Sốt xuất huyết Dengue ở trẻ có nguy hiểm không?

Sốt xuất huyết Dengue ở trẻ là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra, lây truyền chủ yếu qua vết đốt của muỗi vằn mang mầm bệnh. Trẻ thường sốt cao đột ngột, đau đầu, mệt mỏi, buồn nôn hoặc xuất hiện các nốt xuất huyết dưới da. Đặc biệt, bệnh có thể chuyển nặng trong giai đoạn hạ sốt, gây thoát huyết tương, sốc và tổn thương cơ quan. Vì vậy, cha mẹ cần nhận biết sớm triệu chứng, theo dõi sát diễn biến và đưa trẻ đi khám khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.

1. Nguyên nhân sốt xuất huyết Dengue ở trẻ và dấu hiệu nhận biết là gì?

1.1. Vì sao trẻ nhỏ có thể mắc bệnh?

Bệnh do virus Dengue gây ra, gồm 4 týp huyết thanh: DENV-1, DENV-2, DENV-3 và DENV-4. Virus lây truyền chủ yếu qua vết đốt của muỗi Aedes mang mầm bệnh.

Yếu tố nguy cơ:

• Khu vực đọng nước: Là môi trường thuận lợi để muỗi đẻ trứng và phát triển.
• Không gian sống nhiều muỗi: Trẻ dễ bị muỗi đốt khi sinh hoạt.
• Thiếu biện pháp bảo vệ: Không sử dụng màn ngủ hoặc các biện pháp chống muỗi.
• Khu vực có dịch lưu hành: Nguy cơ tiếp xúc với muỗi mang virus cao hơn.

Trẻ có thể mắc bệnh nhiều lần do nhiễm các týp virus khác nhau. Một số trường hợp nhiễm Dengue lần sau có nguy cơ diễn biến nặng hơn.

1.2. Những triệu chứng nào cha mẹ cần chú ý?

Biểu hiện thường xuất hiện sau khoảng 4–10 ngày kể từ khi trẻ bị muỗi mang virus đốt, bao gồm:

• Sốt cao đột ngột: Nhiệt độ có thể lên đến 39–40°C.
• Đau đầu, đau nhức cơ: Trẻ mệt mỏi, giảm hoạt động.
• Buồn nôn, nôn: Có thể kèm chán ăn, đau bụng.
• Phát ban: Trên da xuất hiện các dát đỏ rải rác ở nhiều vị trí trên cơ thể.
• Xuất huyết: Có thể có chấm xuất huyết dưới da, chảy máu mũi hoặc chân răng.

Biểu hiện lâm sàng có thể khác nhau tùy từng trẻ, không nhất thiết xuất hiện đồng thời tất cả các triệu chứng. Khi trẻ sốt cao liên tục, đặc biệt tại khu vực có dịch, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để xác định nguyên nhân.

2. Biến chứng sốt xuất huyết Dengue ở trẻ nguy hiểm như thế nào?

2.1. Những biến chứng

Phần lớn trẻ mắc bệnh có thể hồi phục nếu được chăm sóc phù hợp. Dù vậy, bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ diễn biến nặng, dẫn đến những biến chứng nguy hiểm như:

• Thoát huyết tương: Dịch thoát khỏi lòng mạch, gây cô đặc máu và có thể dẫn đến sốc.
• Sốc Dengue: Rối loạn tuần hoàn nghiêm trọng, đe dọa tính mạng.
• Xuất huyết nặng: Có thể xảy ra xuất huyết tiêu hóa hoặc tại các cơ quan khác.
• Tổn thương cơ quan: Ảnh hưởng đến gan, tim, não trong trường hợp nặng.

Những biến chứng này có thể tiến triển nhanh, đặc biệt trong giai đoạn nguy hiểm của bệnh.

2.2. Vì sao trẻ hạ sốt vẫn có nguy cơ chuyển nặng?

Giai đoạn nguy hiểm thường xuất hiện từ ngày thứ 3–7 của bệnh, khi thân nhiệt bắt đầu giảm. Lúc này, trẻ vẫn có nguy cơ thoát huyết tương hoặc rối loạn tuần hoàn.

Cha mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay nếu xuất hiện:

• Đau bụng nhiều hoặc đau liên tục.
• Nôn nhiều, không uống được nước.
• Lừ đừ, li bì hoặc vật vã, bứt rứt.
• Chảy máu mũi, chân răng hoặc nôn ra máu.
• Tay chân lạnh, da tái, tiểu ít.

