Rò quanh hậu môn nguy hiểm không? Dấu hiệu và cách điều trị

Rò quanh hậu môn là bệnh lý có thể gây đau nhức, chảy dịch mủ và ảnh hưởng đến sinh hoạt nếu không được điều trị đúng cách. Bệnh thường liên quan đến áp xe hậu môn, có nguy cơ tái phát hoặc hình thành đường rò phức tạp. Nhận biết các dấu hiệu và thăm khám sớm sẽ giúp người bệnh được điều trị phù hợp, hạn chế biến chứng.

1. Rò quanh hậu môn là gì? Nguyên nhân gây ra

Rò quanh hậu môn (hay rò hậu môn, bệnh mạch lươn) là tình trạng hình thành đường hầm bất thường nối ống hậu môn với vùng da xung quanh. Đường rò có thể có một hoặc nhiều lỗ mở, gây rỉ dịch mủ, đau rát và khó chịu khi sinh hoạt. Kích thước rò hậu môn không cố định mà phụ thuộc vào chiều dài, độ rộng và mức độ phức tạp của đường rò. Một số đường rò đơn giản chỉ có một nhánh, trong khi trường hợp phức tạp có thể có nhiều nhánh và lỗ mở.

*Rò quanh hậu môn là đường hầm bất thường nối ống hậu môn với vùng da xung quanh*

Bệnh chủ yếu hình thành do nhiễm trùng các tuyến nhỏ bên trong ống hậu môn. Khi tuyến bị tắc, vi khuẩn phát triển gây áp xe. Sau khi ổ áp xe vỡ hoặc không lành hoàn toàn sau điều trị, đường rò có thể hình thành. Ngoài ra, bệnh còn có thể liên quan đến các nguyên nhân sau:

Bệnh Crohn: Tình trạng viêm mạn tính đường tiêu hóa có thể gây loét, áp xe và hình thành đường rò quanh hậu môn.
Nhiễm trùng: Một số trường hợp liên quan đến bệnh lao, HIV hoặc các nhiễm trùng đặc hiệu.
Bệnh lý hậu môn – trực tràng: Nứt kẽ hậu môn, viêm túi thừa, viêm tuyến mồ hôi mủ hoặc ung thư hậu môn – trực tràng.
Can thiệp y tế và tổn thương vùng hậu môn: Phẫu thuật, dẫn lưu áp xe hoặc xạ trị có thể liên quan đến sự hình thành đường rò trong một số trường hợp.

2. Rò quanh hậu môn nguy hiểm không? Biến chứng gặp phải là gì?

Rò quanh hậu môn thường là bệnh lành tính, nhưng có thể gây nhiều ảnh hưởng nếu không được điều trị đúng cách. Đường rò tồn tại lâu ngày có nguy cơ gây áp xe tái phát, nhiễm trùng lan rộng hoặc hình thành thêm nhánh rò, khiến việc điều trị phức tạp hơn. Các biến chứng rò quanh hậu môn thường gặp gồm:

Áp xe, nhiễm trùng: Dịch mủ tích tụ có thể tạo ổ áp xe mới. Trường hợp nặng, nhiễm trùng lan rộng có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết.
Đường rò phức tạp, tái phát: Đường rò có thể xuất hiện thêm nhánh hoặc lỗ mở, làm tăng độ khó khi điều trị. Kích thước rò quanh hậu môn không phải yếu tố duy nhất quyết định mức độ nguy hiểm; vị trí và mối liên quan với cơ thắt hậu môn cũng rất quan trọng.
Rối loạn đại tiện: Tổn thương cơ thắt trong quá trình điều trị có thể gây són phân hoặc giảm khả năng kiểm soát đại tiện.
Suy giảm chất lượng cuộc sống: Đau và chảy dịch mủ kéo dài gây bất tiện trong sinh hoạt, làm việc và giao tiếp. Người bệnh cần theo dõi rò quanh hậu môn và tái khám theo lịch hẹn để phát hiện sớm tình trạng tái phát. Nếu xuất hiện sốt, đau tăng, sưng nóng hoặc chảy mủ nhiều, cần đi khám sớm để được xử trí kịp thời.

*Đường rò nhiều nhánh khiến việc điều trị phức tạp, tăng nguy cơ tái phát*

3. Dấu hiệu nhận biết rò quanh hậu môn là gì?

Các dấu hiệu rò quanh hậu môn thường gặp gồm đau, sưng quanh hậu môn và chảy dịch mủ từ một lỗ nhỏ trên da. Tùy tình trạng bệnh, người bệnh có thể xuất hiện thêm những biểu hiện sau:

