều bệnh hô hấp khác.

Những triệu chứng thường gặp gồm:

Sốt, ớn lạnh: Trẻ có thể sốt cao, nhưng không phải trường hợp nào cũng sốt.
Ho, đau họng: Trẻ ho khan, đau rát họng hoặc khó chịu khi nuốt.
Nghẹt mũi, sổ mũi: Trẻ hắt hơi, chảy nước mũi hoặc khó thở bằng mũi.
Đau đầu, đau cơ: Trẻ mệt mỏi, ít vận động hoặc quấy khóc.
Ăn uống kém: Trẻ chán ăn, bú ít, đôi khi buồn nôn hoặc tiêu chảy.

Phần lớn các triệu chứng giảm dần sau vài ngày. Tuy nhiên, cha mẹ không nên chủ quan khi trẻ có biểu hiện bất thường.

Dấu hiệu cúm A ở trẻ cần được đưa đi cấp cứu ngay gồm:

Thở nhanh, khó thở, co kéo lồng ngực hoặc môi tím tái.
Li bì, khó đánh thức hoặc co giật.
Mất nước, khô miệng, không đi tiểu trong khoảng 8 giờ.
Sốt, ho đã giảm nhưng sau đó tái phát và nặng hơn.

Trẻ dưới 3 tháng tuổi bị sốt từ 38°C cũng cần được đánh giá y tế khẩn cấp.

Cha mẹ cần đưa trẻ mắc cúm A đi cấp cứu ngay nếu có dấu hiệu khó thở, tím tái, li bì, co giật hoặc mất nước nghiêm trọng.

3. Chẩn đoán cúm A ở trẻ được thực hiện như thế nào?

Chẩn đoán cúm A ở trẻ dựa trên triệu chứng, tiền sử tiếp xúc với nguồn bệnh và kết quả xét nghiệm khi cần. Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng của trẻ trước khi lựa chọn phương pháp phù hợp.

3.1. Thăm khám lâm sàng

Bác sĩ hỏi về thời điểm khởi phát, mức độ sốt, ho và tình trạng ăn uống. Tiền sử tiếp xúc với người mắc cúm cũng được xem xét.

Sau đó, bác sĩ kiểm tra thân nhiệt, nhịp thở, mũi họng và phổi. Những trẻ có dấu hiệu bất thường có thể cần thực hiện thêm các kiểm tra chuyên sâu.

3.2. Xét nghiệm xác định virus cúm A

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định:

Test nhanh cúm: Phát hiện kháng nguyên virus, thường cho kết quả sau 10–15 phút. Tuy nhiên, kết quả âm tính chưa loại trừ hoàn toàn bệnh cúm.
Xét nghiệm RT-PCR: Phát hiện vật liệu di truyền của virus. Phương pháp có độ nhạy cao, giúp xác định nhiễm cúm A hoặc B.
Xét nghiệm phân tử nhanh: Phát hiện virus với độ nhạy cao hơn test nhanh kháng nguyên.

Không phải trẻ nào nghi mắc cúm cũng cần xét nghiệm. Bác sĩ sẽ căn cứ vào tình trạng thực tế để đưa ra chỉ định.

Test cúm A ở trẻ giúp phát hiện virus gây bệnh, hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.

4. Chế độ ăn cúm A ở trẻ như thế nào?

Chế độ ăn cúm A ở trẻ cần bảo đảm đủ dinh dưỡng và nước. Cha mẹ nên chọn món dễ ăn, dễ tiêu và phù hợp với độ tuổi. Khi trẻ chán ăn, có thể chia thành nhiều bữa nhỏ.

4.1. Trẻ bị cúm A nên ăn gì?

Các nhóm thực phẩm phù hợp gồm:

Cháo, súp, cơm mềm: Dễ ăn, nhất là khi trẻ đau họng hoặc mệt mỏi.
Thịt, cá, trứng, sữa: Cung cấp protein và năng lượng cho cơ thể.
Rau xanh, trái cây: Bổ sung vitamin, khoáng chất và chất xơ.
Nước, canh, súp: Giúp bổ sung lượng dịch cần thiết, nhất là khi trẻ sốt.

Với trẻ còn bú, cha mẹ nên tiếp tục cho bú theo nhu cầu. Nếu trẻ nôn hoặc tiêu chảy, cần chú ý bù nước và điện giải đúng cách.

4.2. Trẻ bị cúm A nên kiêng ăn gì?

Trẻ không cần kiêng tuyệt đối thịt gà, cá, trứng hoặc sữa nếu không bị dị ứng. Tuy nhiên, cha mẹ nên hạn chế một số thực phẩm sau:

Đồ chiên rán, nhiều dầu mỡ: Có thể gây khó tiêu, nhất là khi trẻ buồn nôn.
Thực phẩm quá cay hoặc quá cứng: Dễ khiến trẻ đau họng và khó nuốt hơn.
Nước ngọt có gas, đồ uống nhiều đường: Không phù hợp khi trẻ bị tiêu chảy.
Thức ăn sống, chưa chín kỹ: Làm tăng nguy cơ mắc thêm bệnh đường tiêu hóa.

Không nên ép trẻ ăn quá nhiều trong một bữa. Cha mẹ cần ưu tiên bổ sung đủ nước và duy trì dinh dưỡng phù hợp.

5. Chăm sóc và phòng ngừa cúm A ở trẻ như thế nào?

Với trường hợp nhẹ, trẻ có thể được chăm sóc tại nhà sau khi bác sĩ đánh giá. Cha mẹ cần theo dõi sát sức khỏe và thực hiện các biện pháp sau:

Cho trẻ nghỉ ngơi: Bảo đảm ngủ đủ giấc, phòng ở sạch sẽ và thông thoáng.
Theo dõi thân nhiệt: Kiểm tra tình trạng sốt, nhịp thở và khả năng ăn uống.
Vệ sinh mũi họng: Có thể dùng nước muối sinh lý đúng cách để làm sạch mũi.
Dùng thuốc theo chỉ định: Không tự ý sử dụng thuốc kháng virus, kháng sinh hoặc aspirin cho trẻ.
Hạn chế lây nhiễm: Cho trẻ nghỉ học khi đang bệnh, che miệng khi ho và rửa tay thường xuyên.

Thuốc kháng virus thường mang lại hiệu quả tốt nhất khi dùng sớm, lý tưởng trong 48 giờ đầu. Trẻ có nguy cơ cao hoặc bệnh diễn tiến nặng cần được bác sĩ đánh giá sớm. Không nên trì hoãn điều trị để chờ kết quả xét nghiệm.

Để phòng bệnh, cha mẹ nên cho trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên tiêm vắc xin cúm hằng năm. Đồng thời, cần duy trì vệ sinh cá nhân và hạn chế tiếp xúc với người đang mắc cúm.

Tiêm vắc xin cúm hằng năm giúp trẻ phòng bệnh và giảm nguy cơ biến chứng.

Kết luận: Cúm A ở trẻ có thể gây biến chứng nếu không được theo dõi và chăm sóc đúng cách. Khi trẻ sốt kéo dài, khó thở hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám sớm. Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, trẻ có thể được thăm khám chuyên khoa Nhi để xác định tình trạng bệnh và tư vấn hướng xử trí phù hợp.