Lưu ý: Hạ sốt không đồng nghĩa trẻ đã khỏi bệnh. Đây là thời điểm cần theo dõi chặt chẽ để phát hiện các dấu hiệu cảnh báo.

3. Chẩn đoán sốt xuất huyết Dengue ở trẻ bằng phương pháp nào?

3.1. Những xét nghiệm nào giúp xác định bệnh?

Bác sĩ kết hợp thăm khám lâm sàng, khai thác triệu chứng và chỉ định các xét nghiệm cần thiết:

• Xét nghiệm NS1: Phát hiện kháng nguyên virus, thường có giá trị trong 7 ngày đầu.
• Xét nghiệm IgM: Hỗ trợ phát hiện đáp ứng miễn dịch với virus.
• Xét nghiệm PCR: Phát hiện vật liệu di truyền của virus trong giai đoạn sớm.
• Công thức máu: Theo dõi tiểu cầu, hematocrit và các chỉ số liên quan.

Tùy thời điểm mắc bệnh, bác sĩ lựa chọn xét nghiệm phù hợp. Kết quả âm tính ở giai đoạn sớm không loại trừ hoàn toàn khả năng nhiễm Dengue.

3.2. Vì sao cần theo dõi tiểu cầu và hematocrit?

Trong quá trình mắc bệnh, số lượng tiểu cầu có thể giảm, đồng thời hematocrit tăng khi xảy ra cô đặc máu do thoát huyết tương.

Tuy nhiên, mức độ nghiêm trọng không được đánh giá chỉ dựa vào tiểu cầu. Bác sĩ cần kết hợp triệu chứng, huyết áp, mạch, lượng nước tiểu và kết quả xét nghiệm.

Trẻ cần tái khám theo lịch hẹn, đặc biệt trong giai đoạn ngày thứ 3–7 của bệnh.

4. Điều trị sốt xuất huyết Dengue ở trẻ và phòng bệnh như thế nào?

4.1. Cách chữa sốt xuất huyết Dengue ở trẻ được thực hiện ra sao?

Hiện nay, việc điều trị sốt xuất huyết Dengue chủ yếu tập trung vào kiểm soát triệu chứng và ngăn ngừa biến chứng do chưa có thuốc kháng virus đặc hiệu được áp dụng phổ biến trong thực hành lâm sàng. Phương pháp xử trí chủ yếu là giảm triệu chứng, bù dịch phù hợp và theo dõi biến chứng.

Với trường hợp nhẹ, trẻ có thể được chăm sóc tại nhà theo hướng dẫn:

• Sử dụng paracetamol hạ sốt đúng liều theo cân nặng.
• Đảm bảo trẻ được cung cấp đủ nước và bù điện giải theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Ưu tiên các món ăn mềm, dễ tiêu hóa và phân chia khẩu phần thành nhiều bữa nhỏ trong ngày.
• Nghỉ ngơi, theo dõi thân nhiệt và lượng nước tiểu.
• Tái khám đúng lịch, kể cả khi trẻ giảm sốt.
• Với trường hợp nặng, trẻ cần nhập viện để theo dõi huyết động, truyền dịch và hồi sức theo chỉ định.

Lưu ý: Không tự ý sử dụng aspirin, ibuprofen hoặc truyền dịch tại nhà vì có thể làm tăng nguy cơ biến chứng.

4.2. Cha mẹ cần làm gì để hạn chế nguy cơ mắc bệnh?

Gia đình cần chủ động loại bỏ nơi muỗi sinh sản và thực hiện các biện pháp phòng tránh muỗi đốt.

Cha mẹ nên đậy kín dụng cụ chứa nước, thay nước bình hoa thường xuyên, loại bỏ vật dụng đọng nước và giữ môi trường sống sạch sẽ. Đồng thời, cho trẻ ngủ màn, mặc quần áo dài và sử dụng sản phẩm chống muỗi phù hợp với độ tuổi.

Ngay cả khi trẻ đang mắc bệnh, gia đình vẫn cần tránh muỗi đốt để hạn chế nguy cơ tiếp tục lây truyền virus trong cộng đồng.

Sốt xuất huyết Dengue ở trẻ có thể gây biến chứng nguy hiểm, đặc biệt trong giai đoạn hạ sốt. Vì vậy, cha mẹ cần nhận biết sớm triệu chứng, theo dõi sát diễn biến và đưa trẻ đi khám khi xuất hiện dấu hiệu cảnh báo. Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, trẻ có thể được thăm khám chuyên khoa Nhi, thực hiện xét nghiệm cần thiết và được bác sĩ tư vấn phương án chăm sóc, điều trị phù hợp.