Viêm dạ dày ruột ở trẻ là gì? Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị
Viêm dạ dày ruột ở trẻ thường gây tiêu chảy, nôn ói, đau bụng và sốt. Phần lớn trẻ có thể hồi phục sau vài ngày nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, bệnh có thể gây mất nước và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Cha mẹ cần nhận biết sớm các dấu hiệu để xử trí kịp thời.
1. Viêm dạ dày ruột ở trẻ là gì?
Viêm dạ dày ruột ở trẻ (Gastroenteritis in children) là tình trạng viêm niêm mạc dạ dày và ruột, chủ yếu do nhiễm virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng. Bệnh làm rối loạn hoạt động tiêu hóa, thường biểu hiện bằng tiêu chảy, buồn nôn, nôn và đau bụng.
Hầu hết các trường hợp viêm dạ dày ruột nhẹ, không biến chứng ở trẻ có thể cải thiện trong khoảng 2–3 ngày. Tuy nhiên, tiêu chảy đôi khi vẫn kéo dài hơn một tuần, tùy thuộc tác nhân gây bệnh và thể trạng của trẻ.
Bệnh có khả năng lây lan qua đường phân – miệng, thực phẩm, nguồn nước nhiễm mầm bệnh hoặc tiếp xúc với các bề mặt bị ô nhiễm. Trẻ nhỏ, đặc biệt ở độ tuổi đi nhà trẻ, có nguy cơ tiếp xúc với tác nhân gây bệnh trong sinh hoạt tập thể.
2. Nguyên nhân viêm dạ dày ruột ở trẻ là gì?
Nguyên nhân viêm dạ dày ruột ở trẻ chủ yếu do nhiễm trùng đường tiêu hóa, gồm:
- Virus: Rotavirus, Norovirus và Adenovirus là những tác nhân thường gặp.
- Vi khuẩn: Salmonella, E. coli và Campylobacter có thể lây qua thực phẩm hoặc nước nhiễm khuẩn.
- Ký sinh trùng: Giardia và Cryptosporidium có thể gây bệnh khi trẻ tiếp xúc với nguồn nước, thực phẩm ô nhiễm.
Virus chiếm khoảng 70% các trường hợp viêm dạ dày ruột cấp ở trẻ trong dữ liệu được tổng hợp.
3. Triệu chứng viêm dạ dày ruột ở trẻ như thế nào?
3.1. Các triệu chứng thường gặp
Triệu chứng viêm dạ dày ruột ở trẻ có thể xuất hiện đột ngột, bao gồm:
- Tiêu chảy, đi ngoài phân lỏng nhiều lần.
- Buồn nôn, nôn ói.
- Đau bụng, khó chịu, quấy khóc.
- Sốt, mệt mỏi, chán ăn hoặc bú kém.
Các triệu chứng thường giảm dần sau vài ngày. Tuy nhiên, thời gian hồi phục có thể khác nhau ở từng trẻ.
3.2. Dấu hiệu cảnh báo trẻ cần được thăm khám ngay
Cha mẹ cần đưa trẻ đi khám sớm nếu xuất hiện:
- Tiểu ít, khô miệng, mắt trũng.
- Nôn liên tục, không uống được nước.
- Tiêu chảy có máu.
- Sốt cao hoặc đau bụng dữ dội.
Nếu trẻ li bì, khó đánh thức, thở bất thường hoặc nôn ra dịch xanh, cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay. Đây có thể là dấu hiệu của tình trạng nghiêm trọng.
4. Chẩn đoán và điều trị viêm dạ dày ruột ở trẻ như thế nào?
4.1. Phương pháp chẩn đoán viêm dạ dày ruột ở trẻ
Chẩn đoán viêm dạ dày ruột ở trẻ chủ yếu dựa vào triệu chứng và kết quả thăm khám. Bác sĩ sẽ kiểm tra tình trạng mất nước, số lần nôn và tính chất phân.
Trong một số trường hợp, trẻ có thể cần xét nghiệm phân hoặc xét nghiệm máu để xác định nguyên nhân và đánh giá mức độ bệnh.
4.2. Các phương pháp điều trị viêm dạ dày ruột ở trẻ
Điều trị viêm dạ dày ruột ở trẻ tập trung vào bù nước và duy trì dinh dưỡng:
- Bù nước: Cho trẻ uống Oresol đúng hướng dẫn, chia thành nhiều lần với lượng nhỏ.
- Dinh dưỡng: Tiếp tục bú mẹ, ăn uống phù hợp với lứa tuổi. Tránh nước ngọt và thực phẩm nhiều dầu mỡ.
- Dùng thuốc: Chỉ sử dụng kháng sinh hoặc thuốc điều trị triệu chứng khi có chỉ định của bác sĩ.
- Truyền dịch: Áp dụng tại cơ sở y tế khi trẻ mất nước nặng hoặc không thể bù nước qua đường uống.
Cha mẹ không nên tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy cho trẻ.
5. Biến chứng viêm dạ dày ruột ở trẻ có nguy hiểm không?
Biến chứng viêm dạ dày ruột ở trẻ có thể nguy hiểm nếu bệnh kéo dài hoặc không được xử trí đúng cách. Một số biến chứng gồm:
- Mất nước nặng: Có thể gây sốc, đe dọa tính mạng.
- Rối loạn điện giải: Ảnh hưởng đến hoạt động của các cơ quan.
- Suy dinh dưỡng: Trẻ sụt cân, thiếu chất do tiêu chảy kéo dài và ăn uống kém.
- Tổn thương thận: Có thể xảy ra trong một số trường hợp nhiễm khuẩn nặng.
Viêm dạ dày ruột ở trẻ thường có tiên lượng tốt nếu được chăm sóc phù hợp. Cha mẹ cần chú ý vệ sinh ăn uống, rửa tay thường xuyên và tiêm vắc xin Rotavirus đúng lịch. Khi trẻ có dấu hiệu bất thường, nên đưa trẻ đến chuyên khoa Nhi tại Thu Cúc TCI để được thăm khám và tư vấn điều trị.
