Viêm quanh hậu môn nguy hiểm không? Điều trị thế nào?

Ngứa rát, sưng đau quanh hậu môn có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, từ kích ứng da thông thường đến nhiễm trùng hoặc bệnh lý vùng hậu môn – trực tràng. Việc điều trị viêm quanh hậu môn cần dựa vào nguyên nhân cụ thể. Người bệnh cũng cần biết những dấu hiệu nào không nên chủ quan để đi khám kịp thời.

1. Viêm quanh hậu môn do đâu và biểu hiện như thế nào?

Viêm quanh hậu môn là tình trạng da và mô xung quanh hậu môn bị viêm, kích ứng hoặc nhiễm trùng. Bệnh có thể diễn tiến đột ngột thành viêm quanh hậu môn cấp hoặc kéo dài, tái phát tùy nguyên nhân.

Bệnh do nhiều nguyên nhân gây ra, từ thói quen vệ sinh, độ ẩm và ma sát đến bệnh da liễu hoặc nhiễm khuẩn, nấm. Mức độ biểu hiện khác nhau tùy nguyên nhân và tình trạng tổn thương.

Các dấu hiệu viêm quanh hậu môn điển hình là:

• Ngứa quanh hậu môn, đôi khi ngứa nhiều về đêm hoặc tái diễn kéo dài.

• Da quanh hậu môn đỏ, rát, đau hoặc nóng, có thể trở nên mềm, ẩm hoặc bong tróc.

• Xuất hiện ban đỏ, mảng da bất thường, nứt nẻ hoặc tiết dịch; một số trường hợp có tổn thương dạng mụn, nốt, mụn mủ hoặc phồng rộp.

• Đau khi đi tiêu hoặc cảm giác khó chịu sau khi đại tiện, nhất là khi vùng da đang bị kích ứng hoặc có tổn thương.

• Nếu kèm nhiễm trùng sâu như áp xe, người bệnh có thể thấy sưng, đau tăng dần, có khối quanh hậu môn, thậm chí sốt hoặc mệt mỏi.

• Một số trường hợp có chảy máu, rỉ dịch hoặc mủ quanh hậu môn.

Các biểu hiện này không đặc hiệu cho một bệnh duy nhất. Chẳng hạn, ngứa và đỏ có thể gặp trong viêm da tiếp xúc, nấm hoặc giun kim; trong khi đau, sưng và chảy mủ cần nghĩ đến nhiễm trùng, áp xe hoặc rò hậu môn. Vì vậy, nếu triệu chứng kéo dài, tái phát hoặc xuất hiện đau nhiều, chảy máu, mủ hay sốt, người bệnh nên được thăm khám để xác định đúng nguyên nhân.

2. Biến chứng viêm quanh hậu môn là gì? Có nguy hiểm không?

Viêm quanh hậu môn thường không quá nghiêm trọng nếu được xác định đúng nguyên nhân và điều trị kịp thời. Tuy nhiên, khi tình trạng viêm kéo dài hoặc xử trí không đúng cách, người bệnh có thể gặp một số biến chứng như:

• Nhiễm trùng lan rộng: Vùng da quanh hậu môn có thể sưng đỏ, đau nhiều, chảy dịch hoặc xuất hiện mủ. Nếu nhiễm trùng lan vào các mô sâu và không được kiểm soát, người bệnh có nguy cơ gặp biến chứng toàn thân, trong đó có nhiễm khuẩn huyết.

• Áp xe quanh hậu môn: Mủ tích tụ trong các mô tạo thành ổ áp xe, gây sưng đau, đau tăng khi ngồi hoặc đi vệ sinh. Một số trường hợp còn kèm sốt và cần được can thiệp để dẫn lưu mủ.

• Rò hậu môn: Sau áp xe, một đường rò có thể hình thành giữa ống hậu môn hoặc trực tràng với vùng da bên ngoài. Người bệnh thường thấy dịch mủ hoặc máu rỉ ra kéo dài, tổn thương dễ tái phát và có thể cần phẫu thuật.