Đau, sưng quanh hậu môn: Cơn đau có thể kéo dài hoặc tăng khi ngồi lâu, ho và đại tiện.
Chảy dịch mủ hoặc máu: Dịch rò thường có mùi hôi, đôi khi lẫn máu. Cơn đau có thể giảm sau khi mủ thoát ra ngoài.
Ngứa, kích ứng da: Dịch rò chảy liên tục khiến vùng da quanh hậu môn ẩm ướt, dễ ngứa và đau rát.
Đau hoặc chảy máu khi đại tiện: Người bệnh có thể cảm thấy khó chịu khi đi ngoài, đôi khi thấy máu hoặc mủ xuất hiện cùng phân.
Sốt, ớn lạnh, mệt mỏi: Đây có thể là dấu hiệu nhiễm trùng hoặc áp xe hậu môn tái phát.
Rò hơi hoặc phân qua lỗ rò: Một số trường hợp có thể thấy hơi hoặc phân thoát ra từ lỗ nhỏ cạnh hậu môn. Khi xuất hiện các triệu chứng trên, người bệnh nên khám chuyên khoa Hậu môn – Trực tràng để xác định đường rò và có hướng điều trị phù hợp. Nếu sốt cao, đau tăng nhanh hoặc sưng nóng quanh hậu môn, cần đi khám sớm để tránh nhiễm trùng tiến triển.

4. Chẩn đoán rò quanh hậu môn bằng cách nào?

Để chẩn đoán rò quanh hậu môn, bác sĩ sẽ khai thác triệu chứng, tiền sử bệnh và thăm khám trực tiếp vùng hậu môn – trực tràng.

Trong quá trình khám, bác sĩ có thể dùng ngón tay kiểm tra bên trong trực tràng để phát hiện những bất thường.

Tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định soi trực tràng, siêu âm, chụp MRI hoặc CT để xác định vị trí, đường đi và mức độ phức tạp của lỗ rò, làm cơ sở lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

*Kết quả chẩn đoán là cơ sở để bác sĩ lựa chọn phương pháp điều trị*

5. Phương pháp điều trị rò quanh hậu môn như thế nào?

Rò quanh hậu môn thường cần phẫu thuật vì đường rò khó tự lành hoàn toàn. Tùy vị trí, mức độ phức tạp và mối liên quan với cơ thắt hậu môn, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phù hợp nhằm xử lý đường rò, kiểm soát nhiễm trùng và hạn chế nguy cơ tái phát. Các phương pháp điều trị thường được áp dụng gồm:

Phẫu thuật mở đường rò: Bác sĩ rạch mở đường rò để dẫn lưu dịch mủ, làm sạch tổn thương và tạo điều kiện cho vết thương lành từ bên trong.
Đặt dây Seton: Dây chuyên dụng được luồn qua đường rò để duy trì dẫn lưu, thường áp dụng với đường rò liên quan đến cơ thắt hậu môn nhằm kiểm soát nhiễm trùng và bảo vệ chức năng đại tiện.
Cắt đường rò, phục hồi cơ thắt: Có thể được cân nhắc trong những trường hợp phù hợp để loại bỏ đường rò và khôi phục cơ thắt khi cần thiết.
Các kỹ thuật bảo tồn cơ thắt: Bác sĩ có thể sử dụng vạt niêm mạc che lỗ rò bên trong hoặc vật liệu sinh học để lấp đường rò, đặc biệt khi đường rò phức tạp và cần hạn chế tổn thương cơ thắt.
Điều trị bằng laser: Năng lượng laser được sử dụng để xử lý đường rò trong những trường hợp phù hợp.

*Các kỹ thuật điều trị rò hậu môn được lựa chọn tùy vị trí và mức độ phức tạp của đường rò*

6. Cách chăm sóc và phòng ngừa rò quanh hậu môn tái phát

Rò quanh hậu môn khó tự lành và vẫn có thể tái phát sau phẫu thuật. Vì vậy, người bệnh cần điều trị theo chỉ định và chăm sóc đúng cách để hỗ trợ hồi phục, hạn chế biến chứng.

Vệ sinh hậu môn: Rửa nhẹ nhàng bằng nước ấm sau khi đại tiện, giữ vùng hậu môn sạch và khô, thay băng theo hướng dẫn của bác sĩ.
Điều chỉnh chế độ ăn: Tăng cường rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu chất xơ và uống đủ nước để phân mềm, hạn chế táo bón.
Điều chỉnh thói quen đại tiện: Không rặn mạnh, tránh ngồi quá lâu trong nhà vệ sinh và hạn chế ngồi liên tục trong thời gian dài.
Tuân thủ điều trị: Dùng thuốc đúng chỉ định, ngâm hậu môn bằng nước ấm nếu được hướng dẫn và kiểm soát tốt các bệnh lý nền như Crohn.
Tái khám đúng lịch: Theo dõi quá trình lành vết thương và đi khám sớm nếu xuất hiện sưng đau, chảy mủ, sốt hoặc các dấu hiệu nghi ngờ tái phát. Bên cạnh đó, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, vận động phù hợp và khám sớm khi xuất hiện bất thường ở vùng hậu môn giúp phát hiện, xử trí kịp thời các vấn đề liên quan. Rò quanh hậu môn có thể kéo dài và tái phát nếu đường rò chưa được xử lý triệt để. Vì vậy, người bệnh nên chủ động thăm khám khi xuất hiện dấu hiệu bất thường, đồng thời tuân thủ hướng dẫn chăm sóc và tái khám sau điều trị. Tại Thu Cúc TCI, bác sĩ sẽ thăm khám, đánh giá đường rò và tư vấn phương án xử trí phù hợp với tình trạng của từng người bệnh.