• Chảy máu và viêm tái phát: Tổn thương kéo dài có thể gây nứt, loét và chảy máu tại chỗ. Nếu nguyên nhân liên quan đến bệnh viêm ruột mạn tính, tình trạng viêm có thể tái diễn nhiều lần, gây đau rát và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

Người bệnh nên đi khám nếu triệu chứng không cải thiện, đau hoặc sưng tăng dần, xuất hiện mủ, chảy máu hay sốt. Đặc biệt, đau dữ dội kèm sốt hoặc vùng sưng đỏ lan nhanh cần được đánh giá y tế sớm để phát hiện và xử trí biến chứng viêm quanh hậu môn.

3. Chẩn đoán viêm quanh hậu môn dựa vào những yếu tố nào?

Để chẩn đoán viêm quanh hậu môn, bác sĩ trước hết sẽ hỏi về triệu chứng, thời điểm khởi phát và các yếu tố có thể liên quan như tiêu chảy, táo bón, vệ sinh vùng hậu môn hoặc sử dụng thuốc bôi. Tiếp đó, vùng hậu môn và da xung quanh được kiểm tra để tìm dấu hiệu đỏ, sưng, nứt nẻ, tiết dịch, mủ, vết loét hoặc đường rò.

Khi chưa làm rõ được nguyên nhân, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm mẫu dịch hoặc mô tổn thương để xác định tác nhân gây bệnh, bao gồm vi khuẩn, nấm và các mầm bệnh lây truyền qua đường tình dục. Nội soi hoặc sinh thiết được cân nhắc khi triệu chứng kéo dài, tái phát hoặc nghi ngờ bệnh lý khác như viêm ruột.

4. Điều trị viêm quanh hậu môn ra sao?

Phương pháp điều trị viêm quanh hậu môn phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh và mức độ tổn thương. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể hướng dẫn chăm sóc tại nhà, dùng thuốc hoặc can thiệp ngoại khoa:

• Chăm sóc tại nhà: Với trường hợp nhẹ, người bệnh nên vệ sinh vùng hậu môn nhẹ nhàng, ngâm hậu môn trong nước ấm khoảng 10 – 15 phút mỗi lần và tránh xà phòng, khăn ướt hoặc sản phẩm dễ gây kích ứng. Nếu táo bón, phân cứng làm tổn thương vùng da quanh hậu môn, có thể cần điều chỉnh chế độ ăn hoặc sử dụng thuốc làm mềm phân theo hướng dẫn của bác sĩ.

• Sử dụng thuốc: Nếu viêm do nhiễm trùng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc kháng sinh hoặc kháng virus tùy tác nhân gây bệnh. Trường hợp liên quan đến bệnh viêm ruột mạn tính hoặc tổn thương sau xạ trị cần được điều trị theo nguyên nhân cụ thể, có thể sử dụng thuốc chống viêm tại chỗ hoặc các thuốc chuyên biệt khác.

• Can thiệp ngoại khoa: Phẫu thuật có thể được cân nhắc khi điều trị nội khoa không hiệu quả hoặc xuất hiện biến chứng như áp xe, rò hậu môn, hẹp trực tràng hay chảy máu kéo dài.

Người bệnh không nên tự ý dùng kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc thuốc bôi chứa corticoid khi chưa xác định nguyên nhân, vì sử dụng không đúng cách có thể khiến tình trạng bệnh nặng hơn hoặc khó điều trị.

Viêm quanh hậu môn có thể xuất phát từ kích ứng da, nhiễm trùng hoặc các bệnh lý vùng hậu môn – trực tràng, vì vậy cần xác định đúng nguyên nhân để điều trị hiệu quả. Khi triệu chứng kéo dài, tái phát hoặc đi kèm sưng đau, chảy dịch, người bệnh nên chủ động thăm khám, tránh tự dùng thuốc khiến tình trạng khó kiểm soát.

Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, người bệnh được bác sĩ thăm khám, đánh giá triệu chứng và tư vấn hướng xử trí phù hợp với tình trạng cụ thể. Chủ động kiểm tra sớm giúp người bệnh hiểu rõ nguyên nhân gây viêm, có kế hoạch điều trị phù hợp và an tâm hơn trong quá trình chăm sóc sức khỏe.